Filmrecensie

The Square fileert de westerse maatschappij

Met The Square won regisseur Ruben Östlund een Gouden Palm in Cannes. In de film fileert hij vakkundig wat er mis is in de kunstwereld en in de westerse maatschappij.

Beeld The Square

Wie ooit wat tijd in de wereld van de moderne kunst heeft doorgebracht, weet wat een makkelijk doelwit deze wereld voor satirici is. Het is makkelijk grappen maken over de grenzeloze pretenties en de wollig-academische teksten waarvan de moderne kunst bol staat.

The Square opent met zo'n grap: de Zweedse museumdirecteur Christian (Claes Bang) wordt geïnterviewd door Amerikaanse journaliste Anne (Elizabeth Moss). Zij vraagt hem op de man af wat de wazige teksten over zijn tentoonstelling nou eigenlijk betekenen; hij blijft schermen met termen als 'topos' en 'mega-expositie'.

Maar al snel blijkt dat regisseur Ruben Östlund, die dit jaar met The Square een Gouden Palm heeft gewonnen op het filmfestival van Cannes, in zijn vijfde speelfilm een ambitieuzer plan heeft.

Vlijmscherp
Zijn beeld van een kunstenaars­elite die geen oog meer heeft voor de maatschappij, breidt zich al snel uit tot een vlijmscherp portret van een complete maatschappelijke bovenlaag die moraal en mededogen heeft uitbesteed.

De opeenvolging van scènes, waarvan sommige als korte films op zichzelf zouden kunnen staan, krijgt samenhang door twee verhaallijnen. De een zeer persoonlijk, de ander zeer breed: micro en macro.

De grote verhaallijn vormt Christians beslommeringen bij de opening van de tentoonstelling The Square, in zijn X-Royal museum voor moderne kunst - zo ongeveer de Stockholmse tegenhanger van het Stedelijk. Het centrale werk van de tentoonstelling heet ook The Square, en bestaat uit een vierkant 'waarbinnen iedereen gelijk is', aldus de begeleidende tekst.

Rake grappen
De kleine verhaallijn wordt ingezet wanneer Christians portemonnee, telefoon en manchetknopen worden gerold tijdens een straatroof. Zijn pogingen om zijn spullen terug te krijgen, monden uit in een reeks confrontaties met zijn eigen vooroordelen en privileges.

Ondertussen gaat het in het museum van kwaad tot erger wanneer een groep jonge reclamemakers het museum een controversiële campagne aansmeert.

Östlund fileert vakkundig wat er mis is - in de kunstwereld, in de westerse maatschappij - en legt dat koelbloedig bloot. Maar niet om ons af te schrijven; eerder om te vragen hoe het beter kan.

Door al zijn rake grappen heen blijft hij hoopvol over wat kunst kan veranderen - te beginnen met zijn eigen film, misschien.

Lees ook het interview met regisseur Ruben Östlund: 'Ik maak alles en iedereen belachelijk'

The Square

Regie Ruben Östlund
Met Claes Bang, Elisabeth Moss, Christopher Læssø
Te zien in Cinecenter, City, Eye, Filmhallen, Kriterion, The Movies, Rialto

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden