Plus

Tjeenk Willink: net geen wetenschapper, net geen politcus, wel adviseur

Beroepsadviseur Herman Tjeenk Willink (75) moet de vastgelopen formatie vlot trekken. PvdA-leider Lodewijk Asscher voelt geen extra druk nu een partijgenoot aan zet is.

De pijngrens aftasten tot er een kabinet is, zo werkt Tjeenk Willink Beeld ANP

Zeven jaar geleden voorspelde Herman Tjeenk Willink zijn eigen dood. Althans, zijn 'bestuurlijk overlijden', omdat zijn pensioen naderde. "Jammer," vond Tjeenk Willink wel. Maar hij zat er - bleek gisteren - behoorlijk naast: wederom mag hij als informateur aan de slag om een totaal verstopte formatie vlot te trekken, nu Edith Schippers merkt dat 'ze niet verder komt'.

In politiek Den Haag is er brede steun voor die opvolgingskeuze vanwege 'zijn gezag'. Toch vindt Tjeenk Willink zichzelf eigenlijk 'net niets'. Nét geen wetenschapper, zelfs nét geen politicus. Want hoewel partijlid was hij nooit een uitgesproken PvdA'er. Wat Tjeenk Willink vooral wel is: een adviseur.

Troubleshooter
Toch noemden anderen hem jarenlang de onderkoning van Nederland, al heeft hij zelf niets met die term. Als vicepresident van de Raad van State adviseerde hij als raadgever tussen 1997 en 2012 niet alleen de regering, maar ook koningin Beatrix. Hij gaf onze huidige vorst les in staatsrecht en is peetoom van prinses Amalia. Daarmee is - grapt men in Den Haag - het koningshuis toch nog de formatie binnen geslopen.

Aan het Binnenhof roemen partijen van links tot rechts zijn kwaliteiten als informateur, zoals hij die in 1994 (Paars I) en 2010 (Rutte I) ook toonde. Een troubleshooter. Slim. Onafhankelijk. Integer. Grappig ook, maar nooit uitbundig.

Zelfs in zijn studententijd in Leiden niet dronken te betrappen. En hoewel openlijk homoseksueel, niet te vinden op de Gay Pride. Een grijze muis is Tjeenk Willink evenmin. Bij de Raad van State schroomde hij niet met no-nonsense teksten (wars van 'elite') de overheid de maat te nemen.

Uithaal naar PVV
Zonder controverse bleef adviseur Tjeenk Willink trouwens niet, bijvoorbeeld toen hij in 2010 de chaotische formatie moest bedaren, maar juist verraste door in een bijlage van zijn advies uit te halen naar de PVV. Hij schreef - zij het bedekt - dat een nieuw kabinet geen plannen uit de Kamer moest goedkeuren die 'op gespannen voet staan met de beginselen van de democratische rechtsstaat of de internationale positie van Nederland'.

Velen lazen het als een directe verwijzing naar de PVV, die pleitte voor een bouwverbod voor moskeeën en riep om een kopvoddentaks. PVV-leider Geert Wilders twitterde gisteren niet enthousiast over Tjeenk Willink: 'Iedereen juicht. Nou ik niet. Bah!'

Dat de adviezen van Tjeenk Willink soms ronduit in een la werden gesmeten, trok hij zich nooit aan. "Als je er niet tegen kan dat je adviezen worden genegeerd, dan moet je geen adviseur worden."

Een vastgelopen formatie is een kolfje naar zijn hand, denkt VVD'er Frits Korthals Altes, net als Tjeenk Willink (ere)minister van Staat. "Hij is iemand van buitenaf en heeft juist enorme ervaring met impasses als deze."

Tjeenk Willink is gedegen. Naar zal hij secuur uitmeten waar de uiterste pijngrens ligt van partijen die tot dusver hardnekkig vasthouden aan hun eigen droomvariant, maar ook geen hard nee hebben gezegd tegen andere opties. Die gedegenheid heeft wel een keerzijde, want Tjeenk Willink is 'niet de snelste'. "Hij zal de stappen een voor een nemen en dat dwingt iedereen weer over de eigen positie na te denken," zegt een betrokkene bij de formatie.

Signaal aan PvdA
En hoewel hij nooit een uitgesproken PvdA'er was, zien enkelen er toch een signaal in dat partijgenoot Tjeenk Willink naar voren wordt geschoven. Het is geen geheim dat Rutte het liefst Lodewijk Asscher aan de onderhandelingstafel zou zien. Asscher zei gisteren geen extra druk te voelen.

Toch spreekt een prominente sociaaldemocraat dat tegen. "Voor Asscher is het ingewikkelder om met een partijgenoot te praten dan met iemand die hij de deur in het gezicht kan gooien. Herman is onafhankelijk: hij heeft ook weleens wat geadviseerd wat de PvdA niet aanstond."

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws rondom de formatie met ons formatieblog

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden