10 jaar later

Theo van Gogh: 'De kogel zal niet komen, denk ik'

Het is deze zondag 10 jaar geleden dat Theo van Gogh op de Linnaeusstraat in Amsterdam werd vermoord. Met een viertal artikelen uit het archief blikken we terug op het leven van de columnist en filmmaker. Vandaag: het laatste interview met Theo van Gogh, een week voor zijn dood. De tekst werd op 3 november 2004 gepubliceerd in Het Parool.

Theo van Gogh Beeld Willem ten Veldhuys/AP

Theo van Gogh kon zich 'niet voorstellen' dat hij ooit zou worden neergeschoten. Maar: 'If it happens, it happens'. Dat zei Van Gogh vijf dagen voor de moord in een gesprek met RVU-programmamaker Rob Muntz. Van Gogh: 'Er is een site geopend, waarop staat dat mij een schrijfverbod wordt moet worden opgelegd. Die petitie wordt aangeboden aan de AIVD, de minister van Binnenlandse Zaken en het parlement.'

Muntz: Daar heb je goede contacten mee, toch?
Theo: 'Nee, het was een geschenk van Allah. Ze zijn nóg dommer dan ik dacht, dus wat dat betreft: recht in de roos, bingo, zou ik zeggen.

Ben je niet bang dat die lui gewoon een keer...
'Ik was gisteren in Utrecht. Ik wou naar een taxi bij het Centraal Station en daar stopte een auto met vier Marokkanen die uit het raam gingen hangen: 'Wat heb jij over de profeet gezegd?'
Ik zeg: 'Nou, dat het een perverse kinderneuker was, die negenjarige meisjes de woestijn in meenam. Als ik de overlevering mag geloven, nietwaar?'
'Wat is dat met jou, wat is dat met jou.'
Zo, weet je wel. Ik vond het verder eigenlijk wel vriendelijk. Ik zei: 'Moet ik nu, als door Allah getroffen, neerstorten?' Nee, dat hoefde niet. En toen reden ze door. Het was verder best.

Maar je denkt niet dat er ooit een idioot opstaat die...
'Dat kan ik me niet voorstellen.'

Jij gelooft in de goedheid van de mens?
'Niet in de goedheid van de mens. In mijn eigen arrogantie. Die heeft dermate veel uitstraling, die kogel zal niet komen, denk ik.'

Dat mensen dat afschrikt? Die Van Gogh is onkwetsbaar.
'Ze denken, denk ik, dat is de dorpsgek, dus waarom zou je hem neerschieten? Maar goed, if it happens, it happens. Ja, ik bedoel...'

Je vindt het toch leuk, toch?
'Ja, deze petitie, dat vind ik wel heel erg leuk. Want het legt precies uit wat het probleem is. Het zijn mensen die geen enkele notie hebben van wat een democratie inhoudt. Dat je in Nederland al in 1966 met Gerard Reve God mocht persifleren door hem voor te stellen als een ezel die van achteren genomen werd. Dat er een proces over gevoerd is, dat Reve toen vrijgesproken werd - dat is tot die mensen allemaal niet doorgedrongen. Dus we hebben nog een lange weg te gaan in onze geweldige multiculturele samenleving.'

Dus werp je je op als martelaar?
'Nee, niet als martelaar, integendeel. Ik heb helemaal niks met het martelaarschap. Nee, wat ik raar vind, en daar moet jij me maar eens antwoord op geven: twintig jaar geleden was er in onze jeugd een film, Life of Brian, waarin Jezus van Nazareth belachelijk werd gemaakt, zingend aan het kruis.'

Christenen mag, dat heb ik zelf ook meegemaakt.
'Ik denk dat je nu dus geen film kunt maken over Mohammed op een soortgelijke manier, die dan in de bioscoop komt, zonder dat er rellen komen, zonder dat het verboden wordt.'

Rushdie is toch ook het voorbeeld?
'Rushdie is een goed voorbeeld. Er kan dus helemaal niks meer. Allemaal dankzij onze geweldige multiculturele samenleving. Dat heeft te maken met die hele cultuur die er geweest is, van: geef die buurtjes aan, als ze iets negatiefs zeggen over een Turk, bij het Discriminatie Meldpunt. Die hele cultuur van elkaar aangeven, die gedachtepolitie, wat typisch PvdA is, wat typisch Nederland jaren zeventig, tachtig is - ja, daar moet je nu voor betalen. Dat gaat gebeuren natuurlijk.'

Wat wordt de prijs dan?
'De prijs wordt dat onze vrijheid om zeep wordt geholpen. Ik mag niet meer schrijven of zeggen wat ik denk. Dat is de prijs.

Maar dat is wereldwijd.
'Ja, maar als iedereen met zijn allen bang gaat zijn... Laten we even eerlijk zijn: er zijn ook veel buitengewoon redelijke moslims die niet bereid zijn de trekker over te halen, maar goed: als iedereen bang gaat zijn voor die vijfde colonne van de geitenneukers, zoals ik ze altijd noem, dan is het debat hier wel heel gauw afgelopen.'
'Wat Paul Cliteur gedaan heeft, zich terugtrekken uit het debat, is wel deftig, maar het is ook wat minder heftig, in de zin van dat je dat beter niet kunt doen...'

Laf eigenlijk.
'Misschien is hij bedreigd. Ik ga hem niet laf noemen. Ik weet niet wat er achter de schermen gespeeld heeft.

Maar hou jij een keer op dan?
'Nee.'

Als je bedreigd wordt, als je kind...
'Als ze mijn kind pakken, dan hou ik wel op, ja. Maar dat is wel een Pyrrusoverwinning voor de tegenpartij, zou ik zeggen. Maar de vijfde colonne van de geitenneukers, dat is wel de juiste term. Kijk, we leven in een tijd waarin al-Qaida verkiezingsuitslagen bepaalt.

Ach, welnee man, die gozer van de AEL had 4000 voorkeurstemmen.
'Ik heb het over Spanje, meneer.'

Oh, Spanje! Ik was even abuis.
'Er is een klein incident geweest in Madrid, waardoor er een regeringswisseling kwam en een andere verkiezingsuitslag. Van iemand die, net als in de jaren dertig, toen iedereen bang was van Hitler, zei: 'We moeten vooral niks doen, we moeten onze troepen terugtrekken.' Dat is wat er gebeurt.

Wat is de oplossing, Theo?
'Als jij als een onnozele hals stralend de cipiers van Mekka tegemoet wil gaan, moet je dat vooral doen, maar ik heb daar geen zin in. Dus ik doe dat niet.'

Beeld -
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden