Uilenburgersjoel weer open na restauratie

De 250 jaar oude Uilenburgersjoel werd vrijdag na een grondige restauratie officieel heropend. De opknapbeurt bracht wel wat onenigheid met zich mee, maar nu is het feest.

De gerenoveerde Uilenburgersjoel heeft onder andere een geheel nieuwe houten vloer. Beeld Rink Hof

De sjoel blinkt: de blauwgroene zoldering, de galerij met opgehoogde leuning, en de geheel nieuwe houten vloer. Het ziet er strak uit in het pand dat vanaf 1766 tot 1943 dienst deed als synagoge.

De restauratie ging niet zonder slag of stoot. Het wrikte bij de joodse gemeente Beit Ha'Chidush, die er sinds 1997 diensten houdt.

Ze voelde zich aan de kant gezet, vreesde voor een partycentrum met een afmeerplek bij het water aan de achterkant en was bang dat er geen plek meer zou zijn voor diensten. De joodse gemeente en de Stichting Uilenburgersjoel leken er niet uit te komen. Er kwam een bemiddelaar, Felix Guttmann van Canal Company, aan te pas.

Er kwam uiteindelijk een akkoord, al zitten er nog wat haken en ogen aan. "De sjoel ziet er mooi uit. We gaan investeren in een mooie kast om de thorarollen op te bergen, maar we willen wel graag een huurcontract van tenminste vijf jaar," zegt Daniel Cil Brecher van Beit Ha'Chidush.

Optimistisch gebouw
Maurits Jan Vink van de Stichting Uilenburgersjoel meent dat de partijen er wel uitkomen.

Na een bezoek van een concert in 2002 zag hij hoe de stenen muur was afgebrokkeld en zette hij de stichting op. De sjoel wordt een sociaal-cultureel centrum voor lezingen, concerten, bruiloften, workshops, maar ook een religieus centrum.

Esther Agricola, directeur Ruimte en Duurzaamheid van de gemeente, haalde de 'enorme betekenis' van de sjoel aan. "Het begon als huiskerk en heeft tal van functies gehad: als leslokaal, behandelruimte, slachthuis en vleeshal. Het is altijd multicultureel geweest."

Een serie architecten, onder wie André van Stigt en Salomons Architecten, heeft volgens Agricola geprobeerd het verwaarloosde pand te herstellen. "Het is nu gelukt. Je voelt de historie, maar het is ook een optimistisch gebouw."

Authenticiteit verdwenen
Burgemeester Eberhard van der Laan, die de sjoel officieel opende, was in 2007 - toen nog niet burgemeester - mediator tussen de verschillende partijen. "De leeuw is nu getemd."

Op de begane grond zijn aan de waterkant twee deuropeningen gemaakt. Mooi voor een steiger, waar bijvoorbeeld bruiloftsgasten kunnen worden afgezet. Guttmann ziet het al voor zich. "Alleen voor privégasten." Een van de betrokkenen bij het restauratieproces heeft nog wat bedenkingen. "De authenticiteit is een beetje verdwenen. Monumentenzorg wordt minder streng."

Of dat laatste klopt? "Ja," zegt Agricola, voormalig directeur Bureau Monumenten en Archeologie. "Maar het is nu een mooie mix tussen cultuur en religie. Als je miljoenen hebt, kun je een marmeren vloer leggen, maar die zijn er niet."

Geschiedenis van de Uilenburgersjoel

1766-1943: Tot 1943 doet het gebouw dienst als als synagoge. Beneden is een gaar-keuken en koosjere slachtplaats. Het pand wordt ook gebruikt voor bruiloften en recepties.
1943-1945: In de oorlog wordt de sjoel leeggeroofd. De glas-in-loodramen worden vernield.
1945-1955: De sjoel staat tien jaar leeg.
1954: De gemeente koopt het pand voor 75.000 gulden. Het wordt een opslagplaats voor historische materialen en restauratieatelier van Hans 't Mannetje.
1988: Het Nationaal Restau-ratie Centrum komt erin.
1997: Joodse gemeente Beit Ha'Chidush houdt dien-sten in de sjoel.
2016: De restauratie tot sociaal-cultureel en religieus centrum is afgerond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden