Plus

Toenemend politiegeweld: accepteren jongeren nog wel gezag?

Tijdens de jaarwisseling werden agenten belaagd, en het beledigen van politie krijgt veel bijval. In de straatcultuur is het algemene beeld: de politie is de vijand.

Beeld anp

Misgunners, zo worden agenten ook wel genoemd. Het zegt veel, zo niet alles, over het imago van de politie onder jongeren.

De tijd is voorbij dat een boete of waarschuwing van oom agent in nederige stilte wordt aanvaard. De nieuwe norm lijkt uitdagen, beledigen, tergen - en daar een vlog van maken.

De tatoeage ACAB - all cops are bastards, ook wel als cijfercode 1312 - is allang niet meer alleen onder leden van de Crips en de Bloods populair, en vlogs waarin de Tilburgse rapper Boef agenten tot op het bot beledigt en tergt worden zo'n anderhalf miljoen keer bekeken.

Accepteren jongeren nog wel gezag?

Nieuw fenomeen
Het is een terugkerende discussie, meestal na oudejaarsnacht als de politie weer eens tot een kat-en-muisspel met rellende jeugd is gedwongen. In die discussie gaat het dan al snel over individualisering, secularisering, ontzuiling, provo's en krakers.

"Gezag heb je niet meer van nature aan je pak hangen," zegt Peter Gieling, hoofd basispolitieonderwijs op de Politieacademie, waar studenten onder meer worden getraind in mentale weerbaarheid op straat.

"Vroeger was die scholing één jaar, nu zijn het er drie. Het provoceren van de politie is echt van alle tijden, alleen het zichtbare is een nieuw fenomeen, en daar moet de politie ook mee leren omgaan."

Gieling benadrukt dat het probleem zich niet beperkt tot de politie. "Alleen: de politie staat altijd vooraan, in de frontlinie, daarom valt het meer op. Maar je ziet het bij alle beroepsgroepen in de hele maatschappij. Vroeger zei de dokter: dit mankeert u en dat moet u slikken, en dan was dat zo. Nu wil ook ik een second opinion."

Katalysator
Jan Dirk de Jong, lector aanpak jeugdcriminaliteit aan de Hogeschool Leiden, spreekt eveneens over een probleem van alle tijden. "Vroeger had je op gezette tijden als oudjaar en luilak ook een kat-en-muisspel tussen jongeren en de politie. En grootscheepse rellen, zoals met de krakers, komen eigenlijk ook niet meer voor. Alleen is er nu een gigantisch podium op sociale media om te laten zien hoe stoer je bent."

"Wel is het sentiment commercieel vertaald naar een veel bredere groep dan alleen straatjongeren. Ook de jongens in Amsterdam-Zuid zeggen bij de pinautomaat: geef me doekoe."

In de straatcultuur is het algemene beeld: de politie is de vijand. De Jong: "En dus scoor je punten met een foto waarop je met een opgestoken middelvinger naast een agent staat. Of boven op de dienstauto met de tekst Fok de popo. Of uitdagen met een kogelwerend vest dat je uit die auto hebt gepakt. Vroeger kreeg je schouderklopjes, nu krijg je likes."

Agent verrot schelden: 500 likes
De vraag is hoe serieus dit antipolitiesentiment moet worden genomen. De Jong: "Is het echt een zware jongen uit de Kolenkitbuurt of gewoon een pannenkoek op zoek naar aandacht?"

"Ik weet niet of dat sentiment nu sterker wordt beleefd. Wel jaagt groepsdruk op sociale media het sterker aan dan vroeger in de wijken. Sociale media werken als een katalysator."

"Een agent verrot schelden levert vijfhonderd likes op. Hem verrot schelden én tegen zijn auto schoppen zijn duizend likes. Vroeger zagen alleen tien jongens op het pleintje dat."

"En er is geen remmende kracht meer. Vroeger had je altijd nog ome Joop die geen rottigheid in zijn wijk wilde. Of buurtvaders die ingrepen op het August Allebéplein. Maar wie is het tegen­geluid op een vlog van rapper Boef? Dan krijg je een soort moreel vacuüm waar zich dit soort gedrag ontspint."

Handgranaten
De impact van zulke vlogs mag dan groot zijn, het blijven de uitzonderingen. Gieling: "Het politieoptreden gaat juist heel vaak prima en het gezag wordt op de meeste plekken hartstikke goed geaccepteerd. Maar daar zie je geen beelden van. Als je één filmpje ziet van een vrachtwagen die in Zuid-Amerika van een berg rijdt, betekent dat nog niet dat alle wegen in Zuid-Amerika onveilig zijn."

De incidenten rond oudejaarsnacht worden wel aantoonbaar extremer. "Het vuurwerk wordt steeds zwaarder. Het zijn bijna hand­granaten die je tegen je benen krijgt. Het is idioot dat we dat elk jaar laten gebeuren. Petje af voor de collega's die met nieuwjaar toch weer naar die wijken gaan. In de andere landen was de politie al vijf jaar niet meer op zulke plekken geweest."

Volgens Gieling gaat het in Nederland nog heel behoorlijk, zeker vergeleken met andere landen. In landen als Frankrijk en de Verenigde Staten heeft de politie het imago dat ze enkel grof geweld gebruikt.

"De kracht van de Nederlandse politie is: zacht als het kan, hard als het moet. De stalen vuist in de zijden handschoen. Dus praten tot je een ons weegt, maar wel in de wetenschap dat, als het moet, de ME achter je staat."

Rapper Boef komt woensdag voor de rechter wegens belediging van de politie Beeld YouTube
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden