Tijd dringt voor dalai lama

De Oceaan der Wijsheid, beter bekend als de dalai lama, wordt bij zijn bezoek aan ons land zorgvuldig gemeden door premier Balkenende. Foto EPA/Mads Nissen Beeld
De Oceaan der Wijsheid, beter bekend als de dalai lama, wordt bij zijn bezoek aan ons land zorgvuldig gemeden door premier Balkenende. Foto EPA/Mads Nissen

Tenzin Gyatso (73), de veertiende dalai lama, bezoekt deze week Nederland. Hij verkeert in een precaire positie.

De dalai lama komt donderdag aan in Nederland. Hij geeft een lezing in de RAI. Vrijdag wordt hij ontvangen door de Tweede Kamer en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen. Koningin Beatrix noch premier Balkenende zal de geestelijk leider ontmoeten.

De minister-president heeft een oproep van de Tweede Kamer om de dalai lama wel te treffen naast zich neergelegd. Volgens Balkenende kan hij de mensenrechtensituatie in Tibet het best aan de orde stellen middels een 'open relatie' met China. ''Die willen we niet in de waagschaal stellen door een ontmoeting met de dalai lama,'' aldus de premier.

De Oceaan der Wijsheid, beter bekend als de dalai lama, wordt bij zijn bezoek aan ons land zorgvuldig gemeden door premier Balkenende. Het tekent de internationale positie van de inmiddels 73-jarige geestelijk leider: het Westen bewijst lippendienst aan de Tibetaanse strijd tegen de Chinese onderdrukking, maar wil zijn relaties met het machtige China niet op het spel zetten.

Bij het westerse publiek is Tenzin Gyatso echter nog altijd erg populair. Volgens een onderzoek van het Duitse opinieweekblad Der Spiegel was hij twee jaar geleden in Duitsland zelfs populairder dan de Duitse paus Benedictus XVI.

Maar onder de eigen Tibetaanse bevolking neemt zijn invloed af; de jongere generatie heeft het vertrouwen verloren in de dalai lama, die fel gekant is tegen het gebruik van geweld tegen de Chinese overheersers. Dat heeft in de ogen van de jongeren niet veel opgeleverd, en zij schuwen harde acties niet langer.

In het Westen is Tenzin Gyatso de vriendelijk glimlachende wijze Aziatische boeddhist op leeftijd. Maar voor de Tibetanen zelf is hij de belichaming van Bodhisattva Avalokiteshvara, een Boeddha, die niet in het 'nirwana' opgelost is, maar in de wereld teruggekeerd is om mensen te helpen de 'verlichting' te bereiken. Voor zijn landgenoten is hij de 'God-Koning' van Tibet.

Die status bereikte hij al op nauwelijks vijftienjarige leeftijd toen de Tibetaanse regering hem dwong de functie van staatshoofd op zich te nemen. Tibet werd op dat moment militair geannexeerd door China, en de jonge leider moest in 1959, na een mislukte volksopstand, te voet over de Himalaya vluchten naar India, waarvandaan hij zijn decennialange strijd voor een vrij Tibet begon. In Tibet zijn de boeddhistische tradities inmiddels grotendeels uitgeroeid en de helft van de bevolking bestaat uit etnische Han-Chinezen. Niet alleen als politiek leider, maar ook als religieus leider begint de tijd voor de dalai lama te dringen. Tenzin Gyatso zou wel eens de laatste 'God-Koning' van Tibet kunnen zijn. Volgens de traditie wijst de panchen lama, de tweede man in het Tibetaanse boeddhisme, de nieuwe incarnatie (wedergeboorte) van de dalai lama aan.

China is daar reeds op vooruitgelopen door in 1995 de nu negentienjarige Gyaincain Norbu als de reïncarnatie van de tiende panchen lama aan te wijzen. De inmiddels twintigjarige jongen die door de dalai lama zelf als de reïncarnatie van de panchen lama is uitverkoren, is onder curatele van Peking gesteld en spoorloos verdwenen.

Tibetaanse boeddhisten vrezen dat na het overlijden van Tenzin Gyatso de Chinezen zullen proberen via 'hun' panchen lama de nieuwe dalai lama aan te wijzen. Dan zal China Tibet ook in religieuze zin volledig in zijn macht hebben gekregen. Al sluit de dalai lama tegenwoordig zelf niet uit dat zijn opvolger ook buiten Tibet gevonden kan worden en zelfs een vrouw zou kunnen zijn. (THEO KRABBE)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden