Plus

Theo Thijssen en zijn band met Oost

In Schoolland schreef Theo Thijssen over het nijlpaard in Artis dat maar niet uit het water wilde komen. Dit verhaal en meer bewijzen van de relatie die Thijssen met Amsterdam-Oost had, zijn te zien in de nieuwe expositie van het Theo Thijssen Museum.

Theo Thijssen MuseumBeeld anp

Theo Thijssen (1879-1943) was een Amsterdamse onderwijzer, schrijver, vakbondsman en sociaaldemocratische politicus. Meest bekend werd hij met zijn roman Kees De Jongen, waarin hij de zwembadpas beschreef. Dit is een speciale manier van snel lopen waarbij iemand voorover leunt en zijn armen heen en weer zwaait.

De pas werd een begrip in de Nederlandse literatuur, Freek de Jonge schreef er een liedtekst over voor Boudewijn de Groot en het Theo Thijssen Museum organiseerde in 2001 de Dag van de Zwembadpas met de Eerste Nederlandse Zwembadpaskampioenschappen.

Vaste expositie
Het Theo Thijssen Museum huist op de begane grond van het pand waar de schrijver werd geboren, de Eerste Leliedwarsstraat 16. Het kleine museum toont een vaste expositie over het leven en oeuvre van Thijssen en heeft wisselende thematentoonstellingen.

Na 'Zij Had Een Soort Hoogheid': Theo Thijssen En De Vrouwen is er nu een expositie over Thijssen en stadsdeel Oost.

Tussen Artis En De Nieuwe Ooster: Theo Thijssen In Amsterdam-Oost bevat verhalen over de geschiedenis van Oost en haar bewoners, verzamelstukken van Thijssen en een korte film (zo'n 7 minuten) van Mirjam Vogt en Peter-Paul de Baar met de 105-jarige Rachel Polak-de Jong. Zij was de vrouw van Jaap Polak, die bij Thijssen in de klas had gezeten en na de lagere school met hem in contact bleef.

Wandelingen
Thijssen groeide op in de Jordaan en Oud-West, maar woonde een groot deel van zijn leven, van 1912 tot 1943, in Amsterdam-Oost. Hij werkte als onderwijzer vanaf 1899 bij de Openbare Lagere School No. 104 aan de rand van het Oosterpark. Zijn belevenissen als onderwijzer beschreef hij in Schoolland, een rubriek in een door hem geredigeerd onderwijsblad, die later in boekvorm verschenen.

Pretoriusplein rond 1915Beeld Stadsarchief

Thijssen beschreef zijn lessen en de wandelingen die hij met zijn leerlingen door de buurt en het Oosterpark maakte.

Over één van deze wandelingen schreef hij: 'Ik hoef mezelf niets wijs te maken: 't was absoluut geen ontdekkingstocht; én het park én de straten die we doorgingen, ze waren het gewone terrein van hun dagelijkse spelen. Maar op deze manier er te lopen, met z'n allen, terwijl ze eigenlijk op school moesten zitten, dat maakte alles weer anders, dat werd een traktatie op splinternieuwe dingen!'

In de oorlog
Thijssen woonde lange tijd in Transvaalbuurt en vanaf 1937 aan de de Hogeweg en Bredeweg in Watergraafsmeer. Hier maakte hij het begin van de Tweede Wereldoorlog mee. In Oost woonden destijds veel Joden en Thijssen was dan ook getuige van deportaties van buurtgenoten, waaronder die van oud-leerlingen.

Na zijn dood in 1943 werd hij begraven op de Nieuwe Oosterbegraafplaats. Daar waren SDAP-fractieleider Willem Drees en zijn broer Henk bij aanwezig, die voor deze gelegenheid hun schuilplaats hadden verlaten.

Tussen Artis En De Nieuwe Ooster: Theo Thijssen In Amsterdam-Oost is vanaf vandaag te bezoeken in het Theo Thijssen Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden