Plus

Tramlijn 9 (1903-2018) was een allemansvriend

De een-na-oudste elektrische tram van de stad, lijn 9, scheidt ermee uit. "Voor de reizigers is dit een ramp."

Tramlijn 9 Beeld Stadsarchief Amsterdam

Wat was lijn 9? De Ajax-lijn? Of toch beter de Artistram? De levenslijn voor Diemen desnoods?

Tram 9 had een boel karakters. Welke precies, is vooral afhankelijk van wie je het vraagt. Oude voetballiefhebbers herinneren zich de rijtuigen, volgestouwd met Ajaxfans op weg naar stadion De Meer, aan het einde van de Middenweg. Toen de gesprekken gingen over Cruijff, Van Basten en Bergkamp en Ajax ondanks dat dorpse stadionnetje nog meedeed met de echt grote clubs.

Dat was belangrijk, maar wie heeft er nooit in lijn 9 gezeten op weg naar de dierentuin? Als kind of als ouder met kleine kinderen, om de olifanten te gaan bekijken, het nijlpaard of de aapjes. Er was zelfs een affiche met de wervende tekst 'Met lijn 9 ga je naar de haaien'. Een bezoekje aan Artis begon en eindigde altijd met de 9: de gele tram die dan stopte voor de Hollandsche Schouwburg en, ook interessant, Eik en Linde, pal ernaast.

En dan zijn er nog de inwoners van Diemen, de reizigers die zich er het afgelopen jaar regelmatig toe lieten verleiden om aan Het Parool te schrijven dat het toch zeker niet kon: dat hun lijntje werd opgeheven, hún verbinding met de binnenstad.

Ouwetje
Want lijn 9 scheidt ermee uit. Of in het jargon van de Diemenaar: onze tramlijn wordt de nek omgedraaid. Nu de Noord/Zuidlijn gaat rijden en het hele bovengrondse ov-netwerk rigoureus op de schop gaat, houdt de 9 morgen, zondag 22 juli 2018, op te bestaan. De onvermoeibare, het werkpaard, de constante in het leven van vele generaties Amsterdammers en buitenlui is verleden tijd.

Hij was van 28 december 1903, een ouwetje dus. De lijn was de een-na-oudste elektrische tram van de stad. Af en aan heeft lijn 9 het toch nog meer dan 114 jaar weten vol te houden.

Was deze verbinding daarmee bejaard en der dagen zat? Dat valt nog heel erg mee, zegt tramhistoricus Karel Hoorn. "Oud, dat zeker, maar de lijn functioneerde nog tot op hoge leeftijd prima. Reizigers hadden geen klachten, die gebruikten de lijn omdat ze er vanuit de achterlanden heel gemakkelijk mee in het centrum van de stad konden komen."

Lijn 9 krijgt er op een deel van het traject een 1 voor: de 19 zal vanaf Diemen het vertrouwde 9-tracé rijden, tot het Alexanderplein. Daar draait de opvolger een scherpe bocht naar links , om helemaal door te rijden naar NS­-station Sloterdijk. Het is een wijziging van de dienstregeling, maar zal voor de tramenthousiasteling een bijna surrealistische ervaring zijn, de tram uit Diemen die je naar Nieuw-West brengt.

Ramp
De 'Watergraafsmeerlijn bij uitstek' staat op de site Het geheugen van de Amsterdamse Tram. Toch kwam de 9 in de eerste decennia niet verder dan de Linnaeusstraat, waar bij het huidige Oetewalerpad de laaggelegen spoorbaan lag en bij de Ringvaart het grondgebied begon van de gemeente Watergraafsmeer.

Vanaf juli 1940 werd de lijn doorgetrokken naar de Kruislaan en kon stadion De Meer lopend worden bereikt. Enkele maanden later kwam er een kopeindpunt bij de Gaffelstraat. Pas in 1990 volgde de verlenging naar Diemen. Ooit waren er plannen om de lijn nog verder door te trekken naar de Bijlmer, maar de metro nam die functie over.

En nu is ie weg dus. Eeuwig zonde, zegt Karel Hoorn. "Voor ons hobbyisten is het jammer, maar voor de reizigers is dit een ramp."

Volg alles over opening en het eerste weekend van de Noord/Zuidlijn in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden