Plus

Twee extra treinen per uur, hoe ingewikkeld kan het zijn? Heel ingewikkeld dus

Vooruitlopend op het spoorboekloze treinen doet de verkeersleiding elke week een proef met de tienminutentrein tussen Amsterdam en Eindhoven. Een kijkje in de controlekamer naast CS. Zo nodig zetten ze de joker in.

De proef wordt geleid vanuit de centrale verkeersleiding van ProRail naast CS Beeld Joris van Gennip

Twee extra treinen per uur, hoe ingewikkeld kan het zijn? Heel ingewikkeld dus. Want twee treinen per rijrichting betekenen feitelijk vier treinen op een traject. En dat op rails die met bijna duizend 'treinbewegingen' per dag toch al behoren tot het drukst bereden stuk spoorweg van Nederland. Zie het er allemaal maar eens in te passen.

Zeven woensdagen inmiddels testen ProRail en NS een dienstregeling met meer treinen op de zogenaamde A2-corridor, het traject van Amsterdam via Utrecht en Den Bosch naar Eind­hoven. Niet vier treinen per uur, maar zes. Elke tien minuten een kans, dus als je er een mist, pak je zonder veel vertraging de volgende. Het is het nog niet, maar er is bijna sprake van 'spoorboekloos rijden'.

Minutieuze voorbereiding
Tot nu toe gaat het goed, blijkt uit de eerste ­tevredenheidsonderzoeken. Gemiddeld rijden 141 van de 144 intercity's op tijd. Ruim 96 procent van de treinen kwam op tijd aan (of met minder dan 5 minuten vertraging).

Ook de reiziger is content: uit onderzoek onder 1300 reizigers blijkt dat 90 procent positief is over de woensdagse treintijden, die met ingang van de nieuwe dienstregeling in december ook voor ­alle doordeweekse dagen van kracht wordt. Ook reizigersvereniging Rover is, na aanvankelijke scepsis, te spreken over de proef.

Dat het soepel loopt, is het resultaat van minutieuze voorbereiding, zeggen Dion Boertien en Robert Kingma. Zij leiden de proef vanuit de centrale verkeersleiding van ProRail pal naast Amsterdam CS. "Het is een kwestie van scenario's maken," aldus Boertien. "Omdat we nog intensiever van schaars spoor gebruikmaken, moeten we op iedere potentiële vertraging bedacht zijn en een antwoord hebben."

Domino-effect
Vanuit de centrale, die uitkijkt over het stuk spoor dat door de medewerkers Singelgracht wordt genoemd, houden verkeersleiders en treindienstleiders iedere trein in de omgeving van de stad in de gaten. Op tientallen schermen knipperen schematische voorstellingen van alle rails uitbundig, lichtjes van treinen verplaatsen zich.

Mocht dat al onduidelijk zijn: iedere beweging heeft gevolgen voor het geheel. Kingma: "Als er ergens een trein, om wat voor reden dan ook, tot stilstand komt, dan kan je zomaar een enorm domino-effect hebben, waardoor alles vastloopt."

Die extra treinen tussen Amsterdam en Eindhoven hakken er dus stevig in, voor de mensen die het allemaal in goede banen moeten leiden. De cadans erin houden van een doorgaans ­soepel lopend complex van spoorbewegingen is een kwestie van vooruitdenken, zegt Boertien. "Maar ook ervaring." En een deel creativiteit, zegt Kingma. "Hoe win je bij een late trein op Bijlmer nét dat ene minuutje waardoor die sprinter er niet voor zorgt dat iedereen te laat komt?"

Reservetrein
Cruciaal in het succesvolle verloop van de proef, die nu halverwege is, is de mogelijkheid een joker te kunnen inzetten: op CS staat op woensdagen altijd een reservetrein klaar. Boertien: "Die kunnen we inzetten als het nodig is. Dit heeft ons de afgelopen weken al een aantal keer geholpen."

Is het niet een goed idee om zo'n 'warme trein' vaker en op andere ingewikkelde spoorknooppunten in te zetten? De mannen van ProRail zouden wel willen, maar ze gaan er niet over: ProRail doet de sporen, NS het rijdend materieel.

"Maar als het aan ons lag, zou dat niet slecht zijn." NS laat weten dat het vaker voorkomt dat er treinen achter de hand worden gehouden, maar dat over de inzet van zo'n joker nog geen beslissing is genomen.

Zwitserse interesse

Deze week kregen de NS en ProRail de Zwitserse, Duitse en Deense spoorwegen op bezoek om te zien hoe de tienminutentrein werkt. In Zwitserland rijden de treinen tussen de grote steden nu elk halfuur. Er zijn plannen om in 2025 ieder kwartier te gaan rijden.

Eerst tussen Bazel en Bern, een vergelijkbare afstand als Amsterdam-Utrecht. Deutsche Bahn rijdt elk uur een reguliere trein en op sommige trajecten twee of drie treinen
per uur. Voor de regio tussen Dortmund en Keulen zijn plannen om na 2020 ieder kwartier een trein te laten rijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden