Plus

Thami Mnyele: steunpilaar voor kunst uit Afrika

Dankzij Stichting Thami Mnyele kunnen Afrikaanse kunstenaars tijdelijk wonen en werken in Amsterdam - en dat al bijna 30 jaar. Reden voor een nominatie in de categorie Bewezen Kwaliteit van de Amsterdamprijs voor de Kunst.

Pauline Burmann (l), voorzitter van Thami Mnyele, en bestuurslid Isabelle Vermeij. Beeld Eva Plevier

Ze heeft haar leven gewijd aan de Afrikaanse kunst. Kunsthistorica Pauline Burmann reist jaarlijks vele malen naar landen als Zuid-Afrika, Soedan, Kameroen en Botswana. Als onderzoeker, museumcurator en adviseur, maar ondertussen ook altijd even voor Thami Mnyele, de stichting waarvan ze voorzitter is.

"Van alle uren die we maken, is 90 procent vrijwillig," zegt ze. En dat is al 28 jaar zo. Die langdurige inves­tering leverde de stichting, vernoemd naar de in 1985 vermoorde Zuid-Afrikaanse grafisch kunstenaar en antiapartheidsactivist, een nominatie op voor de Amsterdamprijs in de categorie Bewezen Kwaliteit.

Wat kenmerkt uw werk?
"Het werk van Thami Mnyele had zo'n indruk gemaakt, dat het idee ontstond voor een cul­turele uitwisseling met Zuid-Afrikaanse kunstenaars. Ze kregen wat we inmiddels een residency noemen: onze stichting zorgt ervoor dat ze kunnen leven en werken in Amsterdam, ver weg van hun eigen woonomgeving."

"We begonnen in een schoolgebouw in de ­Bellamystraat. Die twee klaslokalen hebben we nog steeds in gebruik. Het ene als atelier, het andere als leefgedeelte voor de kunstenaars, die inmiddels uit heel Afrika komen."

"Behalve hun verblijf krijgen ze 850 euro leefgeld per maand, een fiets om de stad te verkennen en, heel belangrijk, een museumjaarkaart. Wat een weelde is het voor hen om voor dat ene werk dat ze bewonderen een paar keer terug te mogen naar het Stedelijk Museum. Onze rol is faciliteren.

We lopen met de pas gearriveerde kunstenaars door de wijk, stellen ze voor aan de groenteman, maar ook aan kunstenaars die misschien willen samenwerken. We spreken ook ons netwerk aan voor praktische zaken: als ze fietsles nodig hebben, onderzoek ik wie er een middagje wil helpen oefenen."

"Om de deelnemers aan ons programma te ­selecteren vragen we kundige mensen uit de Amsterdamse kunstwereld. Het liefst mensen die de Afrikaanse kunst nog niet kennen. Zo is zo'n avond meteen een les in hedendaagse Afrikaanse kunst. Niet zelden maak je zo bijvoorbeeld museumcuratoren enthousiast."

"Het soort kunst is vrij. We hebben multi­mediaprojecten, schilderijen, geluidscollages en beeldhouwkunst gehad. En ook belangrijk: we gaan niet met een telraam de productie van die drie maanden bijhouden. Kunst laat zich niet op die manier dwingen. Heel vaak krijgen we tijden later nog een emotionele brief uit ­pakweg Zimbabwe: 'Wat ik hier nu maak, is ­ontstaan in Nederland'.

En het werkt ook andersom hè? Zo nodigde Krishna Luchoomun uit Mauritius het Nederlandse kunstenaarsduo Bik van der Pol uit voor een expositie."

Hoe manifesteert u zich in Amsterdam?
"Amsterdammers kunnen het werk van onze kunstenaars op Facebook zien, maar ook steeds vaker in galerieën en musea. Fotografe Zanele Muholi kreeg vorig jaar nog een prachtige solo-expositie in het Stedelijk. Zij zegt heel complimenteus: 'Zonder de Thami Mnyele had ik geen internationale carrière gehad."

"We hebben inmiddels ook een eigen collectie van meer dan 200 werken. We vragen kunstenaars stukken die ze kunnen missen achter te laten. Die hebben we recent tentoongesteld in sociëteit Arti et Amicitiae aan het Rokin. "En je kunt ook kennismaken met de kunstenaars. Daaruit ontstaan vaak mooie dingen."

Een van de criteria is 'creatief ondernemerschap'. Wat doet u daar aan?
"We zijn vooral zuinig met geld. Onze stichting huldigt de noppescultuur. We gebruiken alle uithoeken van ons netwerk. Wil een kunstenaar een dagje naar het strand? We zoeken een vrijwilliger. Of neem de Museumjaarkaarten. Die laten we sponsoren."

"Afgelopen jaar kregen we van een bank een sponsorbijdrage voor een netwerkdiner. Toen kwam er zo'n groot bedrag dat je dacht: aha, dus dát is een gemiddeld diner bij een bank. Wij zijn geen chique instelling, houden het meestal bij pizza en pils. Of we koken zelf. Van die gift konden we makkelijk vijf diners houden."

Wat doet u over vijf jaar?
"Poeh, ik hoop in elk geval dat we er dan nog zijn. We moeten volgend jaar weer subsidie aanvragen. Dat blijft spannend. In 2020 bestaan we 30 jaar. Dat zouden we graag vieren met een catalogus met werk van alle kunstenaars uit die jaren.

En wat zou het geweldig zijn als we ze ook allemaal deze kant op kunnen ­halen om hun nieuwe werk te laten zien. En om hen te herenigen met alle Amsterdammers met wie ze hebben samengewerkt."Wat vindt u van de andere genomineerden?

"Bere-interessant allemaal! Als we zouden kunnen afspreken om in onze categorie de prijs te delen, ben ik meteen voor. We zouden met een derde van het prijzengeld al zoveel moois kunnen doen."

Bij de presentatie van de genomineerden raakte ik onder de indruk van hun werk. We zouden met z'n allen een mooi project kunnen doen. Ga maar na: als Black Archives een kunstenaar kiest, kan hij bij ons residentie krijgen en daarna een tentoonstelling bij Framer Framed.

Daarvoor kan grafisch designbureau Experimental Jetset dan weer een catalogus maken. Toen ik het opperde, leek iedereen ­enthousiast. Ik ga er op de uitreikingsavond in oktober weer over beginnen."

Lees ook:
Deel 1: Amsterdamprijs 2018: 'De verhalen zijn van nu'
Deel 2: The Black Archives: Uniek zwart erfgoed
Deel 3: Liesbeth Coltof: 'Ik denk altijd in het groot
Deel 4: Jeffrey Babcock: 'Film is geen escapisme'

De kanshebbers

- Zangeres Nora Fischer
- Online radiostation Red Light Radio
- Archief voor zwarte geschiedenis The Black Archives (categorie Stimuleringsprijs)
- Beeldend kunstenaar Melanie Bonajo
- Platform voor kunst en cultuur Framer Framed
- Filmprogrammeur/cultureel activist Jeffrey Babcock
- Regisseur jeugdtheater Liesbeth Coltof,
- Grafisch ontwerpstudio Experimental Jetset
- Stichting Thami Mnyele

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.