Plus

Twijfels over beschuldiging regering Tadzjikistan na aanslag

IS heeft de aanslag op de fietsers in Tadzjikistan geclaimd, maar de regering van het land wijst naar een verboden islamitische oppositiepartij. Deskundigen noemen dat onwaarschijnlijk.

Op een video van IS, dinsdag vrijgegeven, zouden de plegers van de aanslag op de fietstoeristen staan. De Tadzjiekse overheid beschuldigt echter een verboden oppositiepartijBeeld AFP

Islamitische Staat publiceerde dinsdagmiddag een video van de vermeende daders van de aanslag waarbij Amsterdammer René Wokke (56) om het leven kwam en zijn vriendin Kim Postma (58) gewond raakte. Op de beelden zitten vijf mannen onder een zwarte IS-vlag.

In het Russisch zweren ze trouw aan leider Abu Bakr al-Baghdadi van de soennitische terreurbeweging. Naar elkaar verwijzen ze met Arabische namen. Ze lijken op foto's van de verdachten die de Tadzjiekse regering eerder publiceerde. Vier van hen zijn maandag door veiligheidstroepen doodgeschoten, een is gevangen genomen en zou een bekentenis hebben afgelegd.

De Tadzjiekse regering stelt op basis van een 'bekentenis' dat de Islamitische Wedergeboorte Partij achter de aanslag zit. De leider van de groep die op de fietsers inreed en ze met messen stak, zou volgens de autoriteiten in Iran zijn ­getraind.

In Tadzjikistan zijn dingen vaak niet wat ze lijken. Als de regering een oppositiepartij van een aanslag beschuldigt, is er volgens Centraal-Azië­-deskundige Bruno De Cordier van de Universiteit Gent weinig reden te geloven dat dit klopt.

"De Islamitische Wedergeboorte Partij is geen beweging die gewapende jihadstrijders opleidt of aanslagen op buitenlanders pleegt," zegt De Cordier, die zelf in Tadzjikistan heeft ­gewoond.

Valse getuigenis
"Sinds de jaren tachtig was het een legale oppositiepartij, met 40.000 leden en zetels in het parlement. Tot de regering de partij in 2005 ­verbood en als terroristische organisatie aanmerkte. Dat gebeurde op basis van ­allerlei ­onwaarschijnlijke beschuldigingen, zoals dat de soennitische partij werd gefinancierd door Iran - een sjiitisch land - en dat kopstukken betrokken zouden zijn bij misdaden als drugshandel."

Een valse getuigenis afdwingen is in de voormalige Sovjetrepubliek niet zo ingewikkeld, zegt De Cordier. "De autoriteiten arresteren iemand en slaan hem in elkaar tot hij iets bekent."

De verbannen leiders van de verboden oppositiepartij ontkennen elke link met de aanslag en stellen dat de autoriteiten het incident misbruiken voor politieke doelen. In Tadzjikistan zijn nooit eerder aanslagen ­gepleegd op buitenlanders.

Woede
Zelfs ten tijde van de burgeroorlog, die in de jaren negentig omstreeks 80.000 levens eiste, zijn buitenlandse hulpverleners nooit doelwit geweest. Het is wel bekend dat IS aanhangers heeft in het land. Een voormalige Tadzjiekse ­politiecommandant liep in 2015 over naar de terreurgroep.

Nieuwe maatregelen van de overheid om toeristen te beschermen kunnen een aanleiding zijn geweest voor de aanslag, denkt De Cordier. "Vorige week hield de Tadzjiekse president Rakhmon een toespraak die bij de bevolking veel woede heeft opgeroepen."

"Hij kondigde aan dat politieagenten en ambtenaren die zich schuldig maken aan corruptie jegens toeristen, voortaan zwaar worden gestraft. Hij wil het imago van het land oppoetsen, maar de gewone bevolking lijdt elke dag onder de corruptie, daar wordt niets tegen ondernomen. Wellicht was dit het kantelmoment voor IS."

Mobiliserende kracht
De politieke en economische macht in Tadzjikistan is in handen van familie en vrienden van president Rakhmon, die zichzelf twee jaar geleden liet herbenoemen voor het leven. Zo is de 31-jarige zoon van de dictator generaal-majoor in het leger én hoofd van de corruptiebestrijdingsautoriteit.

Juist de kleine ondernemers in de achterban van de Islamitische Wedergeboorte Partij hebben veel last van de alomtegenwoordige corruptie, zegt De Cordier. "Tot nu toe is het volk nog niet in opstand gekomen, maar het regime vreest daar wel voor. Het beseft dat de islam een sterke mobiliserende kracht kan vormen. Vandaar dat de oppositiepartij is verboden en extremere ­uitingen van het geloof worden onderdrukt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden