Review

Theater: Het Nationale Ballet

Melancholisch, sanguinisch, flegmatisch en cholerisch. Het zijn de vier temperamenten (persoonlijkheidstypen) waarop George Balanchine in 1946 zijn choreografie The four temperaments baseerde. Gelukkig is het resultaat wel een stuk appetijtelijker dan de termen suggereren. Het Nationale Ballet brengt deze klassieker - al vanaf het begin op het repertoire - opnieuw waardig voor het voetlicht.

Maar bij een programma genaamd 4 temperamenten horen natuurlijk vier dansstukken. De Frans-Canadese choreografe Dominique Dumais laat zich in haar wereldpremière Woolf inspireren door The waves van Virginia Woolf, opgebouwd rond de individuele mijmeringen van zes karakters (wellicht varianten van één en dezelfde persoon) op een zomerdag.

Alles lijkt in dit sfeervolle, lyrische stuk in elkaar te vallen. Het markante setdesign (witte stroken langs de muur, waar de dansers zich zelf op kunnen storten), de evocatieve soundtrack met geluidsfragmenten van de lijzige stem van Virginia Woolf en natuurlijk de dans en dansers zelf. Alles vloeit samen in een kalmerende en hypnotiserende cadans, als bij het kijken naar de branding.

Mooi om de klassiek geschoolde dansers ook weer eens in een losse eigentijdse dans - en in zomers tenue - te zien. Vooral Anu Viheriäranta verrast in haar solo's en in het subtiele samenspel met coryphee Ryan Ocampo.

Als Woolf een weemoedige meditatie is tijdens een eindeloze, onwerkelijke zomerdag, dan weerspiegelt het abstracte Lontano van Martin Schläpfer - de tweede wereldpremière - juist de continue stress en onrust van het heden.

In het twaalf minuten durende stuk voor zes dansers (vier mannen, twee vrouwen) wordt veel aangespannen, maar slechts weinig losgelaten. Het lijkt een aaneenschakeling te zijn van vertraagde rek- en strekoefeningen, waarbij vooral de twee trio's complexe patronen maken. Ook de dreigende, aanhoudende ondertonen in de muziek van György Ligeti gunnen de kijker geen rust. Lontano kruipt onder je huid, maar blijft in de uitwerking nog erg vaag.

Vaagheid kun je Concertante van Hans van Manen, in 1994 gemaakt voor NDT II en nu voor het eerst bij Het Nationale Ballet, niet verwijten. Concertante grijpt je vast vanaf de opening, waarin de acht dansers in hun groene en paarse pakjes met duizelingwekkende snelheid over het toneel tollen. Enkele en meervoudige duetten gaan moeiteloos over in ensemblestukken, alsof de muziek van Frank Martin speciaal gemaakt is voor deze choreografie in plaats van andersom.

De hele cast gaf een krachtig optreden, maar de grote hoofdrol was weggelegd voor Michelle Jimenez, die tussen de twee wereldpremières door de Alexandra Radiusprijs 2008 in ontvangst mocht nemen. Ze balanceert perfect op dat precaire randje tussen koket en uitdagend, zelfverzekerd en hautain.

Tegenspeler Jozef Varga is in de duetten haar betrouwbare rots in de branding. Varga viel al eerder in de avond op als de belichaming van flegmatisch (onverstoorbaarheid) in The four temperaments. Maar uiteindelijk zijn het de vrouwen die deze vier temperamenten het beste beheersen. (BREGTJE SCHUDEL)

Dans 4 temperamenten - Het Nationale Ballet.
Tot en met 25 april in het Muziektheater.

www.muziektheater.nl

Vaagheid kun je Concertante van Hans van Manen (foto), in 1994 gemaakt voor NDT II en nu voor het eerst bij Het Nationale Ballet, niet verwijten. Foto ANP/Robert Vos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden