Toename aantal zelfdodingen, flinke stijging onder jongeren

 Het aantal zelfdodingen onder jongeren van tien tot twintig jaar is vorig jaar bijna 70 procent gegroeid. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Verdriet in Heerleen nadat de 15-jarige scholier Tharukshan Selvam vorig jaar zelfmoord pleegde na op school ernstig gepest te zijn geweest. Beeld ANP

Volgens het CBS hebben 1917 mensen vorig jaar een einde aan hun leven gemakt. Dat zijn er 23 meer dan in 2016. Het aantal jongeren van tien tot twintig jaar dat zich het leven benam, ging van 48 in 2016 naar 81 in 2017.

"Heel schokkend," zegt Jan Mokkenstorm, psychiater, oprichter en directeur van 113 Zelfmoordpreventie.

Jaarlijks voert 113 meer dan 50.000 gesprekken met mensen over suïcide. Het is niet mogelijk de groei van het aantal suïcides onder jongeren te verklaren. Daarvoor moet meer onderzoek plaatsvinden, zegt Mokkenstorm.

Het kan te maken hebben met mindere kwaliteit van de jeugdzorg, die sinds 2015 is overgeheveld naar de gemeenten. Het budget voor de specialistische jeugdzorg is geslonken.

Kopieergedrag
"Mogelijk spelen ook sociale media een rol bij suïcidale gedachten en handelingen," zegt Robert Vermeiren, kinder- en jeugdpsychiater bij Curium en hoogleraar aan het Amsterdam UMC. "In de spreekkamer zie ik dat jongeren die zichzelf verwonden kijken naar filmpjes van anderen die dat doen. Dat kopieergedrag kan ook plaatsvinden bij suïcides."

Bij mensen in de leeftijdgroep van dertig tot zestig jaar is zelfdoding, na kanker en hart- en vaatziekten, de belangrijkste doodsoorzaak. Vanaf 60 jaar krijgen de natuurlijke doodsoorzaken de overhand en neemt de sterfte door zelfdoding steeds verder af.

113, gefinancierd vanuit de overheid en ProRail, bestaat bijna tien jaar. In die periode is het aantal zelfdodingen gegroeid van ongeveer 1400 naar 1900 per jaar. Een cynicus zou kunnen zeggen dat er dus geen reden is dat 113 blijft bestaan, maar dat ziet Mokkenstorm anders.

Grote verandering
113 Zelfmoordpreventie werd opgericht toen zich een grote verandering in de psychiatrie voltrok; instellingen werden gesloten zonder dat ambulante behandelingen in gelijk tempo werden opgetuigd.

Mokkenstorm: "Wie weet hoeveel meer zelfmoorden er zouden zijn geweest als wij er niet waren? Bovendien kende niemand ons in het begin. Gelukkig is dat veranderd."

Desalniettemin is het moeilijk om in contact te komen met mensen die een einde aan hun leven willen maken. In ongeveer de helft van de zelfmoorden is nooit sprake geweest van enige vorm van hulpverlening. Het is de vraag of deze groep mensen wel contact zoekt met 113.

Mokkenstorm hoopt met 113 het aantal suïcides in Nederland tot nul terug te dringen, maar beseft dat dat heel moeilijk is. Als psychiater bij de Amsterdamse crisisdienst sloeg elk jaar wel één van z'n patiënten de hand aan zichzelf. "Door suïcidepreventie centraal te stellen in elke behandeling kan het aantal zeker omlaag."

Omslagpunt
Ook verwacht Mokkenstorm hulp van de wetenschap. Zo zijn er veelbelovende onderzoeken naar ketamine. Het middel dat van origine als verdovingsmiddel werd gebruikt en tegenwoordig in trek is in het uitgaansleven maakt mensen met een acute doodswens minder suïcidaal.

Daarnaast denkt Mokkenstorm dat de wetenschap meer vat zal krijgen op de zogeheten tipping point dynamics. "Er is een punt waarop iemand die zich al lang slecht voelt ineens overgaat tot actie. Ik verwacht dat we de komende tien jaar achterhalen welke factoren dat omslagpunt bepalen. Vervolgens kunnen we daarop sturen."

Hulp nodig?

Neem dan contact op met de Stichting Zelfmoord Preventie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden