Plus

Topadviseurs pleiten voor bundeling van de 5 grote steden

Verenig stedelijk Nederland onder één bestuur, anders kijken we over twintig jaar terug op het missen van een essentiële afslag, bepleiten twee topadviseurs.

Stedelijk Nederland lijdt onder versnipperd bestuur en dat kan nadelige gevolgen hebben op Europees niveau Beeld ESA

'Los van elkaar hebben Nederlandse steden onvoldoende slagkracht. We missen simpelweg de schaalgrootte die nodig is om op de lange termijn succesvol internationaal te concurreren. Tenzij we de krachten bundelen van Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag én Eindhoven."

Voor Wendela Raas en Jeroen Lokerse is de oplossing duidelijk: maak één allesoverkoepelende overheid voor stedelijk Nederland en betrek daarbij niet alleen bestuur en politiek, maar ook bedrijfsleven, wetenschap en maatschappij.

Raas, managing partner van advocatenkantoor Dentons Boekel - onderdeel van het grootste advocatenkantoor ter wereld - vraagt hier aandacht voor met Jeroen Lokerse, topman van de grootste vastgoedadviseur van Nederland, Cushman & Wakefield.

Beiden zien, in hun eigen wereld en daarbuiten, dat ons land de transformatie van economie en maatschappij aan het missen is. "De komende tien jaar gaat veel veranderen in hoe geld wordt verdiend en verdeeld wordt," zegt Lokerse, "maar ook in hoe er wordt gewerkt, gewoond, geleefd en met elkaar wordt omgegaan."

"In de vastgoedwereld horen we elke dag waartegen bedrijven en hun werknemers in Nederland aanlopen. Niet alleen als ze hierheen willen komen, maar vooral ook als ze hier al zitten en geen kant meer op kunnen."

Raas: "In bijvoorbeeld de wetenschap lopen zulke discussies ook. In de top 100 van onderwijsinstellingen scoren Nederlandse universiteiten best goed. Maar een echt Harvard of Oxford is hier niet."

Alleen de politiek wil niet over de eigen grenzen heen kijken, voelen de twee. "Je kunt niet meer denken: zo deden we het altijd en dat ging goed. Want het gaat niet meer goed. Juist door samen te gaan, kan je de voordelen pakken en de knelpunten oplossen."

Isolationisme
Die gedachte van de vastgoedman en de advocaat ontstond op een bijeenkomst, daags nadat de Britten voor een vertrek uit de Europese Unie hadden gekozen. Al snel gingen hun ideeën veel verder. "Brexit is een uitvloeisel van veel grotere veranderingen. Het economisch isolationisme van Trump ook. Ze tonen aan dat de ontwikkelingen en de groei die ons land beïnvloeden, vooral van buiten komen."

"Maar onze lokale overheden blijven met elkaar concurreren," zegt Raas.

"Gemeentes proberen allemaal de voordelen van die ontwikkeling naar zich toe te halen en zaken die ze niet wenselijk vinden, van zich af te stoten. Daardoor mis je de boot. Nederland is te veel geneigd om klein te denken, op lokaal niveau."

Volgens hen werkt het huidige lokale bestuur niet meer. "Zoiets als de Metropoolregio Amsterdam met alle regiogemeenten, is volstrekt onvoldoende," zegt Lokerse. "Het is een beetje samenwerking en een beetje concurreren. Dat maakt het totaal niet sterker. We moeten niet binnen Nederland concurreren, we concurreren met Europa en de wereld."

Blindstaren
"We knippen in Nederland economische vraagstukken voortdurend los van sociale vraagstukken. Maar het is niet of/of, het zijn allemaal sociaal-economische vraagstukken."

Raas: "Je kunt je als overheid, gedomineerd door partijpolitiek, niet langer blindstaren op je regeerperiode van vier jaar. Als je nu niet nadenkt over de lange termijn, dan zullen we ons over twintig jaar afvragen waar we de afslag hebben gemist. Dan bestaat Europa uit een x-aantal stedelijke gebieden waar het allemaal gebeurt."

Nederland moet daarbij zijn, vinden zij, en dat kan ook. Lokerse: "Stedelijk Nederland is veel aantrekkelijker dan Londen of Parijs. Het heeft de schaalvoordelen van die steden, zonder de nadelen. We hebben veel te bieden: een ideaal vestigingsklimaat, een stabiele economie, betrouwbare politiek. Er is ruimte om de groeiende behoefte aan ruimte om te wonen, te werken en te leven op te vangen, de infrastructuur te verbeteren en de uitstoot van CO2 en geluidsoverlast terug te dringen."

Polarisatie
"Door gezamenlijk bestuur te voeren, kan je die kwaliteiten behouden en negatieve effecten van verstedelijking tegengaan. Je kunt dan veel beter plannen waar je woningen en bedrijven neerzet, hoe de verkeersstromen lopen, hoe je groen beschermt. Maar ook hoe je de bijbehorende voorzieningen op peil houdt, goede scholen en kennisinstituten bundelt."

"Zo voorkom je ook de polarisatie die nu ontstaat. We moeten stoppen het merk Amsterdam te kleineren en groepen van buiten uit te sluiten. De tegenstellingen tussen inwoners en mensen van buiten worden nu door kortzichtige politiek aangejaagd. Juist daardoor zie je de spanningen oplopen."

"Het gaat er toch niet om ván wie de stad is, maar wíe de stad is. Natuurlijk moet toerisme beter worden gespreid. Dat lukt nu niet, omdat de onderlinge samenwerking tussen al die steden blijkbaar hapert."

Dat geldt in overtreffende trap, vinden Raas en Lokerse, voor veel belangrijkere uitdagingen door de groeiende vraag naar ruimte, of dat nu woonruimte, bedrijfsruimte of ruimte voor verkeer is. "De problemen die nu in Nederlandse steden ontstaan, kun je alleen met elkaar uit de weg ruimen. Amsterdam kan niet in zijn eentje de negatieve gevolgen van zijn aantrekkingskracht oplossen, dat is nu toch wel bewezen."

"Bedrijven, kennisinstellingen maar ook talentvol personeel en studenten laten zich niet sturen door politieke kortzichtigheid: die kijken naar de beste plek om zich te vestigen, de beste plek om te wonen en te leven. Als dat hier niet te vinden is, dan is dat in het buitenland."

Pas op voor 010-020
Een pasklaar voorbeeld van zo'n agglomeratiebestuur bieden ze niet. "Stap één is de discussie," zegt Raas. "Verbind overheid, politiek, bedrijfsleven en wetenschap. Ga het publieke debat aan. Begin niet met de nadelen, maar bedenk hoe je die kunt voorkomen of oplossen door de voordelen beter uit te baten."

Lokerse: "Het obstakelgevaar is sentiment - te druk, te vol, eigen inwoners eerst. Het grootste risico is dat dit verzandt in een discussie 010-020. Daarmee los je geen problemen op, daarmee houd je ze in stand en dan verliest iedereen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden