Torgny Lindgren - Norrlandse aquavit ****

De faam in Nederland, zo hij die heeft, van de Zweed Torgny Lindgren (1938) is gestoeld op de pikdonkere roman Het licht. In dat boek, hier vertaald in 1996, brengt een vrijgezelle boer in plaats van een bruid een konijn met de pest mee naar zijn afgelegen dorp. Met fatale gevolgen: slechts zes dorpsgenoten overleven de plaag.

In zijn nu vertaalde roman Norrlandse aquavit, uit 2007, laat Lindgren een oude predikant terugkeren naar de streek waar hij rond 1950 met vlammende preken hele volksstammen heeft bekeerd. Alleen, de predikant heeft spijt. Net zo hard als hij destijds het heilige woord erin heeft geramd, is hij zelf van zijn geloof gevallen.

Wat hij nog wel bezit, is de drang mensen van zijn gelijk te overtuigen. En dus komt dominee Helmersson terug naar Västerbotten, de streek in Noordoost-Zweden waar Lindgren zelf vandaan komt.

Helmersson, inmiddels 83, maar nog zeer vitaal, is van plan iedereen van het dwaalspoor genaamd geloof af te helpen. Maar hij kent de streek nauwelijks terug, zoals weinigen er nog herinneringen aan hem hebben. Hij wordt echter welwillend opgevangen door een echtpaar, dat hem een logeerplek en voedsel biedt. Dagelijks fietst hij op een vouwfiets de dunbevolkte streek door.

Hoe houdt Lindgren dit kleine gegeven interessant? Door Helmersson in contact te brengen met een schare prachtige zonderlingen, die ieder op hun eigen manier allang van het geloof zijn gevallen of hun eigen variant hebben bedacht. Schitterend is de episode waarin een oude man de predikant meeneemt naar een plek in het bos waar hij God aan mag raken. De man heeft een beeld uit hout gesneden: van boven man met baard, van onder 'ondubbelzinnig vrouwelijk' - en met een op een schoorsteen lijkende pet op.

Later op de begraafplaats mag hij van een koster niet praten met de doden. ''De kerkenraad heeft dat verboden.''

Op het magische af is het hoofdstuk waarin Helmersson zich meldt bij een man die afgedankte kansels heeft verzameld toen de kerken werden afgebroken. Hij heeft ze verbouwd tot bijenkorven.

Eigenlijk is er maar één iemand in die hele streek die op de terugkeer van Helmersson heeft gewacht: Gerda, terminaal ziek en alleen nog in leven omdat ze Helmersson nog wil horen preken. Tja, moet hij dan echt de vrouw op haar sterfbed nog van haar geloof afbrengen? En op wie lijkt haar dochter Marita toch?
Dan begint het volgende hoofdstuk zo: 'Olof Helmersson bleef lange tijd stil zitten, zijn blik op de versleten, afgebladderde latten van de tafel gericht. Na een poosje keek hij op en bestudeerde hij nogmaals lang en grondig Marita's gezicht.

''Ik had het kunnen weten,'' zei hij ten slotte. ''Er zat een geweldige kracht in mijn zaad.''

''Ja,'' zei Marita. ''Zoiets zei mama ook altijd.'
Elk commentaar verder overbodig. Zo duister als Het licht was, zo vol heldere ironie en empathie zit Norrlandse aquavit. (THEO HAKKERT)

Torgny Lindgren - Norrlandse aquavit
Vertaald door Bertie van der Meij,
De Geus, €18,90.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden