Plus

Troosteloos Stadionplein krijgt de allure van Parijs

In december moet de inrichting van het vernieuwde Stadionplein voltooid zijn. Van een asfaltvlakte waar de vakantiebussen vertrokken is het veranderd in een monumentaal plein met fontein, beeldenpartij, kiosken en veel groen.

De boogvormige vensters van het zuidblok zou je eerder in Midden-Europese architectuur verwachten Beeld Floris Lok

De duivel schuilt in het detail. Waar doet de trap in de centrale hal van het noordblok op het Stadionplein aan denken? Juist, aan de opgangen naar de tribunes in het Olympisch Stadion. Waarmee de geschiedenis van 1928 bijna honderd jaar later een vervolg heeft gekregen.

Een grande finale, zou je alvast kunnen concluderen. Bijna honderd jaar heeft het geduurd voor er een bestemming werd gevonden voor het vroegere parkeer- en manifestatieterrein voor de Olympische Spelen. Er komt wel een markt, maar de kermis zal hier niet terugkeren.

Vakantiebussen
In december moet de inrichting van het vernieuwde Stadionplein voltooid zijn, naar een ontwerp van West 8 Urban Design (Adriaan Geuze). Van een troosteloze asfaltvlakte waar de vakantiebussen vertrokken en terugkeerden, is het veranderd in een monumentaal langwerpig plein compleet met fontein, beeldenpartij, kiosken en veel groen.

Op het laatste zullen we nog een paar maanden moeten wachten. Het Van Tuyll van Serooskerkenplantsoen aan de oostkant wordt deels het Stadionplein op geschoven, waardoor een ruimtelijk geheel ontstaat.

Onder de grond
Wat nu zichtbaar is, heeft een voor Amsterdam ongekende allure, een stedelijke ruimte die je eerder in Parijs zou verwachten: een brede strook van honderden meters lang tussen de vroegere olympische toren naar het Van Tuyll van Serooskerkenplantsoen.

Alsof het plein al die tijd heeft zitten wachten op twee wanden die de ruimte beschutten, in de vorm van een rechthoekig blok aan de noordkant en een vierkant zuidelijk blok. West8 heeft een niet al te
nadrukkelijke openbare ruimte voorgesteld die de expressieve gebouwen met rust laat.

Al in 2009 stelde Amsterdam een stedenbouwkundig plan op om deze missing link gestalte te geven. De auto's en de Albert Heijn zijn verplaatst naar onder de grond, terwijl een brede oversteekplaats het plein in verbinding brengt met het voorterrein van het Olympisch Stadion. Helemaal soepel zal deze relatie niet worden, omdat de Amstelveenseweg inclusief trams tot de hoofdslagaders in Amsterdam behoort.

Twee stijlen
Aan de beide Citroëngarages wordt gesleuteld. De noordelijke garage krijgt een grote uitspanning in de plint met een terras op het zuidwesten, daarboven zullen de showrooms van vroeger veranderen in kantoren.

Het ensemble van de twee garages en het stadion is een heilige drie-eenheid in Amsterdam - nergens zijn drie ontwerpen van één architect (Jan Wils) te vinden. Ze staan bovendien voor twee verschillende stijlen, de Amsterdamse School (het stadion) en de Nieuwe Zakelijkheid (de garages).

Onlangs is het noordblok in gebruik genomen naar een ontwerp van Dam & Partners. De opengewerkte balkons en loggia's sluiten aan bij de erkers in de Stadionbuurt, maar het is vooral de licht gevlekte steen in de gevel die een handreiking doet naar de architectuur van 1928.

De hoge ruimtes in de plint lenen zich goed voor uiteenlopende commerciële ruimtes, en ja hoor daar heeft ook de Febo-kiosk - ooit pleisterplaats van Johan Cruijff - een plek gekregen. Chiquer kun je je een snackbar niet voorstellen. Het noordblok staat erbij alsof het er altijd al heeft gestaan: het begrenst de Amstelveenseweg en sluit het Stadionplein af.

Eerbetoon aan kassahuisjes
Problematischer is het gesteld met het gebouw aan de zuidkant, waarvan de bouw nu vergevorderd is. De Berlijnse architect Hans Kollhoff heeft net als Dam een gele steen gebruikt, die wat armzalig aandoet, zeker in combinatie met een wit gestuukte daklijst en de boogvormige vensters.

Culina Experience is de (werk)titel van dit etablissement, omdat het onderdak zal bieden aan een 'smaakmuseum', een hotel, kookschool en proeverij. De vorm is gedurfd: een ver uitstekende luifel waarboven twee etages liggen. Hiermee wordt de zwaartekracht getart. Hoewel Culina een aandachttrekker is, zijn onderdelen van het gebouw discutabel: de boogvormige vensters bijvoorbeeld verwacht je eerder in de Midden-Europese architectuur.

De olympische architectuur heeft te langen leste een vervolg gekregen en dat komt tot uitdrukking in twee kiosken die op het plein een plek hebben gekregen. Dit is een eerbetoon aan de vroegere kassahuisjes die het publiek bedienden tijdens de Spelen.

Op films uit die tijd is te zien hoe de nieuwsgierigen zich hier verdrongen voor het stadion. In zekere zin keert de drukte terug, alleen zal het nu eerder gaan om flaneren en terraszitten. Dat was negentig jaar ondenkbaar op het Stadionplein.

De werkzaamheden aan het plein moeten in december klaar zijn Beeld Floris Lok
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden