Plus

Theater CC Amstel is wel erg goed verstopt

Cultureel centrum CC Amstel oogt als een zielige vertoning, weggestopt in een steegje achter het voormalige raadhuisje aan de Amsteldijk. Ook al is het cultureel centrum met OBA nog niet open, stedenbouwkundig en logistiek gezien lijkt het geen aanwinst. Tenzij er een wonder gebeurt.

In het theater ligt een smaakvolle zaal, maar of het publiek de entree kan vinden, valt te bezien. Beeld Rink Hof

Een stad als Amsterdam bestaat uit een samenspel van gemiste en gegrepen kansen. Soms gaat het goed, soms fout. En soms zijn er bijna-ongelukken. Denk aan de uit hand gelopen cityvorming in de jaren zeventig - het had weinig gescheeld of Amsterdam was zijn karakteristieke wijken als de Jordaan en De Pijp kwijtgeraakt. Waren grachten gedempt.

Waakzaamheid blijft geboden, want in diezelfde Pijp lijkt het mis te gaan achter het nieuwe Pestanahotel en naast het Asschergebouw, de voormalige diamantslijperij. Binnenkort gaat hier CC Amstel open, het cultureel centrum voor De Pijp dat is voortgekomen uit het Ostadetheater.

Grote plannen
Dat begon als een krakersinitiatief, ontwikkelde zich de afgelopen vijftien jaar tot een sympathiek buurttheater annex fietsenmakerij. Omdat het stadsdeel grootse plannen heeft met dit stukje van De Pijp en het theater aan zijn tax zit, werd besloten het geheel te verplaatsen naar het Asscherkwartier en het te combineren met een nieuwe dependance van de OBA.

Die zit nu nog in Cinetol, een parel in De Pijp, een monument van de nieuwe zakelijkheid, in 1926 ontworpen door Brinkman en Van der Vlugt als theosofische tempel.

De architecten hebben wereldfaam gekregen door hun Van Nellefabriek in Rotterdam. Cinetol heeft een rijke geschiedenis: het herbergde na het vertrek van de theosofen onder meer een moskee, een bioscoop waar je nog mocht roken, en de laatste 30 jaar een bibliotheek waar ook voorstellingen werden gegeven.

In de Tolstraat lijkt het alsof de hemel openbreekt als je voor dit gebouw staat, niet alleen door de ruimte die het in beslag neemt maar ook door de gestuukte buitenmuur en de schelpvorm die uitmondt in een koperen dak.

Waarom wil de OBA weg uit Cinetol? Het gebouw is te groot, het kost energie, en diverse activiteiten conflicteren met elkaar. In de bibliotheek 2.0 wil de jeugd niet zozeer een boek lezen maar vaardigheden ontwikkelen, op ICT-gebied bijvoorbeeld.

Benauwde entree
Wat stelt CC Amstel hiertegenover? Een benauwde entree zonder enige spoor van monumentaliteit, weggestopt naast een steegje tussen het Cullinan- en het Dora Tamanaplein. Een eerlijk oordeel is pas mogelijk als het theater later deze maand opengaat, maar er is tijdens het Grachtenfestival proefgedraaid.

Het nieuwe theater ligt in het hart van het gebouw, akoestisch gescheiden van de naburige woningen. Een no-nonsensezaal voor ongeveer 150 toeschouwers met een vlakke vloer en stoelen in tamme kleuren. Daarnaast de toekomstige bibliotheek die claustrofobie opwekt, want het is een vierkante raamloze doos waar plaats is voor minder dan een derde van de boeken uit Cinetol.

De bedoeling is dat de twee functies elkaar versterken. Een foyer annex café-restaurant op de hoek moet een wervend karakter krijgen, maar dan zal er veel moeite voor moeten worden gedaan. Niets aan de buitenkant doet vermoeden dat hier een culturele voorziening is.

Serieus, 20 centimeter
De buurt heeft in het verleden protest aangetekend tegen de smalle doorgang tussen de twee pleinen en schijnt gelijk te hebben gekregen: de steeg is 20 centimeter breder uitgevoerd. Als het niet zo serieus was, zou je er lacherig over doen.

CC Amstel, het nieuwe theater aan het Cullinaplein in de Pijp Beeld Rink Hof

Het cultureel centrum is de onderkant van een appartementsblok met een crème gevlekte steen. Dit is ontworpen door de Haagse architecte Vera Yanovshtchinsky, die bekendstaat om haar mooi gedetailleerde woningcomplexen. Dit keer presenteert ze kraak noch smaak, het geheel doet denken aan de sociale woningbouw van 20 jaar geleden.

Uitzicht noch zonlicht
De goedkoopste radiatoren voor de verdiepingshoge ramen van de kantoorverdieping boven de entree van het theater - wie bedenkt dat? Het ergste is dat de bewoners van de appartementen boven het cultureel centrum zo ongeveer met hun neus zitten op het Asschergebouw - dat je mensen dit anno 2018 aandoet, uitzicht noch zonlicht.

Hiervoor wordt Cinetol verlaten. Het is een gemis dat kinderen binnenkort de kans wordt ontzegd kennis te maken met een icoon van het Nieuwe Bouwen. Ook al is een bibliotheek niet de gedroomde functie voor een theosofische tempel, het komt in ieder geval in de buurt van contemplatie, met zijn licht hellende vloer en de galm in de zaal.

De ironie wil dat het oude Ostadetheater volgens de planning blijft staan, omdat de fietshersteller heeft bedongen dat zijn zaak mag blijven. Hij krijgt gezelschap van een drukkerij.

Het zure aspect is de ongewisse toekomst van Cinetol, ingeruild voor een zielig alternatief in een steegje. De gemeente krijgt er een harde dobber aan om een herbestemming voor dit bijzondere monument te verzinnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.