Review

The tree of life ****

Regie: Terrence Malick
Met: Brad Pitt, Sean Penn, Jessica Chastain, Hunter McCracken, Laramie Eppler


De vijfde film van Terrence Malick werd onlangs in Cannes bekroond met de Gouden Palm, en er door critici uitgeroepen tot een tijdloos meesterwerk. De ambitie van de maker is niet gering. The tree of life koppelt het vraagstuk uit het Bijbelboek Job (waarom moeten onschuldige mensen lijden?) aan een beknopte geschiedenis van het heelal en de gloedvol verbeelde jeugdherinneringen van een hedendaagse man, die met zijn opvoeding en het geloof worstelt.

Malick licht zijn poëtische werk sinds zijn debuut Badlands (1973) niet meer toe, maar het staat vast dat hij net als de centrale figuur in de film opgroeide in het Texas van de jaren vijftig, in een godvruchtig gezin met een strenge vader en twee broers, waarvan er één jong stierf. De film opent met het antwoord van God aan zijn geplaagde dienaar Job: 'Waar was jij toen ik het fundament voor de aarde legde?'

Wie het citaat kan plaatsen, begrijpt ook waarom Malick twintig minuten later van het heden naar de oerknal snijdt. De omslag volgt op een korte schets van een Texaanse idylle in de jaren vijftig, een per telegram bezorgde onheilstijding in de jaren zestig en de in een moderne kantoorkolos peinzende Sean Penn, die nog altijd met de dood van zijn broer worstelt.

Het ontstaan van het heelal, de aarde en alle leven kwam hoofdzakelijk tot stand met behulp van natuuropnamen en ambachtelijke technieken, in samenwerking met Douglas Trumbull, die eerder aan 2001: a space odyssey meewerkte. Malick volgt de wetenschappelijke consensus, niet het scheppingsverhaal, maar in een verbluffende prehistorische scène suggereert hij dat een carnivore dinosaurus mededogen kan tonen.

De hoofdmoot van de film draait vervolgens om de drie opgroeiende broers, hun liefdevolle moeder en de door Brad Pitt uitstekend vertolkte vader. Als gebruikelijk beperkt Malick plot en dialogen tot een minimum, en laat hij de personages met gesproken commentaar over hun gevoelens uitweiden. De gefluisterde overpeinzingen weerspiegelen meer dan eens de vragen van Job: waarom moeten onschuldige mensen lijden?

De Nederlandse ondertiteling doet afbreuk aan Malicks zorgvuldig gekozen woorden: the sky wordt als de hemel vertaald, en elk gepreveld you wordt U. Maar de ene vader is de andere niet, en The tree of life
is geen eenduidig religieus traktaat.

Het is een film die getuigt van een lange worsteling en uiteindelijke verzoening met een religieus getinte opvoeding, waarin de moeder een heilige wordt en de gefnuikte ambities van de vader diens geloof ondermijnen.

Met de oogstrelende film zet Malick hoog in, maar na het magistrale eerste uur valt hij meer dan eens in herhaling, om met het slotakkoord boven zijn macht te grijpen. De apotheose is ongetwijfeld een troostende geste aan alle nabestaanden sinds de oerknal, ambivalent uitgewerkt om niemand buiten te sluiten, maar bij ondergetekende aan dovemansoren gericht. Grote filmkunst wordt nooit gemaakt om alle gezindten te behagen. (Bart van der Put)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden