Plus

Theo Hofstee: 'Je moet al die criminele groepen uit elkaar halen'

Theo Hofstee vertrekt na zeven jaar als hoofdofficier van justitie in Amsterdam. Hij treedt als procureur-generaal toe tot de landelijke justitietop. Het waren roerige Amsterdamse jaren.

'Jaarlijks lukt het twee, drie keer mannen met wapens en vluchtauto's aan te houden vóór een liquidatie. Die worden gelukkig allemaal netjes veroordeeld'Beeld Marc Driessen

Gemaskerde mannen die een jongen van 19 wilden liquideren, schoten midden tussen de kinderen in een buurthuis op Wittenburg onlangs het zoveelste volstrekt onschuldige slachtoffer dood. Een jongen van 17. De geschokte buurt riep: "Overheid, doe iets!" Wat zou uw antwoord zijn?
"Tja, dat antwoord heb je niet meteen. Eerst maar eens luisteren en die mensen hun ellende en onrust laten uiten. We hebben natuurlijk gekeken wat we op korte termijn konden doen om het gevoel van onveiligheid weg te nemen: extra politie, camera's..."

"Je probeert daarnaast uit te leggen dat je als politie, Openbaar Ministerie en gemeente al heel druk bezig bent met maatregelen voor de langere termijn. Nu gebeurt het hier, maar we hebben dit grove geweld ook elders in de stad gehad natuurlijk. We gaan meer doen dan alleen die acute veiligheidsmaatregelen."

Wat dan?
"De politie heeft informatie en ik lees ook in de krant over de criminele groepen die daar actief zijn. We gaan in elk geval prioriteit geven aan de aanpak van een of meer van die groepen. Met opsporing, maar ook met hulp van de gemeente en een boel andere partijen."

"Er zitten altijd mensen van verschillende hardheid en ervaring in zulke groepen. Je moet hard optreden bij de jongens hoger in de hiërarchie en ook zorg geven aan de jongens aan de onderkant."

Waar moeten we aan denken?
"Eerder hebben we ook wat aan hele groepen gedaan in de stad, zoals in De Banne in Amsterdam-Noord. We hebben daar met een heleboel partners langdurig ingegrepen. Dat heeft goed gewerkt. Op de Oostelijke Eilanden wordt er straks ook een aantal verdachten uit gehaald, zoals in De Banne is gebeurd. Ondertussen worden ook andere maatregelen genomen."

Om hoeveel verdachten zou het moeten gaan?
"Ik vind het gevaarlijk dat precies te zeggen, omdat het hier nog wel iets ingewikkelder lijkt te liggen dan in De Banne. Daar hadden we één groep, op de Oostelijke Eilanden lijkt het te gaan om meerdere groepen van verschillende zwaarte die door elkaar heen lopen."

"Als criminelen professioneler zijn, heb je langer nodig. Het gaat niet om een, twee verdachten of zo, maar om een groter aantal potentiële bronnen van conflicten, door drugshandel en wat ook."

"Maar ik moet eerlijk blijven: je kunt niet voorkomen dat criminelen op zo'n vreselijke manier proberen iemand te liquideren die toevallig ergens rondloopt, zoals nu in een buurthuis."

Die jonge jongens die snel overstappen naar excessief geweld waren een rode draad in uw loopbaan hier. Er zijn na liquidaties forse straffen opgelegd, tot levenslang aan toe, maar het moorden gaat door. Wat kunt u verder doen?
"Dat is hét grote probleem. Die jongens worden jonger en plegen allerlei misdrijven die kennelijk veel geld opleveren. Ruzies worden nietsontziend uitgevochten. Je moeten degenen die het organiseren eruit halen én meer te weten komen over die groepen, zodat je eerder kunt ingrijpen. Onze grote onderzoeken lopen jaren door, puur om informatie te verzamelen."

"Soms kun je tijdig mensen aanhouden vóórdat ze die liquidatie plegen. Jaarlijks lukt het twee, drie keer zulke mannen aan te houden met wapens en vluchtauto's en benzine om die auto's achteraf in brand te steken. Gelukkig worden die allemaal netjes veroordeeld."

U strijdt ook tegen 'faciliteerders' van zware criminelen: wapenhandelaren, bedrijfjes die zonder lastige vragen woningen of auto's aan anonieme criminelen verhuren of geheime ruimtes inbouwen. Spyshops die James Bond­achtige apparatuur leveren. Wat kunt u daar nog meer tegen doen?
"We worden goed geholpen door de gemeente bij het sluiten van zulke sleutelplaatsen waar criminelen zich verzamelen. Met name sinds 2014 hebben we heel wat zaken dichtgetimmerd. Soms vind je daar wat. Dat blijven we doen, dus dat kost iedereen veel capaciteit."

"Om het te verbreden hebben we met hulp van een criminoloog geprobeerd een hele criminele familie aan te pakken waarin de misdaad van generatie op generatie werd overgedragen. Dat is redelijk gelukt. Dat moeten we óók meer doen. We worden over het algemeen niet erg geholpen door familie of buurtgenoten en moeten informatie vooral zelf halen. We moeten die families en groepen uit elkaar halen."

Hoeveel van die grote criminele families zijn er in de stad?
"De politie hanteert verschillende cijfers, dus ik durf het niet precies te zeggen, maar het ligt zo rond de tien. Je moet ook daar weer aan de bovenkant beginnen en uitkomen aan de onderkant, bij de broertjes en zusjes die je misschien op tijd kunt bijsturen."

"De heel persoonlijke aanpak met alle harde en zachte middelen bij elkaar heeft in Amsterdam en elders een enorme vlucht genomen. We moeten hard jagen op de jongens boven in de georganiseerde cocaïnehandel, wapenhandel en mensenhandel, maar de winst zit aan die onderkant. Voorkómen dat jeugd ontspoort."

"Als mensen niet om hulp vragen, wat we helaas steeds zien, dan maar gedwongen zorg toepassen. Dat is een heel andere manier van een voet tussen de deur krijgen."

We horen al jaren de klacht dat uit bijvoorbeeld bepaalde delen van de Marokkaanse gemeenschap nooit informatie komt over misdrijven waar iedereen van weet. Wat valt er aan die zwijgcultuur te doen?
"We lopen er keer op keer tegenaan en hebben van alles geprobeerd, maar ik zou het niet zo gauw meer weten. We hebben in die liquidatiereeks heel gericht ouders, partners en broers benaderd om te zeggen dat hun zoon, man of broer enorme risico's liep. Het is toch onvoldoende gelukt informatie te krijgen. Ik heb het antwoord niet een-twee-drie."

"Soms hangt er dreiging: hier wordt niet geklikt, want anders... We proberen er als overheid doorheen te breken, maar het lukt niet. Misschien moeten we het hebben van de jongeren die straks vaders en moeders worden en het wél normaler vinden met autoriteiten samen te werken."

Uw hele periode als hoofdofficier liep het liquidatieproces Passage, waarin vier keer levenslang is opgelegd, ook voor opdracht­gever Dino Soerel. Nu is het monsterproces tegen Willem Holleeder begonnen, ook verdacht van het geven van een trits moordopdrachten. Is dit het einde van de Hollandse Netwerken?
"Ik heb geleerd voorzichtig te zijn, maar het tijdperk van die generatie die het hier grotendeels in handen had, is wel een beetje ten einde. De illusie dat het over is, heb ik niet. Netwerken zijn meer fluïde geworden, het loopt veel meer door elkaar heen. We zien mensen van allerlei afkomst zakendoen. Ze weten elkaar goed te vinden als de andere groep talenten of mogelijkheden heeft waar ze gebruik van kunnen maken."

Zijn die wisselende allianties voor de recherche niet veel ingewikkelder?
"Ik weet niet of dat zo verschrikkelijk erg is voor de opsporing. Wel moet je als politie informatie hebben over veel meer landen en culturen. De informatiepoot is veel belangrijker geworden. Vroeger staken we ergens een stekker in (om telefoons af te luisteren) en was het raak. Nu moet je veel meer analyseren en jouw informatie naast kennis uit het buitenland leggen. Het beeld wijzigt ook steeds."

Nu is er een groep bij gekomen: de Albanezen. Die zijn ineens een belangrijke factor. Hoe speel je daar op in? Er zijn hier bijvoorbeeld nauwelijks rechercheurs van Albanese komaf.
"Groepen uit het Oosten hebben makkelijker toegang tot West-Europa. In de mensenhandel zien we veel Hongaren en Bulgaren, in de drugshandel nu de Albanezen. De kanalen om informatie uit te wisselen worden gelukkig steeds beter. We hebben hier en daar liaisons en ook in Albanië hebben we mensen die helpen. Nou is Albanië nog een vrij ingewikkeld land..."

Het schijnt nogal corrupt te zijn.
"Ja. Hoe groot dat probleem precies is, weet ik gewoon niet. Vanmiddag praten we weer met Albanese autoriteiten. Je moet in zo'n land oppassen, maar ze willen graag lid worden van de Europese Unie, dus ze zullen moeten voldoen aan strenge eisen wat betreft onafhankelijke rechtspraak, corruptiebestrijding etcetera. Daar liggen kansen."

"We hebben duidelijk een probleem met Albanese criminelen en weten dat men in Engeland te laat wakker was. Er lopen veel straf­zaken. In 2017 zijn hier 48 Albanees sprekende verdachten gearresteerd: Albanezen en Kosovaren. We verzamelen vooral ook informatie."

"Hoeveel Albanezen zitten hier? Waar verblijven ze? Op veel adressen vinden we Albanezen, en soms cocaïne en soms geld. We hebben als politie en Openbaar Ministerie inmiddels een rapport geschreven over hoe erg het is: heel erg. We moeten voorkomen dat mensen zich hier nestelen."

"In Albanië mag je liefst drie identiteiten hebben. Dat belemmert ons zeer. Kunnen we daar wat tegen doen? We zijn druk bezig met zulke dingen om het de criminelen moeilijker te maken. We moeten zorgen dat die criminele Albanezen gaan denken dat ze ons land beter kunnen mijden."

Iets heel anders: u was medeverantwoordelijk voor de inhuldiging van de koning, het begeleiden van een half jaar EU-voorzitterschap in met name Amsterdam en het bezoek van Obama. Wat vond u het bijzonderst?
"Het bezoek van Barack Obama aan het Rijksmuseum was toch wel het grootste. Die Amerikanen hebben natuurlijk hun eigen veiligheidsprotocol. Dat paste niet in de stad. Ze zouden met zóveel auto's komen dat de hele stad vast zou staan. Dat kán niet! Toen hebben wij bedacht: kan het niet door de lucht dan? Dat werd wel een spektakel, met al die helikopters."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden