Tropenmuseum - 100 jaar dagelijks leven in Indonesië

AMSTERDAM - Op een schoolplein in Sintang, een Indonesische provinciestad op Kalimantan, staan kleine kinderen in uniform netjes in de rij het volkslied te zingen. De hummeltjes maken deel uit van een nieuw audiovisueel archief over Indonesië dat de hele eeuw zal omvatten. De eerste oogst aan beelden is nu te zien in het Tropenmuseum.

Het is een fantasie prikkelende ervaring. Hoe zal bijvoorbeeld het leven van deze kinderen er uitzien? Eén ding staat vast: als het archief in 2100 klaar is, zullen deze schatjes waarschjijnlijk allemaal dood zijn.

Het filmproject is een initiatief van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde en is opgezet om een eeuw dagelijks leven in Indonesië vast te leggen. Het is een experiment dat laat zien dat er nog steeds vruchtbare wetenschappelijke banden met onze vroegere kolonie bestaan.

Naast Sintang op het Indonesische deel van Borneo, is een variatie van in totaal acht plaatsen uit de hele archipel geselecteerd. Van de grote steden is de keus gevallen op de hoofdstad Jakarta met zijn negen miljoen inwoners, en Soerabaja, de havenstad waar ook miljoenen mensen wonen. Kawal is een vissersdorp en toeristenoord op een eiland onder Singapore en Delanggu een boerendorp op Midden-Java dat aan het verstedelijken is. Bittuang is een bergdorp op Midden-Java, Payakumbuh een provinciestad op West-Sumatra en voor de Molukken viel de keus op de sultanaatstad Ternate.

Indonesische filmers van Off Stream Independent Filmmakers keren elke vier jaar terug om opnamen te maken op 'openbare' plekken. Er is niets geregisseerd en dat geeft de beelden een sfeer van charmante ongekunsteldheid. Een greep: in Ternate viel de keus op het voetbalstadion, in Payakumbuh op een kroepoekfabriek en middelbare school en in Bittuang op het pleintje waar vrouwen elke vrijdag gymnastiek doen en de tuin die ze samen bewerken. In Soerabaja wordt gefilmd op de verzamelplaats van de homoscene en in Jakarta in een arme wijk die geregeld onder water loopt.

Het Tropenmuseum vertoont ruim tweeënhalf uur filmmateriaal. Op comfortabele banken in een rustgevend schemerige zaal kiest de bezoeker op 'touch screen' schermen een eigen (film)route over de archipel en luistert via koptelefoons naar de afgenomen interviews. Boze voetbalsupporters in Ternate - de thuisploeg heeft verloren - spreken schande over de trainer, 'Vera Kroes' legt uit dat er voor homo's dag en nacht vermaak is in Soerabaja. Werknemers van overal vertellen hoeveel ze verdienen, het is altijd weinig. Niemand klaagt, zelfs de bewoners van de arme wijk in Jakarta niet, die maar één keer per dag te eten hebben. Is het toeval of laten de gefilmde Indonesiërs door de camera toch niet het achterste van hun tong zien?

Een tweede onderdeel van het project zijn beelden van wegen waar met een vaste camera vierentwintig uur achter elkaar is gefilmd. In twaalf minuten trekt in het Tropenmuseum op de acht locaties een hele dag voorbij. In Jakarta razen auto's met veel kabaal over een kruispunt, het lawaai stopt nooit. In Bittuang kraaien bij de dageraad de hanen. Zullen die ook nog klinken aan het eind van de eeuw? (GPD/Françoise Ledeboer)

De expositie '24 uur Indonesië' in het Tropenmuseum (Linnaeusstraat2, Amsterdam) duurt tot en met 16 november. Voor meer informatie: www.tropenmuseum.nl.

De expositie '24 uur Indonesië' in het Tropenmuseum. Foto tropenmuseum.nl Beeld
De expositie '24 uur Indonesië' in het Tropenmuseum. Foto tropenmuseum.nl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden