Plus

U2 doet The Joshua Tree: 'En dan draaien we nu de plaat om'

Op hun huidige tournee voert U2 het dertig jaar oude album The Joshua Tree integraal uit. Huisfotograaf Anton Corbijn maakte de visuals. 'Herken je die rotspunt?'

Bono en gitarist The Edge in Rome voor beelden verzorgd door Anton CorbijnBeeld epa

Dit gaan ze nog heel vaak navertellen, tot aan hun kleinkinderen misschien zelfs kleinkinderen toe. Tussen voor- en hoofdprogramma meldt zich een bruidspaar in vol ornaat op de tribune.

Eerst regeren alleen de bezoekers rondom hen, maar al snel hebben alle 75.000 mensen in het stadion het pas getrouwde stel in het vizier. Minutenlang wordt het paar toegejuicht. Enthousiast zwaaiend met haar trouwboeket beantwoordt de bruid het massale eerbetoon.

Sfeertje hoor, in het Stadio Olimpico, waar normaal gesproken AS Roma en SS Lazio voetballen. Noel Gallagher en zijn High Flyin Birds worden voor een support act al meer dan welwillend ontvangen (Ze zingen ook lekker mee, de Oasisklassiekers waarmee hij zijn eigen repertoire afwisselt), maar als U2 na het vallen van de avond het podium betreedt heerst al snel regelrechte euforie. "Rome, there's something in the air tonight," brult Bono.

En zo is het. Een optreden van U2 is nooit zomaar een concert natuurlijk, maar hier gaat er een flinke schep bovenop. Vanwege de door Bono meermaals onderstreepte broederband tussen Ieren en Italianen?

Fris
Bono blijkt ook een aardig woordje Italiaans te spreken. In hun eigen taal deelt hij de bezoekers halverwege het concert mee: "En dan draaien we nu de plaat om." Ja, zo ging dat nog in 1987, toen The Joshua Tree verscheen, het klassieke U2-album dat de groep in de huidige tournee integraal uitvoert.

Het mag er op papier uitzien of bij U2 nu eindelijk ook het grote achteromkijken is begonnen, maar de songs, waarvan enkele nooit eerder live werden gespeeld, klinken na 30 jaar opmerkelijk fris. Bono, tussen twee nummers: "Dit repertoire voelt niet alleen nieuw, het lijkt ook relevanter dan ooit."

Dat laatste heeft te maken met het thema van de plaat: de VS. Er is het mythische Amerika waar U2 verzot op is. Maar er is ook het echte Amerika, waar de groep nogal wat bedenkingen bij heeft. In 1987 werd die realiteit gesymboliseerd door Ronald Reagan, in 2017 door Donald Trump.

Tijdens het optreden valt zijn naam niet eenmaal, wel is er een fragment uit een oude Amerikaanse western waarin wordt opgeroepen een muur om een stadje te bouwen om vreemdelingen buiten te houden.

Met dat speelfilmfragment heeft Anton Corbijn niets van doen. Voor de rest verzorgde de huisfotograaf van U2 alle visuals van het Joshua Tree-gedeelte van de show. Op een gigantisch scherm worden films vertoond die hij opnam in Californië, deels op de plek waar hij indertijd de hoesfoto's voor The Joshua Tree schoot.

Zabriskie Point
"Hier, dit is de plek waar we toen het groepsportret maakten dat voorop de hoes kwam. Herken je die rotspunt?" zegt Corbijn als op het scherm een roodbruin rotslandschap verschijnt. Het is Zabriskie Point in het Death Valley National Park. "Het was erg vreemd om daar na al die jaren weer te zijn, want het is er nu vol toeristen, zelfs om zes uur 's ochtends al."

Corbijn vertelt het op het vip-deck, net voor het mengpaneel op het veld van Stadio Olimpico. Het staat er vol Italianen die aan de reacties van het publiek te zien vast heel bekend zijn, maar van wie we geen idee hebben wie het zijn. Wel herkennen we Willem Dafoe, de Amerikaanse acteur die een vriend van Corbijn is. Een paar meter verderop staat Noel Gallagher. Zijn broer Liam háát U2, maar hij wiegt enthousiast mee op de muziek.

Corbijn is na al die tijd waarin hij samenwerkte met U2 nog altijd gek op hun muziek. We zien de boomlange en notoir nuchtere Nederlander op het vipdeck behalve dansen ook luchtgitaarspelen.

De liefde is wederzijds. Op het podium meldt Bono vereerd te zijn dat de maker van die mooie filmbeelden vanavond in het stadion is. Verlegen neemt the Dutch genius (aldus Bono) het applaus in ontvangst.

In zijn carrière als (pop)fotograaf had Corbijn de grootste sterren voor zijn camera. In de daaruit voortvloeiende nevencarrière als filmregisseur werkte hij met George Clooney, Philip Seymour Hoffman en bovengenoemde Willem Dafoe.

Maar met niemand heeft hij zo'n hechte band als met U2. Als de man die over vrijwel al hun visuele uitingen gaat, is hij bijna een vijfde lid van de groep.

Kreeg hij bij The Joshua Tree Tour carte blanche voor de visuals? "Nee, dat ging in overleg. Bij U2 gaat nooit iets zonder meetings. In eerste instantie zou ik films maken met een verhaal dat alle songs aan elkaar verbond. Maar dat zou te veel afleiden van wat er op het podium gebeurt. Het zou ook niet werken om in 11 songs niets van de band zelf op het scherm te zien. Dus tonen we ook close-ups van de leden."

Figuranten
Indrukwekkend zijn ze wel, de films waarin in plaats van de groep vooral landschappen te zien zijn. Bij Where the Streets Have No Name lopen er migranten verbeeldende figuranten langs een woestijnweg.

In I Still Haven't Found What I'm Looking For en With Or Without you draait alles om de natuur, overweldigend als in westerns van John Ford en Sergio Leone.

Inspireerden die regisseurs Corbijn? "Ze inspireren me altijd, maar ik heb me niet speciaal op hen gericht toen ik deze films maakte. Beelden van landschappen op een zo groot scherm als dit worden al snel cinematic."

Bij With Or Without you heeft het publiek een verrassing voor de groep. De bezoekers op de tribune houden A4'tjes omhoog. Aan een kant vormt zich het silhouet van een joshua tree (officieel geen boom, maar een plant: de yucca brevifolia), elders zijn de groepsnaam en het getal 30 te lezen. Schitterend. Vindt ook Bono, die zegt: "Hold on, Edge, what is this?' Waarop de gitarist de song vertraagt.

Anton Corbijn wordt er wat zenuwachtig van. "Zo duurt de song langer en loopt het beeld niet meer synchroon." De gebaren die hij maakt naar de filmoperator in de toren boven het mengpaneel worden niet opgemerkt.

Nog voor With Or Without you is afgelopen, wordt de film voor het volgende nummer, Bullet the Blue Sky al gestart, om dan even later toch weer stil te worden gezet. Storend? Niet echt. Het heeft zelfs wel wat te constateren dat een zo massale productie uiteindelijk ook maar mensenwerk is.

Als de film bij Bullet the Blue Sky weer loopt, zien we doodgewone Amerikanen, jong en oud, legerhelmen opzetten. "Alsof Amerika zich klaarmaakt voor de oorlog, iedereen kan een soldaat zijn," zegt Corbijn. Er zit meer kritiek op de Verenigde Staten in de films die hij maakte voor de tour. De symboliek van de verbrande bomen die te zien zijn bij I still haven't found what I'm looking for is duidelijk.

Missed opportunities
Wat voor verhouding heeft Corbijn met Amerika? "We zijn in Nederland allemaal opgegroeid met de Amerikaanse cultuur, dus er is altijd wel iets van herkenning als je daar bent. De natuur is waanzinnig mooi, dat is altijd een aantrekkelijke kant van het land. Er zijn ook erg veel interessante mensen, het is zaak de idioten te ontlopen. Amerika wordt het land van de unlimited opportunities genoemd maar op het moment lijkt het meer het land van de missed opportunities. Er is erg veel fout gegaan, maar het is nog altijd erg opwindend om er te komen. Een vreemd soort tegenstrijdigheid."

De uitvoering van de songs van The Joshua Tree eindigt met Mothers of the Disappeared, waarbij op het filmscherm een hele rij Zuid- dan wel Midden-Amerikaanse vrouwen met in de handen een brandende kaars is te zien. En dan? Het voelt als het einde van de show, maar er volgt nog een trits U2-songs, oud en nieuw.

Voor een band die al bijna 40 jaar meedraait, heeft U2 nog altijd een enorme energie én vernieuwingsdrang.

Hoe verklaart Corbijn het dat de groep het al zo lang volhoudt? "Beats me too. Ze zijn enorm gedreven en perfectionistisch, Ze willen met één been en in sommige gevallen ook beide benen in de toekomst staan, dus ze omarmen technologie. Ze zijn ook erg gedisciplineerd. En ze werken er hard aan om de groep bij elkaar te houden, zoals je aan een huwelijk werkt. Dat klinkt logisch, maar weinig bands doen het."

Op 29 en 30 juli treedt U2 op in de Johan Cruijf Arena. Beide optredens zijn uitverkocht.

Anton CorbijnBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden