Plus

The Black Archives: Uniek zwart erfgoed

The Black Archives zijn genomineerd voor de Amsterdamprijs voor de Kunst. 'We vonden dat er te weinig aandacht was voor de slavernij.'

Mitchell Esajas, Jessica de Abreu en Miguel Heilbron. 'Met kunst kun je verhalen toegankelijk brengen' Beeld Eva Plevier

The Black Archives, geleid door Jessica de Abreu, Mitchell Esajas en Miguel Heilbron, is een unieke collectie met duizenden boeken, documenten en objecten over de geschiedenis van zwarte mensen, met name uit de Afrikaanse diaspora en Afro-Caribische gemeenschappen in Nederland.

Het archief is opgebouwd uit privé­collecties en heeft als doel dit materiaal en de verborgen geschiedenissen publiek toegankelijk te maken. Volgens de jury van de Amsterdamprijs: 'een inspirerende ontmoetingsplek voor iedereen die geïnteresseerd is in onze gedeelde koloniale geschiedenis'.

Wat kenmerkt The Black Archives?
Mitchell Esajas: "We zijn een uniek archief met boeken, documenten en andere stukken over zwarte geschiedenis en erfgoed. We zijn nog aan het inventariseren wat we precies hebben, maar het gaat om ongeveer 8000 boeken en 2000 documenten. Bij die documenten zitten echt heel oude dingen. Veel uit de achttiende en negentiende eeuw, maar we hebben zelfs een stuk uit 1626."

"Voor ik bij The Black Archives betrokken raakte, was ik in 2011 een van de oprichters van New Urban Collective, een vereniging van studenten met voornamelijk een Surinaamse of Caribische achtergrond. We vonden dat er op de universiteit te weinig aandacht was voor onderwerpen als kolonialisme en slavernij."

"We werden benaderd door Miguel en Thiëmo Heilbron. Hun in 2009 overleden vader Waldo Heilbron, die als socioloog verbonden was aan de Universiteit van Amsterdam, had een grote collectie boeken nagelaten, allemaal over zwarte geschiedenis en erfgoed. De helft daarvan ging naar Suriname; de andere helft vormde in 2015 het begin van de collectie van The Black Archives."

"Een jaar later verhuisden we van een pand in Noord naar het gebouw van de Vereniging Ons Suriname aan de Zeeburgerdijk. Onze eigen collectie en het archief van het al sinds 1919 bestaande Ons Suriname werden samengevoegd. Sindsdien zijn er meer collecties bij gekomen. Er waren ook andere schenkingen en we kopen. Zo groeit het archief."

Hoe manifesteert u zich in Amsterdam?
"Onze ruimte aan de Zeeburgerdijk moet voor iedereen toegankelijk worden, maar we willen eerst weten wat we in huis hebben. Het ontsluiten van het archief zal nog wel even duren. Tot die tijd organiseren we al wel rondleidingen."

"Net als het Nationaal Archief in Den Haag en het Stadsarchief hier in Amsterdam moet The Black Archives een plek worden waar je onderzoek kunt doen. Maar we willen er niet alleen voor journalisten en wetenschappers zijn, maar ook voor gewone mensen die bijvoorbeeld geïnteresseerd zijn in hun familiegeschiedenis."

Een van de criteria van de Amsterdamprijs is 'creatief ondernemend'. Wat doet u om The Black Archives onder de mensen te krijgen?
"Een archief is leuk, vinden wij, maar we beseffen dat maar een kleine groep zich daartoe voelt aangetrokken. Eerder hebben we de tentoonstelling Zwart en revolutionair georganiseerd; met kunst kun je verhalen op een mooie, toegankelijke manier vertellen."

"En we hebben maandelijks een activiteit. Zo is de legendarische Amerikaanse activiste Angela Davis hier geweest en onlangs hebben we de tweede editie van ons Books & BBQ Festival gehouden, met lekker eten, spoken word en films."

Wat doet u over vijf jaar?
"Ons pand aan de Zeeburgerdijk, een voormalig schoolgebouw, kan best wat onderhoud gebruiken. Verder zijn er twee scenario's denkbaar. In ons eerste droomscenario komt het Slavernijmuseum, waar de gemeente Amsterdam aan werkt, bij ons in huis. Het pand van drie verdiepingen is best groot. Het zou mooi zijn: het museum, ons archief en horeca onder één dak."

"In het tweede scenario worden we zoiets als het Schomburg Center in New York. Dat is ongeveer op dezelfde manier begonnen als wij, met de boekencollectie van één iemand. Nu is het een bruisend centrum, midden in Harlem, waar iedereen met interesse in de zwarte geschiedenis en cultuur terechtkan."

Wat vindt u van de andere genomineerden voor de Amsterdamprijs. Hebt u favorieten?
"We vinden het mooi hoe divers de genomineerden zijn: van de zangeres Nora Fischer tot Red Light Radio. Een favoriet hebben we niet, maar we vonden het inspirerend om met de anderen te praten. We gaan ze zeker in de gaten houden."

Lees ook: Amsterdamprijs 2018: 'De verhalen zijn van nu'

De kanshebbers

- Zangeres Nora Fischer
- Online radiostation Red Light Radio
- Archief voor zwarte geschiedenis The Black Archives (categorie Stimuleringsprijs)
- Beeldend kunstenaar Melanie Bonajo
- Platform voor kunst en cultuur Framer Framed
- Filmprogrammeur/cultureel activist Jeffrey Babcock
- Regisseur jeugdtheater Liesbeth Coltof,
- Grafisch ontwerpstudio Experimental Jetset
- Stichting Thami Mnyele

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden