Recensie

Tjitske Reidinga maakt indruk als Sophie, maar er schort veel aan de toneeltekst (**)

In 'Sophie' zien we het leven van een vrouw aan ons voorbijtrekken. We zien een klein meisje veranderen in een tiener, een moeder en tot slot een hoogbejaarde vrouw. Tjitske Reidinga speelt een mooie, gebalanceerde rol, helaas is er veel mis met de toneeltekst.

Alle twaalf scènes spelen zich af in dezelfde kamer: de spaarzaam ingerichte slaapkamer van Sophie (Tjitske Reidinga).Beeld Leo van Velzen

In twaalf korte scènes geeft deze voorstelling een heel leven weer: qua structuur doet dat sterk denken aan de film Boyhood. In krap twee uur zien we twaalf momenten die het personage vormen van klein meisje tot oude, hoog­bejaarde vrouw. Ze wordt de hele voorstelling gespeeld door Tjitske Reidinga: van haar achtste tot haar zevenentachtigste. De tekst komt van Roos Ouwehand, die hiermee debuteert als toneelschrijver.

Alle twaalf scènes spelen zich af in dezelfde kamer: de spaarzaam ingerichte slaapkamer van Sophie, in het huis waar ze is geboren en waar ze na het overlijden van haar moeder weer komt te wonen. Changementen zijn er nauwelijks, hooguit verschuift er eens een bed of komt er een kast bij. De metamorfoses van Reidinga tussen de scènes door zijn gewoon zichtbaar. De regie van Antoine Uitdehaag heeft al met al niet te veel fratsen, en dat is prettig.

Problematischer is de toneeltekst, waar een hoop aan schort. Ouwehand lijkt zich te concentreren op algemene lijnen en grote gevoelens - wellicht om het voor iedereen herkenbaar te maken. Maar dat gaat ten koste van specifieke details die een mensenleven (ieders mensenleven) juist de moeite van het vertellen waard maken. De jeugdliefde die ze later weer terugvindt, het puberale afzetten tegen haar ouders, de stress als jonge moeder; de perikelen van dit personage zijn even inwisselbaar als de afstandelijke slaapkamer. Een doorsneevrouw in een doorsneeleven, met doorsneetegenslagen en doorsneegeluk - benieuwd wie zich daarin nog herkent.

Hoofdpersoon heeft geen doel
Daarbij is er nog een fundamenteel probleem met dit hoofdpersonage: ze heeft, in de scènes die we van haar te zien kijken, geen streven. Er overkomt haar weliswaar van alles - haar vader verlaat het gezin, ze krijgt twee kinderen, haar moeder komt te overlijden - maar zelf onderneemt ze niets.

Daarmee gooit Ouwehand één van de basisbeginselen van het drama schrijven overboord: de protagonist moet een doel hebben. Zonder streven geen spanningsboog. En precies dat geldt voor deze voorstelling: hij trekt aan ons voorbij als een fotoalbum van iemand die we niet kennen - binnen grote, algemene lijnen worden we heus weleens geraakt, maar de echte Sophie leren we niet kennen. Ze is een ondubbelzinnige, tragische antiheld in een standaardslaapkamer. Bovendien staat de vorm van de voorstelling de spanningsboog ook in de weg. Door de grote tijdsprongen moet er steeds een hoop aan het publiek duidelijk worden gemaakt, wat de dialogen vaak uitleggerig en een tikje ongeloofwaardig maakt.

Tegenover Reidinga zijn er zeven acteurs die de bijrollen vervullen. Daarin is met name een mooie rol weggelegd voor Ria Eimers, die als zorgzame, vechtende moeder koen het hoofd biedt aan een leven vol tegenslagen.

Je blijft toch altijd hetzelfde
Reidinga zelf geeft haar personage een fijne hang naar meeslependheid mee, die zich in elke fase in haar leven anders manifesteert. Dat doet ze mooi en gebalanceerd. Alle ontwikkelingen in het leven ten spijt, hoe jong of hoe oud je ook bent, uiteindelijk blijf je toch altijd dezelfde. Het kind met de grotemensenzorgen heeft dezelfde mimiek als de volwassene met kinderlijk plezier. Deze nostalgiekomedie laat je daar nog eventjes weemoedig over natobben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden