Holleederproces

Teruglezen: Holleeder krijgt het laatste woord

Willem Holleeder (60) staat sinds februari 2018 terecht voor het geven van de opdrachten voor vijf liquidaties - waardoor uiteindelijk zes doden vielen. Verslaggever Paul Vugts houdt je in dit liveblog op de hoogte van het megaproces.

Beeld Sjoukje Bierma

2 april 2019, 10:03

Alles is gezegd

Holleeder houdt zich aan zijn belofte het kort te houden. Zijn laatste woord is alweer voorbij. "Alles is al gezegd."

Op 9 mei is er nog een formele zitting. Daarop zal ook het arrest ter sprake komen van de Hoge Raad, in de liquidatiezaak Passage. Dat oordeel zal, vooral, ook gaan over de legitimiteit van de kroongetuigen.

De uitspraak volgt op 4 juli.

2 april 2019, 10:00

Kees Houtman

Ook met de moord op de handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman herhaalt Holleeder niets te maken te hebben gehad. "Ik heb met hem helemaal geen discussie gehad (over een pand in de Amsterdamse Scheldestraat). Nada, nul."

Oud manusje van alles Thomas van der Bijl van Cor van Hout: Holleeder had geen probleem met hem. "Ik hoefde niet bang te zijn dat hij wat over me zou kunnen verklaren en ik hoefde niet bang te zijn dat hij me wat zou kunnen aandoen."

2 april 2019, 9:58

Willem Endstra

De liquidatie van Willem Endstra in 2004: idem dito. "Endstra en John Mieremet zaten samen in de problemen. Ik zit níet achter de liquidatie van Endstra. Heb niet geweten dat hij met de politie sprak of dat-ie mij wat wilde aandoen. Het slaat helemaal nergens op."

2 april 2019, 9:57

John Mieremet

Met de aanslagen op John Mieremet (in 2002 en uiteindelijk de fatale in 2005) heeft Holleeder niets te maken. "Iedereen wilde hem vermoorden. Je hoefde alleen maar achterover te zitten en dan loste het zich vanzelf op. Het hééft zich ook vanzelf opgelost. Daar hoefde ik geen opdracht voor te geven."

2 april 2019, 9:56

Sam Klepper

Dat hij Sam Klepper in oktober 2000 zou hebben laten liquideren 'zoals het OM nu weer roept' (overigens zonder die moord op zijn aanklacht te zetten), is ook weer flagrante onzin. Holleeder begint een technisch verhaal over allemaal betalingen. "Ik zit niet achter die moord op Klepper. Dat had helemaal geen zin, want dan had ik dat wel met Cor (van Hout) gedaan."

2 april 2019, 9:51

Miljoen betaald

Holleeder schakelt over naar Sam Klepper en John Mieremet, 'de gevaarlijkste mensen van Amsterdam na Stanley Hillis'. Die wilden zijn mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout en hem in 1996 (opnieuw) wat aandoen.

"Ik heb er niet voor gekozen Klepper en Mieremet te laten liquideren, zoals Cor wilde, maar heb ze een miljoen betaald om er van af te zijn. Ik heb mijn leven geriskeerd en ik heb het goed gedaan. Ik heb daar tot de dag van vandaag geen spijt van en zou het morgen weer zo doen."

Holleeder heeft 'geen enkel motief' gehad om Cor van Hout te laten liquideren. "De enige reden zou zijn geweest dat ik die Achterdam heb gepikt (de prostitutiepanden in Alkmaar). "Ik héb die Achterdam niet ingepikt!"

2 april 2019, 9:48

'Gesprek is nooit gevoerd'

Astrid heeft wéér vier minuten aan heimelijk gemaakte gespreksopnames ingebracht, haalt Holleeder aan. "Ik ken d'r geen touw aan vastknopen en het is amper te verstaan."

Kennelijk spreken Holleeder en Astrid volgens haar over een gesprek dat tussen Thomas van der Bijl en toenmalig officier van justitie Fred Teeven zou zijn gevoerd. "Zo'n gesprek is nooit gevoerd en wat daar ter sprake komt is ook onzin."

2 april 2019, 9:45

'Die is wappie'

Holleeder is 'altijd goed geweest' voor Sonja en haar kinderen, en voor Astrid. "Nou, dan heb ik volgens haar ineens weer een pistool op het hoofd van Sonja's zoon gezet. En moest Sonja van mij lamellen in een bepaalde stand zetten zodat ik wist wanneer Cor thuis was (en Holleeder hem kon laten doodschieten)."

"Het is allemaal verzonnen. Ze verzint altíjd dingen. Ik heb geen witte jas, maar ik weet wel hoe zij altijd geweest is. Ik kén niet zeggen dat ze PTSS heeft, dat zegt ze zelf. Wij in de Jordaan zeggen: 'Die hep een spin in d'r hoofd. Die is wappie'."

2 april 2019, 9:42

Kroon! Kroon! Kroon!

In de Extra Beveilgde Inrichting (EBI) in Vught was Holleeders 'kroon er uit gevallen'. De gevangenistandarts regelde via Holleeders Amsterdamse tandarts en de EBI de mal om een nieuwe kroon te laten maken. Die gesprekken werden opgenonen en lekten uit.

"Zij roept dan: 'Kroon! Kroon! Kroon! Kroongetuige! Codetaal! Hij gaat me vermoórden! Zij hep dat altijd gehad."

2 april 2019, 9:40

Astrid

Astrid 'heeft toegegeven dat ze in Goudsnip (de witwaszaak waarin Sonja en zij waren verwikkeld) alles kapot heeft gelogen'. "Dat moest van Willem, zegt ze nu. Dat is onzin. Ze heeft alles bij elkaar gelogen voor haar portemonnee, toen in die Goudsnip-zaak en nu weer. Ze liegt alles bij elkaar en het gaat allemaal om het geld. Ze hebben hun zakken gevuld en liegt alles bij elkaar."

"Ze hep natuurlijk ook een spin in haar hoofd. Ik ben zeker geen psycholoog of psychiater, maar Astrid hep een spin in haar hoofd en dat heb ik altijd al gezegd. Je hoort het ook op de (heimelijk door Astrid gemaakte) geluidsopnames.

'Heb je weer een spin', zeg ik dan. Ze had eens een pistool gekocht omdat ze iemand had ontslagen en bang was dat die haar wat zou aandoen. Dat was niet zo, maar dat haalt zij dan in haar hoofd. Het is elke keer de grootste onzin."

2 april 2019, 9:35

Peter de Vries

"Peter de Vries, met wie ik dertig jaar bevriend ben geweest, heeft ook (mede-Heinekenontvoerder) Frans Meijer al verraaien in Paraguay. Toen heeft hij ook na aandringen nooit zijn bron prijsgegeven.

Hij had mij nu zonder zijn bron prijs te geven makkelijk kunnen confronteren met alle verklaringen van Astrid. Ook toen heeft hij geen hoor en wederhoor toegepast. Ik heb hem altijd gezien als vriend. Dat is ie dus niet gebleken."

Holleeder ziet 'Astrid en Peter' duidelijk als een belangrijke aanjagers van zijn ellende. "Het is niet één keer, het is vier jaar lang, hé?"

2 april 2019, 9:29

Holleeder komt naar boven

Na de koffiepauze neemt Willem Holleeder het woord voor zijn 'laatste woord'. Hij zal dat uit zijn hoofd doen. "Ik ga niet alles herhalen, maar wil u zeggen wat ik u helemaal in het begin al heb gezegd. Dat (zus) Astrid en (misdaadverslaggever) Peter R. de Vrieseen trial by media hebben gevoerd."

2 april 2019, 9:12

Het laatste woord

De rechtbank pauzeert 'tot in elk geval half twaalf' voor koffie. Daarna krijgt Holleeder 'het laatste woord'.

2 april 2019, 9:11

Vrijspraak

Janssen rondt af. Hij heeft zich 'zeer verbaasd over de inhoud en de woordkeus' van de repliek van het Openbaar Ministerie. Hij herhaalt dat het voor de rechtbank niet mogelijk is op grond van het strafdossier 'te reconstrueren' hoe het rond de liquidaties is gelopen met de opdrachten, beloningen et cetera en wat dan de rol van Holleeder zou zijn geweest.

"En daar gáát het hier nu juist om! Of u Holleeder levenslang in de cel moet stoppen als stráf voor dat geven van die opdrachten. Ik stel me voor dat u als rechtbank toch zekerheid wilt hebben dat u het juist ziet dat Holleeder die moorden op zijn minst heeft helpen uitvoeren. Die zekerheid heeft u niet."

Kortom: advocaten Robert Malewicz en Sander Janssen herhalen dat ze vrijspraak willen.

2 april 2019, 9:01

Een spiegel voorhouden

Met het uitvoerig uiteenzetten van alternatieve scenario's die de recherche eerder had over cruciale moorden, met heel ándere verdachten, wil Janssen niet zeggen dat dié als De Waarheid moeten worden beschouwd.

"Ik wil het Openbaar Ministerie alleen een spiegel voorhouden. Aantonen hoe óók naar die zaken kan worden gekeken."

"Ik kan niet anders dan concluderen dat ondanks dat we herhaaldelijk hebben geprobeerd dit duidelijk te maken en ook herhaaldelijk op deze manier hebben benoemd, we daar kennelijk niet in zijn geslaagd."

2 april 2019, 8:56

Negen rechters

Janssen zegt niet te begrijpen dat het Openbaar Ministerie vrijwel niets zegt over de door Janssen aangehaalde 'négen rechters' die getuige Hidir Korkmaz als onbetrouwbaar terzijde hebben geschoven, terwijl het Openbaar Ministerie de inmiddels overleden Turks-Nederlandse drugshandelaar tóch weer als getuige op het schild heeft gehesen.

"Het Openbaar Ministerie heeft in repliek niets aangevoerd dat afbreuk doet aan het door ons uitvoerig gemotiveerde verzoek de verklaringen van Korkmaz uit te sluiten van de bewijsvoering."

2 april 2019, 8:55

Peter la Serpe

Dat kroongetuige Peter la Serpe door (al zijn verhoren in) de ongekend grote zaak Passage niet meer in staat is nu zinnig te getuigen tegen Holleeder – omdat zijn eigen wetenschap en alles wat hij 'onderweg' heeft opgepikt vermengd is geraakt: Het Openbaar Ministerie is er niet op in gegaan.

2 april 2019, 8:44

Verklaringen zussen

Dat zussen Astrid en Sonja en ex-vriendin Sonja financiële belangen kunnen hebben gehad om Willem Holleeder te beschuldigen (in ruil voor coulance in hun eigen processen over witwassen et cetera), negeert het Openbaar Ministerie ook, tot Janssens weerzin.

"Wij hebben in ons pleidooi 200 pagina's besteed aan het uiteenzetten waarom u een zwaarder bewijscriterium zou moeten aanleggen bij het beoordelingen van de verklaringen van de vrouwen. Het OM komt met 9 pagina's die wat ons betreft alleen maar onderstrepen dat u voorzichtig met die verklaringen zult moeten omgaan."

2 april 2019, 8:39

Beschamend niveau

Janssen wil niet zeggen dat getuige Astrid wetenschappelijk aantoonbaar lijdt aan een stoornis die haar verklaringen beïnvloedt. "Maar ik wil zeggen dat uw rechtbank rekening houdt met de mogelijkheid."

Janssen, resumerend: "Niet mijn pleidooi, maar de repliek is van een beschamend niveau. Niet hetgeen ik over deze getuige met een zo terughoudend mogelijke formulering en met zorgvuldig gekozen bewoordingen naar voren heb gebracht, maar de op de persoon gespeelde reactie van het Openbaar Ministerie is een onsmakelijke vertoning."

"Het is bovendien niet magistratelijk. Zo hebben we het Openbaar Ministerie niet leren kennen, om toch nog maar even iets aardigs te zeggen."'

Op basis van op zijn zachtst gezegd wankele veronderstellingen' veegt het Openbaar Ministerie allerlei belangrijke getuigen terzijde en houdt het bijvoorbeeld vol dat de gokhallen op de Amsterdamse Wallen van Willem Holleeder waren (een belangrijke kwestie op de achtergrond in de zaak, omtrent de bestemming van de erfenis van de in 2003 geliquideerde Cor van Hout).

2 april 2019, 8:31

Onwetenschappelijk geklets

Janssen: "Ik heb me wel afgevraagd of die zeer felle en op de persoon gerichte aanval van het Openbaar Ministerie is te verklaren doordat ik een open zenuw raakte. Ik denk niet dat het OM alles gelooft wat Astrid zegt, bijvoorbeeld over een prominente collega officier van justitie."

"Ik begrijp dat je daar inhoudelijk niets over wilt zeggen, maar dan moet je niet verontwaardigd doen als wij dat wél doen. Dan kun je mijn verhaal wegzetten als 'lachwekkend staaltje onwetenschappelijk geklets', maar vervolgens komt het Openbaar Ministerie niet met allerlei wetenschappelijke stukken die mijn verhaal weerleggen."

"Als het allemaal zo lachwekkend en stompzinnig is, waarom leg je dan als Openbaar Ministerie, met je enorme apparaat, geen contact met wetenschappers die kunnen bevéstigen dat mijn verhaal een lachwekkend staaltje onwetenschappelijk geklets is? Dat dóet het Openbaar Ministerie niet."

2 april 2019, 8:27

'Ik ben ook gefrustreerd'

"Het Openbaar Ministerie heeft onze visie op de geschiedenis rond de liquidatie van Sam Klepper (zeer uitvoerig besproken door Janssen) onbesproken gelaten. Dat kán toch niet?"

Janssen gaat met zevenmijlslaarzen door de afwijkende scenario's (met andere daders) over óók moorden die Holleeder ten laste zijn gelegd en andere cruciale ontwikkelingen en verhoudingen in het Amsterdamse criminele milieu. "Daar wordt gewoon niet op gereageerd. Niets! Daar heb ik geen vrede mee."

De advocaat moet zich duidelijk inhouden om zijn pleidooi niet helemaal over te doen. Hij spreekt razendsnel om zijn punt te maken. "U denkt misschien: die Janssen is een beetje gefrustreerd. Ik bén ook gefrustreerd! Ik snap niet dat het Openbaar Ministerie zich niet op zijn minst over de belangrijkste onderwerpen uitspreekt. Het feit dat het OM dat niet doet, kan ik niet anders uitleggen dan dat ze geen verhaal hebben."

Dat aanklager Lars Stempher furieus heeft gereageerd op Janssens stelling dat zus Astrid Holleeder mogelijk aan een posttraumatische stressstoornis (PTSS) lijdt, waardoor ze écht denkt dat Holleeder de verschrikkelijkste dingen heeft gedaan en haar en haar zus wil vermoorden, vindt Janssen onterecht.

"Ík zeg niet dat ze aan PTSS lijdt, ze schrijft dat zelf in haar boek. Ik heb gezegd dat die problematiek nog aan de orde zou kunnen zijn. Als dat zo is, moet je kijken naar de gevolgen die dat zou kunnen hebben (voor Astrids voor Holleeder zeer belastende verklaringen)."

2 april 2019, 8:15

Diskwalificatie pleidooi

De officieren van justitie lijken ‘bij gebreke aan een krachtige inhoudelijke respons’ maar te hebben gekozen voor ‘een krachtige verbale diskwalificatie van het pleidooi’ in ‘inhoudsloze, op de persoon gerichte retoriek’ vindt Janssen.

Tegen de rechtbank: "U mag het kennelijk zelf uitzoeken."

Janssen loopt de punten langs waarop hij expliciet een reactie van het Openbaar Ministerie had gevraagd, die hij niet heeft gekregen.

De volgens hem onrechtmatige beloften die justitie heeft gedaan aan kroongetuigen Peter la Serpe en Fred Ros.

De discrepanties in verklaringen van belangrijke getuigen, zoals misdaadverslaggever Peter R. de Vries en La Serpe.

De ‘180 graden-draai’ die het Openbaar Ministerie heeft gemaakt over de liquidatie van Cor van Hout in 2003. Waar in het eerdere liquidatieproces Passage nog was gesteld dat de moord door Joegoslaven moet zijn gepleegd in opdracht van (de zelf in 2005 geliquideerde) John Mieremet, krijgt nu Holleeder de schuld.

De verklaringen van Fred Ros waren in de eerste ronde van Passage ‘weggehoond’, maar nu ‘is het kennelijk allemaal betrouwbaar’.

En zo voorts.

Janssen en Malewicz hadden veel gezegd over de verhalen van zussen Astrid en Sonja; over getuige ‘Q5’, over het ontbreken van cruciale informatie in de oude moorddossiers et cetera.

Janssen heeft heel uitvoerig betoogd dat de afgeluisterde, vaak vriendelijke en vrolijke gesprekjes tussen zussen Astrid, Sonja en haar kinderen enerzijds en Willem Holleeder anderzijds niet zijn te rijmen met het huidige verhaal van de zussen dat ze altijd onder zijn afschuwelijke juk leefden. "Wij hadden wel willen weten hoe u dat dan ziet, maar we hebben het niet gehoord."

2 april 2019, 8:06

Janssen is boos

Raadsman Janssen begint zijn dupliek boos. Officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher hebben het pleidooi namens Holleeder in hun reactie ernstig te kort gedaan. Ze ‘overschreeuwen zicht om te maskeren dat ze geen deugdelijke inhoudelijke reactie kunnen stellen tegenover de verweren’, zegt Janssen.

De reactie die de aanklagers hebben gegeven op het vijf dagen lange pleidooi waarin Janssen en kantoorgenoot Robert Malewicz het ‘bewijs’ hadden ontrafeld, was ‘zo mogelijk nog teleurstellender’ dan het requisitoir op grond waarvan levenslang is geëist.

Het steekt Janssen dat de officieren zich in hun reactie op zijn verweren ‘in uiterst kwalificatieve en zelfs emotionele termen’ hebben uitgelaten.

“Het Openbaar Ministerie bezigt bewoordingen als beschamend niveau, onsmakelijke vertoning, lachwekkend en denigrerend. Dat zijn allemaal termen die geen enkel recht doen aan de uitgebreid verwoorde en onderbouwde stellingen die de verdediging heeft betrokken.”

2 april 2019, 8:04

Laatste dag

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland opent 'wat de laatste dag heet te zijn' in Holleeders proces. Overigens is op 9 mei nog een formele zitting waarop aan de orde zal komen wat de Hoge Raad (op 23 april) heeft beslist in de grote liquidatiezaak Passage – onder meer over de kroongetuigen.

Holleeder mag ook dán nog wat zeggen. Holleeder: "Ik heb dus twee keer?" Wieland: "Ja, maar het is verstandig vandaag te zeggen wat u kwijt wilt."

Advocaat Janssen zal eerst zijn dupliek voorlezen, tot ongeveer elf uur. Dan pauzeert de rechtbank voor koffie en krijgt Holleeder het woord.

2 april 2019, 5:15

Afronding inhoudelijke behandeling

Op dag 61 van Willem Holleeders veelvoudige liquidatiezaak is het dan zo ver in ‘de bunker’ in Amsterdam-Osdorp: de rechtbank rondt de inhoudelijke behandeling van zijn strafproces ‘Vandros’ af.

Advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz krijgen nog één keer het woord om zich ‘in dupliek’ uit te laten over ‘de repliek’ van officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher op hun vijfdaagse pleidooi.

Het laat zich raden dat de advocaten niet erg zijn te spreken over de wel erg beknopte en soms wat laatdunkende reactie die de aanklagers vorige week op hun zeer uitvoerige pleidooi hadden gegeven.

Daarna krijgt de verdachte het laatste woord – zoals de procesorde voorschrijft – symbolisch, om nog eens duidelijk te benadrukken om wie een strafzaak draait.

Rond het middaguur zal Holleeder naar verwachting zijn laatste kans grijpen wat te zeggen.

Hij heeft het gehele proces lang volop gesproken, dus zal dat ook nu wel doen.

Vervolgens breken voor Holleeder spannende maanden aan. De rechtbank zal zich op 4 juli uitspreken en een samenvatting van het ongetwijfeld lijvige vonnis voorlezen.

Krijgt Holleeder levenslang, of wordt hij toch van al die moorddossiers vrijgesproken?

Gepantserde auto's komen aan bij de zwaarbeveiligde rechtbank De Bunker voor het pleidooi in de strafzaak tegen Willem Holleeder. Beeld anp

25 maart 2019, 11:31

Diagnose Astrid 'onsmakelijke vertoning'

De advocaten van Willem Holleeder zijn ver buiten hun boekje gegaan met de psychiatrische diagnose van Astrid Holleeder, zus van de beklaagde en een van de cruciale getuigen in het lopende moordproces. Dat stelt het Openbaar Ministerie (OM) in reactie op het pleidooi van de raadslieden.

Volgens de advocaten vertoont Astrid verregaande kenmerken van een posttraumatische stressstoornis (PTSS). "Een lachwekkend staaltje onwetenschappelijk geklets, van een beschamend niveau en een onsmakelijke vertoning," zo kwalificeerde officier van justitie Lars Stempher maandag deze stelling.

Op 8 maart betoogde advocaat Sander Janssen dat een verstoord geheugen een kenmerk is van PTSS, wat ertoe zou kunnen leiden "dat je anderen de schuld gaat geven''. Dat zou er mede toe hebben geleid dat Astrid haar broer als moordenaar is gaan zien.

"Een diagnose kan alleen worden gesteld door onderzoek te doen," aldus de officier. "Die is weggelegd voor artsen. Juristen moeten zich daar niet aan bezondigen."

De bewijswaarde van de diverse getuigenverklaringen blijft voor het OM onveranderd, betoogde Stempher.

Op 1 maart eiste het OM een levenslange gevangenisstraf tegen Holleeder, wegens betrokkenheid als opdrachtgever bij vijf liquidaties. Holleeder ontkent. Zijn advocaten hebben betoogd dat er niet genoeg bewijs is voor een veroordeling. Holleeder moet worden vrijgesproken, vinden zij.

Ze voerden daartoe onder meer een aantal "alternatieve scenario's" op. In alle gevallen kan het dodelijke gevaar voor de slachtoffers uit andere hoek zijn gekomen, zo redeneerden zij. De door de raadslieden geschetste scenario's berusten naar de smaak van het OM in een enkel geval op "drijfzand". Bewijs voor de scenario's ontbreekt, aldus de officier.

De rechtbank zet het proces voort op 2 april met de reactie van de advocaten en het laatste woord van Holleeder. Dat is de 61e en tevens laatste dag van het proces-Holleeder. Op 4 juli volgt de uitspraak.

Advocaten Sander Janssen (L) en Robert Malewicz komt aan bij de zwaarbeveiligde rechtbank De Bunker Beeld anp

25 maart 2019, 6:17

Repliek en dupliek

Het veelvoudige liquidatieproces van Willem Holleeder gaat maandag en dinsdag verder met ‘de repliek’: de reactie van officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher op het pleidooi van advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz. Daarna mogen de raadslieden op 1 april in hun ‘dupliek’ weer op het Openbaar Ministerie reageren.

Dat is meestal voornamelijk een herhaling van zetten. Dit liveblog gaat met het verslag van minuut tot minuut verder op 2 april, als Holleeder ‘het laatste woord’ krijgt.

15 maart 2019, 13:33

Afronding

Op maandag 25 maart beginnen aanklagers Sabine Tammes en Lars Stempher aan hun 'repliek': hun reactie op het pleidooi. Daarvoor is ook dinsdag 26 maart ingeruimd.

15 maart 2019, 13:23

Janssen vraagt algehele vrijspraak

De aanklacht over de zaak 'Agenda', over de moord op Kees Houtman, is het specifiekst. Dat komt met name door de verklaringen van kroongetuige Peter la Serpe, die de moord samen met huurmoordenaar Jesse R. pleegde.

Het zal niet verbazen: ook voor de zaak-Houtman zien Holleeder en zijn advocaten geen bewijs op grond waarvan hij kan worden veroordeeld. Dat Dino Soerel in de zaak 'Passage' al is veroordeeld tot levenslang voor het samen met Holleeder geven van de opdracht voor die liquidatie, mag voor de rechtbank geen reden zijn Holleeder ook te veroordelen.

In de zaak 'Perugia' over de liquidatie van Thomas van der Bijl: idem dito. De advocaten zien geen bewijs voor het geven van de opdracht door Holleeder.

Janssen valt nog één keer in herhaling: het 'staat zéker niet vast' dat Holleeder aan de top van een criminele organisatie 'in de positie was' om moordopdrachten te geven of 'enige andere substantiële bijdrage te leveren'.

"Alles is achter de schermen gebleven."

Janssen 'eindigt waar hij ruim een jaar geleden begonnen was'. Hij toont weer het schema de de Amsterdamse recherche ooit maakte over de verhoudingen in de onderwereld: een wirwar van poppetjes en pijlen.

Het hoge woord komt er uit: Janssen vraagt algehele vrijspraak.

15 maart 2019, 13:15

Janssen ziet 'een soortgelijke situatie' als die in de zaak 'Viool' over de liquidatie van Van Hout ook in de zaak 'Enclave' over de liquidatie van Willem Endstra en het schot in het been van zijn zakenpartner David Denneboom.

De rechtbank heeft geen bewijs om Holleeder te kunnen veroordelen. De advocaat wijst er op dat alle vermoedelijke uitvoerders van die moord door de rechtbank zijn vrijgesproken (al loopt die zaak in hoger beroep, maar daar heeft de raadsman het niet over).

"Niemand heeft enig bewijs kunnen aanleveren dat Holleeder ooit een woord heeft gewisseld met de vermeende uitvoerders. De mensen uit de tussenlaag tussen de opdrachtgevers en de uitvoerders van de moord die justitie ziet, zijn gearresteerd, maar allemaal alweer vrijgelaten."

"Niemand kan volgens de advocaat iets verklaren over een rol die Holleeder zou hebben gehad bij het geven van de moordopdracht via Dino Soerel aan de tussenpersonen."

Over de mislukte aanslag (in 2002) en de moord (in 2005) op John Mieremet is Janssen korter: daarvoor gelden exact dezelfde argumenten als hij heeft gegeven over de moorden op Endstra en Van Hout.

15 maart 2019, 13:06

'Geen bewijs Holleeder als opdrachtgever

De advocaat 'maakt de balans op', aan de hand van de tenlastelegging van Holleeder.

In de zaak 'Viool' over de liquidatie van Cor van Hout en diens metgezel (botenhandelaar) Robert ter Haak heeft Holleeder volgens Janssen geen geld beschikbaar gesteld, of middelen of informatie verschaft aan de moordenaars.

"Er is geen enkele getuige die u voor dergelijke feitelijke gedragingen bewijs levert. U weet gewoon niet hoe de opdracht voor de moord op Van Hout is gegeven. Er zijn geen ijkpunten waarmee u kunt vaststellen hoe dat is gegaan."

Ook dat Holleeder de moord op Van Hout 'heeft medegepleegd', zoals justitie 'subsidiair' stelt voor het geval de rechtbank onvoldoende bewijs ziet dat Holleeder de opdracht gaf, is volgens Janssen niet bewezen.

15 maart 2019, 12:44

Slotbeschouwing van Janssen

Na een laatste kopje koffie zet advocaat Sander Janssen zich aan het laatste stuk 'van de marathonsessie pleidooi'. Een slotbeschouwing.

Janssen komt terug op de motieven die Holleeder volgens hem níet had om mensen te laten vermoorden. In de onderwereld speelde 'een veelheid van andere conflicten' die de aanleiding kunnen zijn geweest voor liquidaties.

Steeds doemt dan volgens Janssen 'de naam van Stanley Hillis' op. "Hillis is er steeds in geslaagd op sleutelmomenten in dossiers op te duiken, maar toch niet vervolgd te worden."

De liquidatie van Hillis in 2011 was 'een kantelpunt'. Vanaf dat moment bleek steeds duidelijk dat Hillis 'met meerdere personen in de clinch lag'.

Janssen somt de voortdurende conflicten op waarin Hillis was verwikkeld met spelers uit het criminele milieu, die vervolgens werden geliquideerd.

Janssen: "Alleen ten aanzien van Thomas van der Bijl is (van alle geliquideerden op Holleeders aanklacht) is geen bewijs gevonden van een brouille met Hillis, maar we weten hoe moeilijk het is achter de schermen te kijken."

15 maart 2019, 12:33

Schadevergoeding Van der Bijl

De dochter van Thomas van der Bijl heeft een ton gevorderd voor de immateriële schade die ze zegt te hebben geleden.

In de liquidatiezaak Passage was dat nog 10.000 euro. Malewicz noemt de vordering 'buitenproportioneel'.

"Die ton is op geen enkele wijze te verantwoorden. De kinderen van Van der Bijl vragen ook vergoedingen voor hun materiële schade, waaronder medicijnen die ze moeten gebruiken maar die niet is vergoed.

De weduwe van Van der Bijl wil 500.000 euro schadevergoeding. Die vordering is in de liquidatiezaak Passage 'niet ontvankelijk' geacht door het gerechtshof, dus niet in behandeling genomen. De vordering is volgens Malewicz ook 'te weinig onderbouwd'.

Broer Jopie van der Bijl wil 6.800 euro vergoeding voor de begrafeniskosten en het afkopen van de grafrechten. Malewicz vindt dat bedrag te hoog.

De rechtbank pauzeert voor een kwartier. Daarna spreekt Sander Janssen het staartje van het pleidooi uit.

15 maart 2019, 12:32

Schadevergoeding Houtman

Weduwe Maria Houtman kreeg in de liquidatiezaak Passage 10.000 euro schadevergoeding voor de liquidatie van haar man Kees Houtman. De vorderingen van haar kinderen zijn om juridische redenen niet in behandeling genomen door de rechtbank.

In Holleeders zaak hebben de weduwe en haar kinderen opnieuw vorderingen ingediend voor de immateriële schade die zij zeggen te hebben geleden, nu van elk 20.000 euro.

Dat Maria Houtman een posttraumatische stressstoornis opliep, staat ook voor Malewicz wel vast, maar niet dat die stoornis alleen was veroorzaakt door de liquidatie van Houtman.

Ook de liquidaties van Houtmans vrienden Thomas van der Bijl en Peter Petersen speelden mee. Malewicz vindt de hoogte van de gevraagde schadevergoedingen onvoldoende onderbouwd.

Mario Houtman vraagt in totaal ruim 455.000 euro aan vergoeding voor de door haar geleden materiële schade, de kinderen ruim 20.000 euro. De enorme vordering van Maria Houtman is vooral gestoeld op de gedrefde toekomstige inkomsten omdat Kees Houtman niet meer kan werken.

De leeftijd die voor hem was ingeschat als hij niet was doodgeschoten, is gezet op 81 jaar. Malewicz: "We moeten wel constateren dat de heer Houtman zich in het criminele milieu begaf (dus een groot risico liep veel jonger te sterven)."

15 maart 2019, 12:13

Schadevergoedingen David Denneboom

Terug van de lunchpauze neemt advocaat Robert Malewicz het woord. Hij zal de vorderingen bespreken van 'de benadeelde partijen': de nabestaanden van geliquideerde slachtoffers en David Denneboom, die in zijn been is geraakt toen Willem Endstra werd geliquideerd.

Malewicz merkt op dat Holleeder en zijn advocaten niet willen stellen dat de slachtoffers geen leed hebben ondervonden. Ze vinden dat Holleeder niet degene is die schadevergoeding zou moeten betalen.

Malewicz begint met het bespreken van de vordering van zakenman David Denneboom. Die liep naast zijn zakenrelatie Endstra toen die werd geliquideerd op de Apollolaan in Amsterdam-Zuid.

Denneboom eist ruim een ton voor de kosten waarmee hij te kampen kreeg nadat hij in zijn been was geraakt. Medische kosten, vanzelfsprekend, maar hij huurde in Nederland ook persoonsbeveiliging in, voor 'ruim 20.000 euro' en beveiligde zijn woning op Ibiza voor 63.000 euro.

Volgens Malewicz had de politie Denneboom juist laten weten dat hij géén gevaar liep na de liquidatie in 2004. Dat het nodig was in 2005 nog zijn huis op Ibiza te laten beveiligen, blijkt volgens Malewicz niet uit het dossier. "De spelregels zijn streng," voegt de raadsman nog toe.

De 40.000 euro die Denneboom vraagt aan vergoeding voor zijn immateriële schade – hij zegt een posttraumatische stressstoornis te hebben opgelopen – is onvoldoende onderbouwd.

Dat geldt voor de verdediging van Holleeder ook voor de 'schokschade' die de vastgoedhandelaar zegt te hebben geleden. Hij had geen 'nauwe affectieve relatie' met de vermoorde Endstra, bijvoorbeeld. Als vergoeding voor de verwonding die hij zelf op liep, is de gevraagde schadevergoeding 'absurd te noemen', zegt Malewicz.

Een eerdere foto van Robert Malewicz (rechts) met advocaat Sander Janssen (links) Beeld ANP

15 maart 2019, 11:16

Pauze tot 13.00 uur

De rechtbank pauzeert tot 13 uur voor de lunch.

Daarna zal advocaat Robert Malewicz de vorderingen bespreken van 'de benadeelde partijen': de nabestaanden van vermoorde slachtoffers.

15 maart 2019, 11:03

'Stanley Hillis had touwtjes in handen'

Belangrijk getuigen wijzen Stanley Hillis aan als degene die 'de touwtjes in handen had'.

Janssen stipt meerdere criminele getuigen aan die zeggen dat het 'niemand een moer interesseert' dat Holleeder voor lange tijd in de gevangenis lijkt te belanden.

Een getuige zegt dat Dino Soerel eens tegen Holleeder zei dat die 'daar moest gaan zitten en moest wachten tot hij (Soerel) klaar was. Soerel was dus in de positie om Holleeder 'terecht te wijzen'.

Ook de auteurs van het boek De Kouwe Ouwe over Stanley Hillis zetten Hillis neer als 'de capo de tutti capi' in het criminele milieu, en Holleeder als iemand die niet erg serieus werd genomen.

Janssen: "Zelfs John Mieremet lijkt in zijn laatste telefoongesprek (met John van den Heuvel) af te wijken van het beeld dat hij van Holleeder had geschetst. Hij noemt hem in dat gesprek schijnheilig en iemand die heult met anderen."

Janssen resumeert: "Je kunt op grond van het dossier niet stellen dat zo'n driemanschap heeft bestaan. Er is één toevallig passerende politieagent geweest die zegt dat hij Stanley Hillis en Holleeder heeft zien schreeuwen op het Stadionplein (in Amsterdam-Zuid)."

"Dat is toch heel wat anders dan een driemanschap waarin Holleeder via Hillis en Soerel kan zorgen dat bijvoorbeeld Kees Houtman wordt doodgeschoten. Het tegenovergestelde is eerder het geval. De stem van Holleeder maakte volgens getuigen geen enkel verschil."

Janssen bespreekt vervolgens de wet waarin in artikel 140 het vormen van een criminele organisatie. Dat is even vrij technisch.

'Zelfs Mieremet lijkt in zijn laatste telefoongesprek (met John van den Heuvel) af te wijken van het beeld dat hij van Holleeder had geschetst' Beeld ANP

15 maart 2019, 10:51

Holleeder had geen contact met 'Alkmaar'

Met 'de groep-Alkmaar', die volgens justitie voor de groep moorden pleegde, had Holleeder volgens Janssen geen contact.

Dat geldt ook voor de beweerde tussenpersonen via welke 'het driemanschap' die groep'Alkmaar zou hebben aangestuurd. Met bijvoorbeeld beweerd tussenpersoon Donald Groen is 'één keer in al die jaren' contact gezien: een rechercheur zegt Holleeder en Groen samen te hebben gezien in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt.

Getuigen uit het criminele milieu, onder wie kroongetuigen Fred Ros en Peter la Serpe, spraken over de verhoudingen in het driemanschap. Ros noemde Holleeder duidelijk iemand 'die geen beslissingen nam'. Soerel of Hillis maakten volgens Ros de dienst uit.

Soerel en Hillis gebruikten Holleeder volgens Ros om hem in de schijnwerpers te laten staan, zodat ze zelf in de luwte konden blijven. Ros vertelde dat 'Willem gewoon een clown was' volgens de anderen. Hij mocht geofferd worden als dat nodig was.

Peter La Serpe heeft volgens Janssen 'nooit de positie bereikt in het criminele milieu waardoor hij zich had op de bovenlaag'.

Janssen: "La Serpe heeft nooit het vertrouwen gekregen om te mogen weten hoe het echt zit, en heeft daarover dus ook geen verklaringen kunnen afleggen."

Een rechtbanktekening van Fred Ros Beeld ANP

15 maart 2019, 10:40

'Ali Akgün niet slechts een loopjongen'

Na de koffiepauze zet advocaat Janssen zich aan de andere spelers die het Openbaar Ministerie ziet in de criminele organisatie die 'het driemanschap' zou hebben geleid.

De Turks-Nederlandse crimineel Ali Akgün wordt volgens Janssen ten onrechte neergezet als een soort loopjongen van met name Dino Soerel. Hij speelde volgens Janssen een zelfstandige rol en streefde zijn eigen belangen na.

Akgün kwam gedurende de liquidatiezaak Passage, waarin hij als moordmakelaar terecht stond, na jaren in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught vrijgelaten en werd in Istanbul geliquideerd.

Huurmoordenaar Jesse R. kende Holleeder nauwelijks, herhaalt Janssen.

15 maart 2019, 10:24

Pauze

De rechtbank houdt een koffiepauze van een kwartier.

15 maart 2019, 10:23

'Bewijs driemanschap is afwezig'

Janssen schakelt over naar de bespreking van Willem Holleeder zelf, als onderdeel van dat beweerde 'driemanschap'.

Holleeder is natuurlijk al 58 dagen lang 'uitgebreid besproken'. Hij beperkt zich tot die rol in dat trio. Crimineel Mink Kok vertelde hoe Holleeder 'klem werd gezet', eerst door mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout, later door criminelen Sam Klepper en John Mieremet.

"Over Stanley Hillis heeft Holleeder gezegd dat hij hem kent en hij komt ook geregeld in beeld. Direct contact is nooit vastgesteld, behalve op één moment op het Stadionplein waarop ik nog terug kom. Wat Soerel betreft, hebben Holleeder en Soerel allebei uitgebreid verklaard dat ze bevriend waren, maar geen zaken deden. Van gezamenlijk optrekken als driemanschap is nooit sprake geweest. Dat verhaal komt alléén van John Mieremet. Bewijs voor zo'n driemanschap is afwezig."

15 maart 2019, 10:16

Het verhullende taalgebruik van Holleede

Janssen begint over het verhullende taalgebruik van Holleeder, bijvoorbeeld in afgeluisterde gesprekken.

Hij haalt afgeluisterde gesprekken aan waaruit volgens hem blijkt dat criminelen én journalisten 'cryptisch en verhullend' spreken. Misdaadverslaggever Peter R. de Vries spreekt met Holleeder af 'op die hoek' en heeft het over 'iemand die hem gebeld heeft en die Holleeder wil spreken.

Janssen: "Niemand zal beweren dat De Vries zo praat om een moord te verhullen. Bij Holleeder wordt er wél op gepakt als hij zegt dat hij cryptisch heeft gesproken. Dan wíl je iets zien in de stukken omdát je je beeld al hebt gevormd.

15 maart 2019, 10:09

Soerel wist uit schijnwerpers te blijven

Janssen gaat over naar nummer drie uit het beweerde driemanschap: Dino Soerel. Die had vooral in de top van het criminele milieu status. De lagere regionen kenden hem graag niet of slecht.

Voor Janssen is dat een aanwijzing dat Soerel in staat is geweest uit de schijnwerpers te blijven. Soerel heeft zelf ook toegegeven dat hij met zowel Stanley Hillis als Willem Holleeder zaken heeft gedaan. (Voor de duidelijkheid: enige betrokkenheid bij moorden ontkent hij heel stellig.)

Een lege stoel van verdachte Dino Soerel tijdens de voortzetting van het liquidatieproces Passage in 2014 Beeld ANP

15 maart 2019, 9:48

'Waarom is Hillis met rust gelaten?'

Janssen zal de spelers in de beweerde criminele organisatie één voor één af gaan. Hij begint met 'de enigmatische figuur' Stanley Hillis. Die was al in de jaren zeventig druk doende met spectaculaire overvallen.

Hij trad op bij de toen beroemde televisie-interviewster Sonja Barend, achter een grote bril en vermomd, omdat hij voor de zoveelste keer ontsnapt was uit de gevangenis en bang was dat de politie hem zou doodschieten. Later speelde Hillis een hoofdrol in de 'IRT-affaire' rond de ongeoorloofde opsporingsmethoden.

Hoewel hij tijdens de parlementaire enquête naar de IRT-affaire bekend was geworden, wist Hillis daarna toch weer de luwte te zoeken en de aandacht van het grote publiek én de opsporingsdiensten los te laten, terwijl hij volop actief bleef in de onderwereld. Hij begon ook zakenlieden en criminelen af te persen.

Janssen: "Hoe kan het dat hij al die jaren door justitie met rust is gelaten?"

Hillis zou alle bezittingen hebben afgepakt van vastgoedhandelaren. Van crimineel Jan Femer zou hij een woning hebben afgepakt. Een vriend van de geliquideerde crimineel Jules Jie zou diens 'schuld' aan Hillis van 300.000 gulden alsnog aan Hillis hebben moeten afdragen. Hij dook een jaar onder met zijn gezin. Nog andere getuigen zeggen door Hillis te zijn afgeperst.

Janssen: "Dat was allemaal precies in de periode waarin meneer Holleeder volgens justitie dat driemanschap vormde met Hillis, maar Holleeder komt in geen van die verhalen in beeld."

15 maart 2019, 9:46

Janssen: 'Mieremet belangrijkste bron'

Rivaal John Mieremet is volgens Janssen de belangrijkste bron van het verhaal dat Holleeder, Soerel en Hillis dat moordende driemanschap vormden. Een dag voor hij werd geliquideerd, zei Mieremet nog telefonisch tegen misdaadjournalist John van den Heuvel over de net geliquideerde malafide advocaat Evert Hingst: "Hij hep mij (in 2002) moeten lokken van Dino, Stanley en Holleeder."

Op 26 februari 2002 overleefde Mieremet een aanslag op de Keizersgracht, net nadat hij het kantoor van Hingst had verlaten.

Janssen zegt het opmerkelijk te vinden dat criminelen extra serieus worden genomen als ze zeggen wat 'in het milieu' aan verhalen rondgaat.

"Maar in dat milieu wordt geleuterd en gekletst over informatie die de sprekers in deze zaak uit de media hebben! Normaal wordt met een criminele getuige extra voorzichtig omgesprongen, maar hier is het andersom."

John Mieremet is de oerbron van al die verhalen, herhaalt Janssen.

Van vele belangrijke criminele getuigen tegen Holleeder staat vast dat ze met Mieremet hebben gesproken.

Mieremet heeft aan verschillende criminelen verschillende verhalen over Holleeder verteld. Janssen: "Het lijkt me voor uw rechtbank erg ingewikkeld te bepalen welk verhaal u nou voor waar zou moeten aannemen."

John Mieremet Beeld ANP

15 maart 2019, 9:22

'OM heeft driemanschap zelf verzonnen'

Janssen zal nu uitgebreid stil staan bij de beschuldiging dat Holleeder die criminele organisatie leidde samen met Dino Soerel en Stanley Hillis: 'het driemanschap'.

Het Openbaar Ministerie heeft 'dat driemanschap' volgens Janssen geïntroduceerd omdat in de grote liquidatiezaak Passage, waarin Dino Soerel van moorden werd beschuldigd, lang
bijvoorbeeld een motief zou hebben om Kees Houtman en Thomas van der Bijl te laten vermoorden.

Holleeder zou daarbij wél belang hebben gehad. Janssen: "Dus heeft het Openbaar Ministerie er voor gekozen de belangen van Holleeder te benadrukken en daar dan een driemanschap met Soerel en Hillis aan te koppelen."

In het verleden zijn heel andere sleutelspelers in de Amsterdamse onderwereld als 'driemanschap' neergezet. Volgens Janssen presenteerde de malafide vastgoedmagnaat Willem Endstra op 20 maart 2003 in één van zijn geheime gesprekken met de Criminele Inlichtingeneenheid van de recherche het driemanschap Holleeder, Soerel en Hillis, voor wie 'iedereen siddert en beeft'.

De in april 2006 geliquideerde Thomas van der Bijl noemde 'De Neus de baas en niet Dino of Stanley'.

Janssen: "Van der Bijl is de enige die op die manier de gezagsverhouding binnen dat driemanschap weergeeft. Het lijkt er op zijn minst erg sterk op dat deze informatie via (zijn vriend) Kees Houtman en vastgoedhandelaar Peter Petersen plus (de beruchte crimineel) John Mieremet tot hem komt."

Alle vier de laatstgenoemde mannen zijn inmiddels vermoord, overigens.

De technische recherche verricht sporenonderzoek bij het kantoor van Willem Endstra in Amsterdam na de moord in 2004 Beeld ANP

15 maart 2019, 9:11

Janssen: 'Onderwereld is véél complexer'

Janssen herhaalt dat Willem Holleeder 'een beest is' in de media.

Janssen: "Zeg ik dat? Nee, dat zijn de woorden van journalisten Harry Lensink en Marian Husken die dat schreven in 2006 (toen Holleeder was gearresteerd voor zijn afpersingszaak). Je zou het hier nu zo wéér kunnen invoegen. Het beeld van Holleeder in de media is hetzelfde. Onweerstaandbaar en te aantrekkelijk om het beeld van de ultieme boef te laten liggen."

Maar een heel klein groepje journalisten probeert door te dringen tot de nuances in de onderwereld, veel media houden liever het beeld aan van één grote boef, een bloeddorstige psychopaat die aan alle touwtjes trok en liet afschieten wie hij wilde laten afschieten.

Janssen houdt niet van het beeld van de capo de tutti capi, mét één leider bovenaan een piramide. De onderwereld is véél complexer. De 'primus inter pares' was volgens de advocaat echter nooit Willem Holleeder, maar de in 2011 in de Amsterdamse Watergraafsmeer geliquideerde Stanley Hillis.

Uitvinden wie de grote leider is, 'is de heilige graal' van de misdaadjournalistiek, maar ook van de opsporingsdiensten, stelt Janssen. Dat weten de sleutelspelers in het criminele milieu ook. Daarom proberen ze bínnen het milieu een status te hebben 'waardoor ze niet met je fucken', terwijl búiten het milieu niet het beeld moet rijzen dat jij de grote man bent. Dan krijg je de recherche en, in toenemende mate, de belastingdienst achter je aan.

Het beeld van Willem Holleeder was ingewikkeld. 'Heel Nederland' zag hem als de grote boef.

"Dan kún je per definitie al niet meer de spin in het web zijn. Andere criminelen willen geen zaken met je doen, want jij staat in de felle schijnwerpers. Criminelen maken daar ook gebruik van. Hoe feller het licht van de schijnwerpers op Willem Holleeder, hoe donkerder het gebied daaromheen."

"Natuurlijk was Holleeder geen padvinder, je moet wel enige status hebben om als topcrimineel te kunnen worden verkocht, maar de criminelen in de bovenlaag van de onderwereld maakten er gretig gebruik van dat (de kleinere crimineel) Holleeder voor de buitenwereld de grote man leek."

Kortom: "Het criminele milieu heeft er heel veel tijd, energie en geld in gestoken om Holleeder groot te laten lijken, om zelf buiten beeld te blijven."

15 maart 2019, 9:06

Wieland opent laatste dag pleidooi

De laatste dag van het pleidooi wordt geopend door rechtbankvoorzitter Frank Wieland. Hij kondigt aan iets vaker te willen pauzeren, want de lange referaten van advocaat Sander Janssen zijn 'soms redelijk slopend'. (Janssen spreekt snel, wat aangenaam is, maar ook concentratie vergt.)

Janssen: "Ik was gisteren ook best wel moe, merkte ik. Vandaag zullen we eerder klaar zijn."

15 maart 2019, 6:21

Laatst dag van het pleidooi

Op de vijfde en laatste dag van hun pleidooi, op dag 59 van Willem Holleeders veelvoudige liquidatiezaak, bespreken advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz met name de beschuldiging dat Holleeder een criminele organisatie leidde.

Hij zou met criminelen Dino Soerel en Stanley Hillis een driemanschap hebben gevormd dat opdracht gaf tot liquidaties.

Via een laag van tussenpersonen – met naam genoemd in het dossier – zouden ze twee moordcommando's hebben aangestuurd. Eén ploeg hitmen en helpers bestond uit vooral Amsterdamse criminelen rond huurmoordenaar Jesse R. en kroongetuigen Fred Ros en Peter la Serpe. De andere ploeg, 'de groep Alkmaar' bestond uit een kern van Nederturken uit Alkmaar.

Het uitvoerige dossier dat aanklagers Sabine Tammes en Lars Stempher hebben ingebracht, is volgens Holleeder en zijn raadslieden gebouwd op drijfzand. Op onbetrouwbare getuigenissen met name.

Als de advocaten dat '140-dossier' hebben besproken (artikel 140 in het wetboek van strafrecht stelt bendevorming strafbaar), zullen ze aandacht geven aan de vorderingen tot schadevergoeding die nabestaanden van vermoorde slachtoffers hebben ingediend.

Daarna ronden de raadslieden hun pleidooi af.

Maandag 25 en dinsdag 26 maart zullen de aanklagers in hun 'repliek' op de stellingen van Janssen en Malewicz reageren. Op maandag 1 april krijgen zij in hun dupliek nog de kans daar weer tegenin te gaan. Op dinsdag 2 april staat Holleeders 'laatste woord' gepland.

Als niets vreemds gebeurt, doet de rechtbank op donderdag 4 juli uitspraak.
Dan heeft het proces 64 zittingsdagen beslagen en gaat rechtbankvoorzitter Frank Wieland na zijn laatste megaproces met pensioen.

14 maart 2019, 18:26

Conclusie laat zich makkelijk raden

Het pleidooi van Willem Holleeders advocaten sleept zich naar het einde. Hun vrijdagmiddag uit te spreken conclusie is even voorspelbaar als die van het requisitoir van justitie was en staat daar haaks op: het OM wil levenslang, de raadslieden vrijspraak.

Lees meer: Conclusie advocaten Holleeder laat zich makkelijk raden

14 maart 2019, 14:57

Onzinverhaal

Met nog wat sneren over enkele verklaringen van de Turks-Nederlandse getuige Hidir Korkmaz, de inmiddels op bizarre wijze overleden drugshandelaar, besluit Janssen zijn bespreking van de getuigen over de moord op Van der Bijl.

Tot slot zegt Janssen niet in te zien wat Thomas van der Bijl als getuige tegen de politie had gezegd over Holleeder dat zó'n groot risico was voor Holleeder dat die een motief had om de getuige te laten doodschieten. "Ik zie dat niet."

Dat Van der Bijl Holleeder zou hebben willen vermoorden – wat voor hem reden zou zijn geweest Van der Bijl te laten omleggen –, is een onzinverhaal. Janssen: "Iedereen noemt Thomas van der Bijl een zachtaardige jongen. Een moordplan past absoluut niet bij hem. Daarbij is het ook nog de vraag hoe Holleeder had moeten weten dát Van der Bijl van plan zou zijn geweest hem te laten vermoorden."

Kortom: voor de stelling dat Holleeder Van der Bijl heeft laten vermoorden, is óók geen bewijs.

Morgen gaat het pleidooi onder meer over de criminele organisatie die Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis als driemanschap zouden hebben gevormd, met liquidaties als oogmerk. Ook bespreken de advocaten de vorderingen van de nabestaanden. Uiteindelijk zullen ze vrijspraak vragen voor alle verdenkingen.

14 maart 2019, 14:57

Geen serieuze getuige

Halfbroer Martin Erkamps van Cor van Hout kan als getuige evenmin serieus worden genomen. Die heeft op enig moment gezegd 'van iemand met een grote neus rechtstreeks te hebben gehoord dat Willem Holleeder betrokken was bij de moorden op Thomas van der Bijl en John Mieremet'.

Janssen: "Het is de ene ongefundeerde beschuldiging na de andere." Janssen haalt een reeks ronduit bizarre uitlatingen van Erkamps aan die hem volkomen ongeloofwaardig maken. Overigens heeft het Openbaar Ministerie Erkamps' verklaringen ook niet gebruikt in het requisitoir, om de strafeis (levenslang) te onderbouwen. " Janssen: "Dit is nou bij uitstek een verklaring die u niet zou moeten gebruiken."

Zus Astrid heeft volgens Janssen nauwelijks iets kunnen vertellen over de moord op Thomas van der Bijl. "Het zijn met name gedachten over een motief, dat er niet is geweest."

Zus Sonja Holleeder heeft verteld dat haar broer haar voor de liquidatie van Thomas van der Bijl had gevraagd om een foto van Cor van Hout en Thomas van der Bijl. Dat is volgens Holleeder niet waar, maar bovendien heeft geen van de uitvoerders van de moord ooit gezegd over zo'n foto te hebben beschikt.

14 maart 2019, 14:34

'Slaat nergens op'

Dat Holleeder via huurmoordenaar Jesse R. aan La Serpe had gevraagd om naar Van der Bijls café De Hallen te gaan, waar Holleeder aan La Serpe de dood te schieten Van der Bijl zou aanwijzen – wat uiteindelijk volgens La Serpe niet doorging.

Janssen: "Dat sláát toch nergens op? De superslimme en achter de schermen verborgen crimineel Holleeder zou ín diens café aan de huurmoordenaar het slachtoffer aanwijzen? Kom nou toch?!"

Ook het verhaal van de anonieme bedreigde getuige Q5 uit de Rotterdamse Baja Beach Club en van een andere betrokkene bij de moord op Van der Bijl, Alex de B., veegt Janssen met grove halen van tafel.

Halfbroer Martin Erkamps van Cor van Hout kan als getuige evenmin serieus worden genomen. Die heeft op enig moment gezegd 'van iemand met een grote neus rechtstreeks te hebben gehoord dat Willem Holleeder betrokken was bij de moorden op Thomas van der Bijl en John Mieremet'.

Janssen: "Het is de ene ongefundeerde beschuldiging na de andere." Janssen haalt een reeks ronduit bizarre uitlatingen van Erkamps aan die hem volkomen ongeloofwaardig maken. Overigens heeft het Openbaar Ministerie Erkamps' verklaringen ook niet gebruikt in het requisitoir, om de strafeis (levenslang) te onderbouwen. " Janssen: "Dit is nou bij uitstek een verklaring die u niet zou moeten gebruiken."

14 maart 2019, 14:30

'Hij kan opdracht niet hebben gegeven'

De overtuiging van justitie dat Thomas van der Bijl is vermoord in opdracht van Willem Holleeder, is onder meer gebaseerd op de verklaringen van kroongetuige Fred Ros, de moordmakelaar die de uitvoerders aanstuurde, volgens Ros in opdracht van Dino Soerel.

Janssen: "Ros wist zelf niet waaróm de moord op Van der Bijl ineens prioriteit had, maar alleen dát dat zo was. Het Openbaar Ministerie gaat er van uit dat de reden was dat bekend was geworden dat Van der Bijl met de politie sprak."

Die was immers héél snel vrijgekomen terwijl bij hem al die honderden kilo's hasj waren gevonden. Hij móest dus wel met de politie praten en 'je wist nooit dat er dan kon gebeuren'.

Janssen wijst er op dat Holleeder sinds januari 2006 vast zat in zijn afpersingszaak. "Holleeder had helemaal geen contact met mensen behalve zijn familie. Hij kan dus in elk geval niet de opdracht hebben gegeven die moord snel te laten plegen."

Ros heeft veel verteld over 'de verhalen in het milieu' over het driemanschap Willem Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis dat moorden zou laten plegen, maar 'hij weet daar zelf niet rechtsreeks iets van', herhaalt Janssen wat hij eerder in het proces al heeft betoogd.

De andere kroongetuige, Peter la Serpe, levert volgens Janssen ook geen of nauwelijks aanwijzingen dat Holleeder de opdracht had gegeven voor de moord op Van der Bijl. Janssen herhaalt ook dat La Serpe zijn verklaringen geregeld aanpaste en jaren later dingen heel stellig heel zeker zei te weten waarover hij eerder had getwijfeld.

14 maart 2019, 14:28

Die 'tering-Teeven'

Janssen bespreekt de verklaringen die Thomas van der Bijl vanaf medio december 2004 heeft afgelegd tegenover de politie en, deels, tegenover toenmalig officier van justitie Fred Teeven, plus zijn en andermans uitspraken over de telefoon die vervolgens werd 'getapt' (afgeluisterd).

Daarin is sprake van 'die tering-Teeven' die het contact had gelegd. Teeven komt ook zelf over 'de taplijn'. Aan de orde kwam dat 'achter de rug van Cor van Hout door Willem Holleeder een miljoen was betaald' aan het kamp van Sam Klepper en John Mieremet na de eerste aanslag op diens leven in 1996.

In zijn verklaringen tegenover de politie zegt Thomas van der Bijl van anderen (waarschijnlijk vastgoedhandelaren Kees Houtman en Peter Petersen) te hebben gehoord dat Holleeder 'Flip heeft vermoord' (Cor van Hout).

Met aanklager Teeven besprak Van der Bijl dat 'hij het gedaan hep' (Holleeder had volgens hem Cor van Hout vermoord). "Ik weet niet hoe hij het hep gedaan, maar hij hep het gedaan."

Van der Bijl zei dat Holleeder 'nog geen uur na Cors dood iedereen bij elkaar had geroepen' om de spullen van Van Hout in te pikken.

Janssen: "Dit is precies wat Holleeder u (de rechtbank) al eerder heeft verteld. Van der Bijl heeft iets opgevangen over een bespreking over de erfenis van Van Hout. Daaruit heeft hij ten onrechte geconcludeerd dat Holleeder er met die erfenis vandoor was gegaan. Daar komt zijn overtuiging vandaan dat Holleeder achter de moord op Van Hout zat."

Van der Bijl zei geregeld dat 'zijn gevoel' hem zei dat Holleeder achter de moord op Van Hout zat. Hij wíst het dus niet, wil Janssen zeggen, hij dácht het. Van der Bijl wilde duidelijk wraak voor de moord op zijn vriend Cor van Hout, waarvoor hij Holleeder verantwoordelijk hield.

De politie benadrukte tegenover Thomas van der Bijl in de gesprekken dat het hard nodig was dat iemand (Van der Bijl het liefst) de verklaring van Kees Houtman over de afpersing zou bevestigen. Janssen: "Ik snap de frustratie van die politieman best wel, maar wat hij hier doet gaat wel ver. Hier zegt een agent dat Van der Bijl, die Holleeder zegt te haten, de verklaring van Houtman moet bevestigen om Holleeder achter de tralies te krijgen." (Zonder dat hij daarvan zelf iets weet.)

Janssen merkt op dat overigens ook de politie vraagtekens zette bij de verklaringen van Van der Bijl. Die sprak steeds vanuit zijn gevoél dat Holleeder bijvoorbeeld de moord op Cor van Hout moet hebben gepleegd. Hij wíst dat niet.

14 maart 2019, 14:00

Spanningen liepen hoog op

In de eerste week van april leken 'de Amsterdammers' Thomas van der Bijl en John de J. verantwoordelijk te worden gehouden voor het verlies van de hasj. De spanningen liepen hoog op.

Janssen: "Op zijn minst zou je rekening moeten houden met een gewelddadige reactie van de eigenaars van die veertigduizend kilo hasj die waren verdwenen."

Ergo: anderen dan Willem Holleeder zouden heel goed een motief kunnen hebben gehad om Van der Bijl te liquideren. Die was tot ieders verbazing immers al snel vrijgelaten uit voorarrest. Dat was in de periode waarin Van der Bijl als 'anonieme bedreigde getuige B' tegen Holleeder zou getuigen in diens afpersingszaak Kolbak.

De 'rompverklaring' die Van der Bijl als anonieme bedreigde getuige B. had afgelegd, is kwijtgeraakt en nooit meer opgedoken.

Janssen: "Ik beschouw mezelf niet als een complotdenker, maar dat blijft toch op zijn minst een heel opmerkelijke gang van zaken."

Janssen herhaalt dat het toch niet vergezocht is dat Van der Bijl levensgevaar liep nadat mede door zijn toedoen al die hasj waren verdwenen en dat hij bovendien al kort na zijn arrestatie was vrijgelaten – wat de verdenking over hem zal hebben afgeroepen dat hij met de politie sprak. "Is het dan zó ver gezocht dat daarin de oorzaak kan zijn gelegen dat de moord op Van der Bijl 'ineens een hoge prioriteit kreeg', zoals kroongetuige en moordmakelaar Fred Ros zegt? Ik zie geen bewijsmateriaal op grond waarvan u (de rechtbank) zou kunnen zeggen dat die hoge prioriteit met Holleeder te maken moet hebben gehad (en niet met die hasjbende)."

14 maart 2019, 13:57

75.000 pagina's

Het dossier 'Artemis' over de hasjhandel van onder anderen Thomas van der Bijl was enorm en 'succesvol' en leidde tot een dossier van 'ongeveer 75.000 pagina's'. Janssen: "Het was niet een of ander bescheiden hasjzaakje''.

In een bus die Van der Bijl in maart 2006 bestuurde lag 800 kilo hasj, in zijn loods in Zwanenburg nog eens 1200 kilo. In een Franse vrachtwagen lag 7.000 kilo hasj. Later vond de recherche nog 30.000 kilo hasj plus spullen die van dienst zijn bij de productie van synthetische drugs.

14 maart 2019, 13:52

Prostitutiepanden

Thomas van der Bijl regelde voor Cor van Hout van alles rond diens prostitutiepanden in de rosse buurt van Alkmaar. Eind jaren negentig bekoelde hun relatie. Op enig moment zou de een de ander met een vuurwapen uit een huis hebben gejaagd, al is niet duidelijk wie wie verjoeg.

Janssen: "In elk geval werd het ook Thomas van der Bijl te gortig dat Van Hout zich voortdurend dronken misdroeg."

Van der Bijl zou eens in elkaar zijn geslagen door Hugo Broers, een bekend figuur uit de Amsterdamse onderwereld die bijvoorbeeld incasso's deed, in zijn strandtent Venice Beach in Zandvoort. Willem Holleeder zou van een afstand hebben toegekeken, maar dat is volgens Janssen uit niets gebleken.

14 maart 2019, 13:46

Nachten graven

Broer Ad van der Bijl heeft bij de onderzoeksrechter gezegd dat Thomas samen met hem naar dat bos bij Parijs ging. Daar zou Thomas twee nachten hebben gegraven. Om de twee uur reed Ad naar eigen zeggen langs. Soms zei hij dat hij het geld niet kon vinden, soms was hij er niet. Uiteindelijk was hij blij omdat hij het wel had gevonden. Vervolgens zouden ze de tonnen in de auto hebben gelegd.

Janssen: "Dus als Ad van Hout rij je twee dagen rond, je gaat niet naar bed en niet naar de wc en komt uiteindelijk tot het punt dat je dat geld vindt. De prestatie van Thomas is nóg bovenmenselijker. Zonder licht en zonder gereedschap zoekt die in zo'n bos waarin mannen op zoek zouden zijn naar andere mannen, maar zonder getuige die hem ziet. Niemand denkt: 'Wat doen die kuilen hier allemaal?'"

"Uiteindelijk vind je vaten vól geld die je aan de bosrand zet om heen en weer te gaan naar het vliegveld. Niemand die dacht: 'Hé, vaten vol geld?!' Als het inderdaad in de winter was, zoals lijkt, komt er nog een batterij problemen bij doordat de grond is bevroren et cetera. Ik kan me niét voorstellen dat het Openbaar Ministerie dit zelf gelooft?!"

Officier van justitie Sabine Tammes knikt gedecideerd. Het Openbaar Ministerie gelooft Ad die deels de oude verklaringen van Thomas heeft nagepraat.

Janssen haalt aan dat Holleeder weer een ander verhaal heeft. Hij concludeert dat het niet duidelijk gaat worden.

"Ik heb de afgelopen dagen weer iemand gesproken die zegt dat hij het geld (op een ander moment) heeft opgegraven bij Lage Vuursche. Hij appt me de héle tijd en is er heel druk mee alles te reconstrueren. Het bos is gevonden, maar de boom (waarnaast het geld was begraven) nog niet. Ik had u graag hier een plattegrond getoond, maar zo ver is het nog niet. Misschien komt dat nog."

14 maart 2019, 13:40

Hasjhandel

Thomas van der Bijl was kort voor zijn gewelddadige dood zelf verdachte in de zaak 'Artemis' over vrij grootschalige hasjhandel.

Van der Bijl was het grootste deel van zijn volwassen leven goed bevriend met Heinekenontvoerder Cor van Hout – die Van der Bijl kende doordat Van Hout ooit een relatie had met zijn zus.

Van der Bijl was betrokken bij het gedoe rond het losgeld dat was betaald voor de ontvoerde biermagnaat Freddy Heineken en diens chaufeur Ab Doderer. Van der Bijl zegt het losgeld 'twee nachten lang' te hebben opgegraven in 'een homofielenpark' in Parijs, waar de voortvluchtige Cor van Hout en Willem Holleeder het hadden verstopt 'bij een boom waarin een 'M' was gekerfd'.

Raadsman Janssen gelooft Van der Bijls verhaal niet. Die zei dat hij toentertijd 'vijf, zes, zeven miljoen' heeft opgegraven in verscheidene valuta. Die zei hij in 1986 te hebben ingewisseld bij een grenswisselkantoor. Uit onderzoek is slechts gebleken dat een half miljoen is gewisseld door een onbekend.

Janssen: "Als Van der Bijl dat hele bedrag had gewisseld, zoals hij zegt, had hij tweehonderd keer naar het wisselkantoor moeten gaan. Er is maar van drie keer gebleken en toen was Van der Bijl niet herkend als degene die wisselde."

14 maart 2019, 13:23

Thomas van der Bijl

Raadsman Sander Janssen begint aan de laatste akte van dag 4 van het pleidooi. Die gaat over de zaak 'Passage' over de liquidatie van de criminele kroegbaas Thomas van der Bijl op 20 april 2006 in zijn café De Hallen in Amsterdam-West.

Ook voor deze zaak is Holleeders gewezen criminele compagnon Dino Soerel tot levenslang veroordeeld in de grote liquidatiezaak Passage.

Dat geeft Holleeder kopzorgen, hoewel de rechtbank al meermaals heeft benadrukt een eigen oordeel te zullen vellen.

De zaken 'Perugia' over de moord op Van der Bijl en 'Agenda' over de liquidatie van Kees Houtman zijn door het Openbaar Ministerie altijd aan elkaar gekoppeld.

Ook door het gerechtshof in Passage, dat oordeelde dat de (eerder veroordeelde) uitvoerders via kroongetuige Fred Ros optraden namens in elk geval Dino Soerel – Holleeders gewezen misdaadcompagnon.

14 maart 2019, 12:36

Rooie Rob B.

Janssen: "Als het motief voor de moord op Kees Houtman niet was gelegen in dat gedoe om dat pandje in de Scheldestraat, dan zou volgens getuigen het motief kunnen zijn dat Houtman en Mieremet zich hadden verenigd om Holleeder te vermoorden (en dat die daar achter was gekomen en vervolgens een tegenzet heeft gedaan)."

"We hebben het geprobeerd, maar we hebben er de vinger niet achter gekregen. Wat er ook allemaal van zij: ik sluit niet uit dat juist is wat (weduwe) Maria Houtman heeft verteld dat bij Houtmans relatie 'Rooie Bob' B. informatie was binnengekomen dat Houtman zou worden vermoord. Er ís de suggestie dat Stanley Hillis daarvoor een sterk motief had. Een sterker motief dan Willem Holleeder."

De rechtbank pauzeert voor de lunch, tot ongeveer kwart over twee.

14 maart 2019, 12:33

Mitrailleur en pistool

Janssen wijdt uit over zaken die in Holleeders afpersingszaak Kolbak en in mindere mate in liquidatiezaak Passage plus in dit proces uitvoerig zijn besproken.

Het is allemaal vrij technisch en gedetailleerd en betreft zijpaden, dus we beperken ons hier tot de vaststelling dat Stanley Hillis volgens een getuige iemand 'met een mitrailleur en een pistool' zou hebben afgeperst: precies wat Willem Holleeder is verweten.

De relatie tussen Houtman en John Mieremet zou slecht zijn geweest in de periode voor Houtmans dood.

14 maart 2019, 12:12

Bonnetje

De (later ook vermoorde) zakenrelatie Peter Petersen van Houtman zei dat Holleeder zijn vriend volgens hem niet had afgeperst, maar dat die had moeten betalen vanwege 'een oud bonnetje' ('hij hep mensen gesneden in het verleden').

Over 'dat pandje in de Scheldestraat' zei Peter Petersen dat 'Kees' zat 'te liegen' dat hem was gebleken dat het in werkelijkheid van Endstra was (betaald uit een belegging door John Miermet). Tot ergernis van Janssen was dat voor Holleeder mogelijk ontlastende deel van Peters verklaring weggelaten in de eerste uitwerking van het verhoor.

Janssen resumeert: "Het Scheldestraat-verhaal (waarin Houtman een conflict met Holleeder had over een pand) is aantoonbaar onjuist. Er is een veel belangrijker verhaal over 'een oud bonnetje' dat houtman bij een ander had. Belangrijke delen van verklaringen van getuigen zijn weggelaten.

Dat maakt dat we op dit onderdeel moeten relativeren dat het vonnis van de rechter in Kolbak (Holleeders afpersingszaak) niet zomaar als leidraad kan dienen voor uw rechtbank.

U zult zelf opnieuw naar de vermeende afpersing van Houtman door Holleeder moeten kijken. (Als uiteindelijk mogelijk motief van Holleeder om Houtman te laten doodschieten.")

14 maart 2019, 12:04

Neus het leven zuur maken

In een verhoor van Kees Houtman zeiden twee rechercheurs dat ze 'die Neus eens het leven zuur wilden maken' en hem eerst eens twintig jaar cel wilden bezorgen. Ze wekten de suggestie dat Holleeder werd gezien als de opdrachtgever voor de moord op Cor van Hout – om daar overigens aan toe te voegen dat hen dat verbaasde.

Houtman zei vervolgens, tot verbazing van advocaat Janssen, dat hij 'niet het idee had' dat Holleeder Cor van Hout had laten doodschieten. Hij zei te denken dat 'die Schele' Van Hout had laten vermoorden: John Mieremet.

Janssen: "Dus Kees Houtman zou net door Holleeder verschrikkelijk zijn afgeperst en een miljoen hebben moeten betalen, en hij neemt het hier op voor Holleeder? Ik kan hier met mijn pet niet bij. Als je net zo door Holleeder bent afgeperst, is het toch veel makkelijker te zeggen dat je óók had gehoord dat Holleeder achter de moord op Cor van Hout had gezeten?"

14 maart 2019, 11:52

Uzi's

Thomas van der Bijl vertelde de politie dat Houtman 'twee mannen met uzi's' aan de deur had gehad die hem namens Holleeder afpersten. Zo passeren weer allerlei verhalen die heel bekend zijn uit de afpersingszaak Kolbak tegen Holleeder en de grote liquidatiezaak Passage. We rakelen die hier niet allemaal op, maar nemen een vogelvlucht.

Kees Houtman zei de politie aanvankelijk dat hij nooit was afgeperst vanwege gedoe om een pand in de Scheldestraat. Later veranderde dat verhaal.

Janssen vindt het 'wel een héél grote stap' om in gedoe om 'een pandje' van twee ton 'waarin een blind paard gaan schade had kunnen aanrichten', een motief van Willem Holleeder te zien om Kees Houtman te laten vermoorden.

14 maart 2019, 11:44

Ali Akgün

Janssen gaat terug naar de liquidatiezaak Passage waarin (de later in Istanbul geliquideerde) Nederturk Ali Akgün volgens belangrijke getuigen degene was die de uitvoerders van de moord op Houtman faciliteerde als 'moordmakelaar'.

"Zou Akgün dat allemaal hebben gedaan uit loyaliteit jegens Dino Soerel? Het is heel gevaarlijk om een tussenschakel te zijn. Er zouden heel andere belangen kunnen hebben gespeeld, misschien vanuit het Turkse criminele milieu."

Kees Houtmans vriend en Akgüns grote rivaal Atilla Önder zei tegen de politie, in een stiekem opgenomen gesprek, dat 'Hidir' (Ramazan Özarslan), 'de Pablo Escobar van Turkije', zijn enige grote vijand was. Hidir zou banden hebben met Ali Akgün, Dick Vrij en Dino Soerel.

Önder zou, op een ander moment, ook hebben gezegd dat 'Ali een huurmoordenaar had geregeld' voor hem. Ali zou 'de boel opgefokt hebben' met het verhaal dat er mensen achter Dino Soerel zouden aankomen. Daarin zou Soerel een motief kunnen hebben gehad om Önder te willen laten liquideren.

Kortom: de naam Holleeder komt in die conflicten helemaal niet voor.

Janssen: "Ik ga hier niet betogen dat Ali Akgün de opdrachtgever was voor de moord op Kees Houtman, daarvoor heb ik geen bewijs. Maar ik betoog wél dat er onder meer in Turkije van alles speelde waardoor er motieven kunnen zijn geweest voor Akgün om een nauw contact van zijn rivaal Atilla Önder van hem af te houden: Kees Houtman."

Ook weduwe Maria Houtman vertelde dat die na een gespannen telefoontje ineens bij de gedetineerde Atilla Önder op bezoek wilde. Dat past in dat beeld van een conflict rond Önder waardoor Houtman onder druk was komen te staan.

Janssen: "Dit toont weer hoe lastig het is om al die jaren later te ontrafelen wat toentertijd allemaal speelde in het criminele milieu."

De advocaat herhaalt dat het gerechtshof in de zaak Passage veel te kort door de bocht is gegaan bij het aannemen dat Kees Houtman is vermoord vanwege een conflict dat hij met Willem Holleeder had.

14 maart 2019, 11:36

Tonnen uit Spanje

Janssen schetst een heel ander beeld van Kees Houtman dat lang had bestaan, namelijk van een overvaller en hasjhandelaar in ruste die vooral in het vastgoed zat en 'aan pandjes kluste'.

Hij haalt een criminele getuige aan die zei dat Houtman kort voor zijn dood nog 'tonnen uit Spanje haalde'. Er was sprake van een partij van 700 kilo (hasj) die Houtman zou hebben binnengehaald. Ook andere 'opvallende namen' uit het criminele milieu bevestigen dat beeld van Houtman als serieuze crimineel tot aan zijn dood.

Houtmans grote rol in het criminele milieu in de jaren voor zijn dood kan volgens Janssen uiteraard ook conflicten hebben gegeven waardoor heel andere criminelen dan Willem Holleeder een motief kunnen hebben gehad om hem te laten doodschieten.

14 maart 2019, 11:23

Liquidatie Kees Houtman

Janssen gaat over naar de zaak 'Agenda': de liquidatie van de handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman op 2 november 2005 voor zijn villa aan de Johan Braakensiekhof in Amsterdam-Osdorp. Dat was op dezelfde dag als de liquidatie van John Mieremet in Thailand.

De uitvoerders van die liquidatie, huurmoordenaar Jesse R. (cliënt van Janssen en Malewicz) en kroongetuige Peter la Serpe zijn door het gerechtshof veroordeeld.

Holleeders gewezen misdaadcompagnon Dino Soerel kreeg levenslang voor onder meer het geven van de opdracht voor die liquidatie. Zoals al vaker opgemerkt: het hof veroordeelde Soerel tot grote weerzin van Holleeder en zijn advocaten voor het geven van die opdracht sámen met Holleeder.

14 maart 2019, 11:14

Liquidatie Mieremet in Thailand

Na de koffiepauze zet raadsman Sander Janssen zich aan de bespreking van de liquidatie van John Mieremet op 2 november 2005 op het vakantiepark in aanbouw bij de onder sekstoeristen populaire Thaise badplaats Pattaya. Een man die achterop een motor was gearriveerd schoot hem dood.

Het Openbaar Ministerie vermoedt dat 'de groep Alkmaar' als moordcommando fungeerde. Alle voor de moord op Mieremet gearresteerde verdachten uit die groep zijn inmiddels weer op vrije voeten (sinds de voorlopige hechtenis van Ali N. gisteren werd 'geschorst'), merkt Janssen op, maar in elk geval ziet hij geen snipper bewijs dat Willem Holleeder die ploeg had aangestuurd.

De vermoede moordenaar Namik Abbasov van Willem Endstra zou op de luchtplaats van een politiebureau, tussen verhoren door, 'half-half' hebben gesproken over een link van Holleeder met 'de groep Alkmaar', zegt Janssen, maar dat gegeven is niet bruikbaar voor het bewijs omdat het allemaal veel te vaag is. Bovendien is Namik Abbasov niet meer als getuige te verhoren doordat hij kort na die toespeling overleed aan de gevolgen van een hersenbloeding in zijn cel.

Ook andere getuigenissen kan de rechtbank volgens Janssen niet gebruiken als bewijs dat Holleeder iets met de liquidatie van Mieremet van doen had. Dat Holleeder tevoren wist dat Mieremet zou worden vermoord, zoals het Openbaar Ministerie stelt, dan 'maakt hem dat nog geen opdrachtgever', zegt Janssen. Hij ziet geen enkel bewijs in het dossier dat Holleeder de opdracht had gegeven voor de moord op Mieremet.

14 maart 2019, 10:52

Motief

Janssen rondt zijn bespreking van de eerste aanslag op John Mieremet in 2002 af. "Áls je al zou willen aannemen dat er een motief voor die aanslag bij Holleeder lag, zoals het openbaar Ministerie beweert, zie ik het motief véél sterker bij Stanley Hillis liggen. Mieremet wist zelf ook heel goed dat de dreiging uit de club van Hillis kwam."

Wat Janssen allemaal heeft gezegd over die eerste aanslag in 2002, is volgens hem óók van groot belang voor de uiteindelijke liquidatie van Mieremet in 2005.

Die zal hij bespreken na de koffiepauze van een kwartier waaraan de rechtbank erg toe is.

14 maart 2019, 10:41

Hardnekkig gerucht

Een 'hardnekkig gerucht' wil dat in de cel van de in 2004 vermoorde criminele ex-politieman een briefje is gevonden waaruit zou blijken dat hij de opdracht had aangenomen om Willem Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis te vermoorden.

Janssen: "Het is een hardnekkig gerucht en het is nooit gebleken, maar ik wil het hier toch maar noemen." Martin Hoogland zou in die periode immers 'close' zijn geweest met John Mieremet – vandaar de mogelijke relevantie.

Janssen: "Als u alles bij elkaar pakt is in rechte vast komen te staan dat Mieremet in die periode (2002) niet zozeer bang was voor Holleeder, maar ook voor Dino Soerel en met náme Stanley Hillis."

Janssen denkt dat het conflict 'in het hoogste geweldsspectrum in het criminele milieu', dat draaide om vele miljoenen, Stanley Hillis en 'Joegobaas' Streten 'Jotsa' Jocic het op een akkoordje hebben gegooid, waarna de aanslag op John Mieremet en de moord op Magdi Barsoum enkele dagen daarna zijn gepleegd – dus buiten Willem Holleeder om.

Ook Cor van Hout moet in januari 2003 door Hillis en Jocic zijn vermoord, denkt Janssen.

Mogelijk is ook George Plieger in januari 2003 vanuit die hoek vermoord, denkt Janssen, al zegt hij er spijt van te hebben dat hij het dossier over die laatstgenoemde liquidatie niet heeft opgevraagd en doorgeploegd.

14 maart 2019, 10:30

Opzettelijk Holleeder beschuldigen

Meerdere getuigen hebben verteld dat John Mieremet in het milieu en daarbuiten opzettelijk Willem Holleeder van van alles de schuld was gaan geven.

Op 14 maart 2005 vertelde Mieremet volgens Janssen voor het eerst expliciet aan de politie (in België) dat Willem Holleeder achter de aanslag in 2002 op zijn leven zat.

Janssen ziet meerdere voorbeelden van Mieremets strategie in het openbaar (zoals in De Telgraaf) een heel ander verhaal (over Holleeder) op te hangen dan in beslotenheid (zoals tegenover de politie of justitie, waar hij in 2002 juist over Holleeder zweeg als opdrachtgever van de aanslag op hem).

Op 4 november 2005 vertelde diens toenmalige vertrouweling Ferry de Kok, twee dagen na de liquidatie van John Mieremet in Thailand, dat Stanley Hillis een aanslag zou hebben willen laten plegen op het leven van Mieremet tijdens de begrafenis van diens vader in januari 2004.

Janssen: "Waarom zit die informatie dan weer niet in het dossier Fazant (over de eerste aanslag op Mieremet)? Ik snap daar niets van. Ferry de Kok zegt ook dat Mieremet hem had gezegd dat hij dacht dat Stanley Hillis achter de eerste aanslag in 2002 had gezeten."

14 maart 2019, 10:20

Met zijn neus bovenop

Dat Willem Holleeder 'op de brug stond te kijken' toen de aanslag op John Mieremet werd gepleegd, zoals verschillende criminelen hebben verteld, is volgen raadsman Janssen 'onderdeel van de mythevorming rond meneer Holleeder'.

"Dat wordt ook over allerlei andere belangrijke momenten gezegd, over de bedreiging van Kees Houtman bijvoorbeeld en de mishandeling van Thomas van der Bijl. Holleeder heeft kennelijk een onbedwingbare behoefte overal met zijn neus bovenop te staan."

Daar gelooft de advocaat niets van.

14 maart 2019, 10:13

Aanslag op Mieremet

Willem Endstra, die vijftien gesprekken voerde met de geheime dienst van de recherche, is een belangrijke verspreider van het verhaal dat Willem Holleeder achter de eerste aanslag op John Mieremet zat. Hij zegt Mieremet nog te hebben willen willen waarschuwen via zijn zoon Barry Mieremet.

Janssen: "Dat heeft Barry Mieremet pas heel veel later bevestigd toen de hele framing (waarin Holleeder de kwade genius was) had postgevat."

Wat Endstra over Mieremet vertelde 'op de achterbank' van de Criminele Inlichtingeneenheid van de recherche 'nam niemand in die auto serieus'. Dat Mieremets vriendin Ria Eelzak liefst 250 miljoen gulden legaal bij Endstra had belegd, geloofde volgens de raadsman uiteraard ook niemand. "Zij hád helemaal geen legaal vermogen."

Janssen herhaalt wat hij al vaker heeft gezegd: Endstra was in overleg met John Mieremet naar de geheime dienst van de recherche gestapt om daar een verhaal op te hangen waaruit Willem Holleeder als de grote kwade genius zou oprijzen, samen met zijn criminele compagnons Dino Soerel en Stanley Hillis.

14 maart 2019, 10:08

Verschillende versies van werkelijkheid

Janssen merkt op dat John Mieremet in augustus 2002 in zijn geruchtmakende interview met De Telegraaf nadrukkelijk zei dat Willem Holleeder en Willem Endstra achter de aanslag op zijn leven zaten, in februari van dat jaar, terwijl hij dat níet zei in zijn geheime gesprekken met officier van justitie Koos Plooij in diezelfde periode.

Janssen: "Ik zie het als een schaakspel. Bij Plooij wijst hij juist naar ('Joegobaas') Jotsa Jocic als een gevaar voor hemzelf. Hij heeft bewust verschillende versies van de werkelijkheid de wereld in geholpen."

Waar justitie Mieremets beschuldiging aan Holleeders adres in De Telegraaf serieus neemt, moet de rechtbank dat van Janssen niet doen. In De Telegraaf gooide Mieremet bewust een bom om de druk op Willem Endstra (en Holleeder) op te voeren. Hij behartigde met dat interview een heel ander belang dan het verspreiden van de waarheid.

14 maart 2019, 9:54

Dossier

Rechter Benedicte Mildner breekt in: "Waar zou dat op kunnen duiden?" Ze bedoelt: waarom is die lijn naar dat onderwereldconflict volgens Janssen niet onderzocht? Dat zou vals spel zijn van de politie.

Janssen: "Ik wéét het niet. Ik constateer dat het zo is. Al die informatie (over die aanstaande onderwereld) lag bij de Criminele Inlichtingeneenheid en de tactische recherche, maar zit niet in het dossier (over die eerste aanslag op Mieremet).

"Ik weet niet waarom dat is, maar ik vind dat onbegrijpelijk. Barsoum had de Amsterdamse politie anderhalf jaar een oorlog voorspeld en gezegd dat hij zelf zou worden doodgeschoten. Dan wordt Mieremet beschoten en wordt een paar dagen Barsoum geliquideerd en dan zit dat niet in het dossiér! Ik kan daar met mijn pet niet bij, maar ik hou er over op."

14 maart 2019, 9:51

Verontwaardigd over voorspelde oorlog

De 'miljoenenboete' die de Joegoslaven hadden opgelegd aan sleutelspelers in 'de Hollandse Netwerken' zoals Klepper en Mieremet plus de in 2011 geliquideerde Stanley Hillis speelde een belangrijke rol – al kent dat verhaal vele versies en is de waarheid volgens advocaat Sander Janssen nooit komen vast te staan.

Het verbaast Janssen dat in het onderzoek 'Fazant' naar de eerste, mislukte aanslag op John Mieremet in 2002 die hele spanning over die boete en de voorspelde 'oorlog' niet aan de orde komt.

Janssen: "Die hele oorlog is voorspeld en dan wordt Mieremet beschoten en kort daarna Magdi Barsoum, die dat zelf had voorspeld, maar die informatie komt níet in het dossier voor! Ik wil niet steeds verontwaardigd doen, maar hier ben ik toch wel verontwaardigd over."

Die verontwaardiging komt doordat Willem Holleeder 'nu met de gebakken peren zit' omdat de eerste aanslag op Mieremet in zíjn schoenen wordt geschoven, terwijl hij zich moeilijk tegen die beschuldiging kan verdedigen omdat veel sleutelspelers dood zijn.

14 maart 2019, 9:39

Getuige Edgar van L.

Janssen haalt getuige Edgar van L. aan, die naar eigen zeggen enige tijd een vertrouwenspersoon van John Mieremet was, 'of een pionnetje op een bord', tegen wie Mieremet bewust loog, dat kan ook. Mieremet zou bijvoorbeeld hebben gezegd dat híj in oktober 2000 zijn ex-compagnon Sam Klepper had laten doodschieten.

Volgens Van Lent had Mieremet hem verteld dat hij niet alleen Klepper had laten vermoorden, maar vervolgens in december 2000 ook een aanslag op Cor van Hout had laten plegen om de aandacht van zichzelf af te leiden. Janssen gelooft dat verhaal overigens niet.

Mieremet zou ook tegen broers Edgar en Pieter van L. hebben gezegd dat hij in 2002 Magdi Barsoum had laten liquideren (in de Bloedstraat op de Wallen) én diens broer Monier Barsoum (in 2004 in Amsterdam-West).

Magdi Barsoum had de politie ook vóór diens dood verteld dat Sam Klepper zou worden geliquideerd. Daar zou 'de Joegomaffia' achter zitten.

14 maart 2019, 9:32

Escalatieladder

De aanslag op Van Hout in 1996 voor zijn woning in de Deurloostraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt noemt Janssen 'stap één op de escalatieladder'.

Vervolgens begonnen Klepper en Mieremet miljoenen te beleggen bij de malafide vastgoedmagnaat Willem Endstra. Holleeder werd 'gestationeerd' bij Endstra en moest steeds verslag uitbrengen aan 'zijn baas Sam Klepper', zei xtc-handelaar Ton van Dalen eens tegen de onderzoeksrechter.

Ook crimineel Mink Kok heeft zich in dergelijke bewoordingen uitgelaten in verscheidene verhoren, 'ook in een heel vroeg stadium', zegt Janssen. Kok, in een verhoor: "Holleeder was de bewaker (..) en rende van hot naar her om overal te bemiddelen (voor Endstra)."

Mink Kok sprak over alle vijanden die Klepper en Mieremet hadden. Kok: "Ik deed nooit zaken met Klepper en Mieremet omdat zij overal vijanden hadden. Vijanden die zij vergeten waren, maar andersom niet." Mieremet en Klepper hadden 'iedereen bestolen en belazerd'.

Janssen: "Vervolgens gingen die bestolen criminelen volgens Kok niet naar Klepper en Mieremet, maar naar Willem Endstra, omdat Klepper en Miermet bij hem hadden belegd. Ze wilden dus niet hun eigen miljoenen, maar het geld dat ze van Klepper en Mieremet te goed dachten te hebben. Dat beeld is pas laat in dit proces geschetst (door Kok)."'

De Joegoslaven' onder leiding van Sreten 'Jotsa' Jocic kwamen 'oude rekeningen vereffenen' en meldden zich óók bij Endstra. Die wilde Klepper en Mieremet hun geld teruggeven, maar dat wilden de Joegoslaven niet.

Zo was het in de jaren negentig een grote puinhoop in de Amsterdamse onderwereld, vrij vertaald en kort samengevat.

14 maart 2019, 9:26

Rivaliserende kamp

Het aantal problemen dat in het Amsterdamse criminele milieu speelden was in jaren negentig niet meer te overzien. Zeker nadat Willem Holleeder hun rivalen een boete had betaald nadat Cor van Hout in 1996 was neergeschoten – waarna Van Hout en Holleeder braken.

Janssen: "Ja, Cor was heel boos en beschouwde die beslissing van Holleeder als verraad, maar hij heeft tegen vrienden en getrouwen nooit gezegd dat Holleeder hem naar het leven stond, zoals hij ook nooit heeft gezegd dat Holleeder hém naar het leven stond."

De enigen die zeggen dat Holleeder en Van Hout elkaar sinds 1996 naar het leven stonden, zijn volgens Janssen Holleeders zussen Astrid en Sonja.

Vanaf 1996 liep Holleeder over van Sam Klepper en John Mieremet, zo heeft hij ook zelf erkend, al was dat in de woorden van Janssen 'geen comfortabele positie'.

"Ja, er is op enig moment zelfs een vriendschap ontstaan tussen Holleeder en Mieremet. Niet met Klepper, overigens."

14 maart 2019, 9:22

Twee psychopaten bij elkaar

Misdaadjournalist Bas van Hout, die contact had met hen, noemde Klepper en Mieremet, 'twee psychopaten bij elkaar'. 'Spic en Span' werden ze genoemd, omdat ze rivalen zonder lang nadenken uit de weg ruimden.

Holleeder vonden ze volgens Van Hout maar een mietje. "Wij zijn de NS en Holleeder is maar een wagonnetje," zou het duo aan Van Hout hebben gezegd.

14 maart 2019, 9:21

Gierend conflict

Eind jaren tachtig, begin jaren negentig was 'een gierend conflict' ontstaan tussen 'de Joegomaffia' en 'de Hollandse Netwerken', die aanvankelijk werden geleid door maffiabaas Klaas Bruinsma en waarin later criminelen Sam Klepper en John Mieremet belangrijke rollen speelden (en Willem Holleeder).

In 1991 zouden Klepper en Mieremet volgens crimineel Mink Kok 'van Bruinsma af willen', haalt Janssen aan, maar was Martin Hoogland ze voor. Hij liquideerde Bruinsma voor 'Barretje Hilton' in het Hilton Hotel aan de Apollolaan in Amsterdam-Zuid.

Janssen somt een lange reeks liquidaties op van Joegoslaven en Nederlandse (vooral Amsterdamse) criminelen die op de liquidatie van Bruinsma volgden.

14 maart 2019, 9:12

Dubbelspel

De raadsman begint met de bespreking van 'de persoon John Mieremet', die 'zeer planmatig' bezig was 'zijn belangen veilig te stellen' en daartoe ook allerlei desinformatie te verspreiden in het criminele milieu (en in de media, in een geruchtmakend interview met De Telegraaf in 2002).

In februari 2002 werd Mieremet neergeschoten voor het kantoor van zijn advocaat Evert Hingst op de Keizersgracht. Hij overleefde de schoten met veel geluk doordat hij half onder een auto viel. Eerst dacht Mieremet dat 'Joegobaas' Sreten 'Jotsa' Jocic achter de aanslag zat, later verdacht hij Willem Holleeder van dubbelspel.

Janssen wijst er op dat juist Holleeder ervan wordt beschuldigd heel gewiekst in zijn omgeving een ander beeld te kunnen scheppen dan de waarheid en werkelijkheid, terwijl juist Mieremet daarin volgens hem zo bedreven was.

14 maart 2019, 9:07

Mieremet, Houtman en Van der Bijl

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland opent de zitting en geeft advocaat Sander Janssen het woord. De advocaat spreekt zijn bewondering uit voor de 'geduldige en manmoedige wijze' waarop de rechtbank zich door zijn vijf daagse pleidooi heen slaat. Vandaag heeft hij weer 'een hele kluif' aan drie moordzaken, bestaande uit vier dossiers.

Die gaan over de eerste, mislukte aanslag op crimineel John Mieremet in 2002 op de Amsterdamse Keizersgracht, de liquidatie van Mieremet in 2005 in Thailand, de liquidatie van de handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman in Amsterdam-Osdorp in 2005 en de moord op de criminele kroegbaas Thomas van der Bijl in zijn café in Amsterdam-West in 2006.

Het gerechtshof is in de liquidatiezaak Passage tegen Holleeders medeverdachten al 'uit de bocht gevlogen' door Dino Soerel te veroordelen voor het samen met Holleeder geven van de opdracht voor de liquidaties van Houtman en Van der Bijl.

Op 23 april aanstaande beslist de Hoge Raad of dat arrest van het gerechtshof onherroepelijk wordt of dat die zaak wordt terugverwezen naar een nieuw gerechtshof – zoals Janssen hoopt.

14 maart 2019, 6:37

Belangrijkste moorddossiers

Op dag 4 (van 5) van hun pleidooi gaan advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz van Willem Holleeder in op de belangrijkste moorddossiers. Over sommige van die dossiers (over de moorden op mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout in 2003 en de malafide vastgoedbaron Willem Endstra in 2004) heeft met name raadsman Janssen al langdurige referaten afgestoken, waarnaar hij zal verwijzen.

De verdediging van Holleeder vindt dat officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher wel érg selectief uit die liquidatiedossiers putten. De recherche heeft over sommige van die moorden toentertijd bijvoorbeeld allerlei andere scenario's onderzocht – met volgens Holleeder en zijn raadslieden de uitkomst dat die minstens zo belastend waren voor anderen dan voor hem.

Vrijdag zullen de raadslieden zich met name richten op de beschuldiging dat Holleeder samen met de al tot levenslang veroordeelde Dino Soerel en de in 2011 geliquideerde Stanley Hillis een criminele organisatie vormde met moorden als oogmerk.

Daarna mag justitie reageren.

13 maart 2019, 7:59

Recap dag 57

Op de derde dag van hun pleidooi haalden Willem Holleeders advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz de 'bijzondere getuigen' tegen hem door de mangel.

Lees de recap: Advocaten Holleeder: beeld van topcrimineel erin gestampt

Advocaten Sander Janssen (L) en Robert Malewicz komt aan bij de zwaarbeveiligde rechtbank De Bunker voor het pleidooi in de strafzaak tegen Willem Holleeder. Beeld anp

12 maart 2019, 14:01

Klaar

De zaak is voor vandaag klaar. Donderdag gaan Janssen en Malewicz vanaf tien uur verder met de bespreking van de andere moorddossiers, op de vierde dag van hun pleidooi. Vrijdag ronden ze af met de bespreking van de criminele organisatie die Holleeder zou hebben geleid en de bespreking van de vorderingen van de nabestaanden."

12 maart 2019, 13:57

Willem Endstra

Raadsman Janssen stapt weer over naar de liquidatie van Willem Endstra.

Ook over die zaak heeft hij eerder in het proces uitvoerig gesproken, omdat Endstra héél veel andere criminele vijanden dan Holleeder had, die hem óók kunnen hebben laten vermoorden. Endstra had immers vele miljoenen aangenomen van criminelen (om die in vastgoed te beleggen) en betaalde die niet terug toen zij daar om vroegen.

Janssen: "Wij hebben bijvoorbeeld stap voor stap laten zien dat John Mieremet bij Endstra miljoenen had belegd, dat die dat geld was komen terugeisen en een deel ook heeft gekregen. Dat Mieremet een hooglopend conflict met Endstra had is evident." (Dus ligt een heel ander scenario voor de hand dan dat Holleeder achter de moord op Endstra zit.)

Janssen: "Op grond waarvan stelt het Openbaar Ministerie dat Willem Holleeder achter de moord op Endstra zit? De vier getuigen Hidir Korkmaz, Astrid Holleeder, Sonja Holleeder en Sandra den Hartog. Verder zijn het oude verklaringen."

12 maart 2019, 13:52

Alles in de schoenen van Holleeder

Rond de moord op Cor van Hout doet justitie volgens Janssen precies hetzelfde als rond die moord op Sam Klepper.

"Alle feiten en omstandigheden die we hebben aangevoerd in direct verband met de moord op Cor van Hout (feiten en omstandigheden die een andere richting in wijzen dan in de richting van Holleeder) laat het Openbaar Ministerie onbesproken zonder dat uit te leggen. Ik vind dat onterecht."

"De focus van het Openbaar Ministerie lijkt er volledig op gericht alles in de schoenen van Willem Holleeder te schuiven. Van alles wordt maar weggelaten omdat het bij Willem Holleeder terecht moet komen. Zelfs kroongetuige Fred Ros zei dat Holleeder juist verdrietig was om de moord op Van Hout. Als het Openbaar Ministerie Fred Ros zo betrouwbaar en belangrijk vindt, waarom laat het dat deel van zijn verklaring dan weg?"

12 maart 2019, 13:42

Cherry picking 2.0

Drugshandelaar Norbert Stok, 'toen een serieuze speler in het criminele milieu', heeft na de moord op Sam Klepper zelf contact gezocht met de politie omdat hij 'honderd procent zeker weet' dat 'Joegobaas' Sreten 'Jotsa' Jocic achter de liquidatie zat. Ook zijn er hoogst opmerkelijke afgeluisterde gesprekken van spilfiguren in de onderwereld die passen in heel andere scenario's dan het scenario dat Willem Holleeder de kwade genius is.

Janssen: "Het Openbaar Ministerie schuift dat scenario over Jocic als opdrachtgever terzijde, maar zegt niet waaróm. Het OM zegt geen sluitend bewijs te zien dat Jocic achter de moord op Klepper zat. Moeten wij dan sluitend bewijs leveren? Het gaat er om dat er een heel ander belangrijk scenario ligt dat reden kan zijn niet alles maar in de schoenen van Willem Holleeder te schuiven. U (het OM) mag er van vinden wat u wilt, maar ik zou graag willen weten waarom."

Janssen hekelt opnieuw 'de selectieve weergave van de bewijsmiddelen' door het Openbaar Ministerie. Het OM doet aan 'cherry picking 2.0', zei hij eerder al.

Janssen: "Waarom is (de inmiddels geliquideerde) Mounir Bardsoum níet betrouwbaar als hij zegt dat anderen dan Holleeder achter de moord op Sam Klepper zitten. Zeg dat dan. Als al die verhalen van sleutelspelers over alternatieve scenario's állemaal nep zijn en verzonnen, onderbouw dat dan!"

Nadat het Openbaar Ministerie alle alternatieve scenario's heeft genegeerd, plukt het in het requisitoir wat losse elementjes uit het enorme dossier om Willem Holleeder alsnog de schuld te geven van de moord op Sam Klepper, herhaalt Janssen.

"Dan word ik heel onrustig en kwaad en ga ik in het weekend boze mailtjes sturen aan het Openbaar Ministerie (zoals Janssen deed na de eerste twee dagen van het requisitoir)."

12 maart 2019, 13:35

Liquidatie Klepper

Aan het eind van 2000 'gaan de lezingen van het OM en de verdediging uit elkaar lopen', zegt Janssen, als Jan Femer in september wordt geliquideerd, en kort daarna Sam Klepper.

Het Openbaar Ministerie stelt dat Holleeder de opdracht voor die liquidatie van Klepper moet hebben gegeven, hoewel die zaak bij gebrek aan bewijs niet op zijn aanklacht staat, maar passeert volgens Janssen ten onrechte een heleboel verklaringen van sleutelspelers en andere aanwijzingen die een heel andere richting uit wijzen – zonder dat uit te leggen.

12 maart 2019, 13:33

Allesweter

De al veelbesproken 'Allesweter', ooit geïntroduceerd door misdaadjournalist Bas van Hout, speelt een belangrijke rol in het dossier, maar de officieren van justitie hebben in het requisitoir niet gezegd hoe ze tegen die 'Allesweter' aankijken – die volgens Holleeder een belangrijke rol speelde bij het sussen van problemen.

Janssen: "Bas van Hout heeft allerlei aantekeningen van gesprekken met die Allesweter ingebracht. Wat víndt het Openbaar Ministerie daar dan van? Zegt het OM: 'Die Van Hout is een grote oplichter en heeft alles verzonnen?' Op een ander thema neemt het OM dezelfde Van Hout juist weer serieus..."

12 maart 2019, 13:28

Cor van Hout

Na de laatste koffiepauze neemt Sander Janssen weer het woord om nog in zeer grote lijnen te spreken over de zaak Cor van Hout. Eerder in het proces heeft hij heel uitvoerig, chronologisch, geschetst wat en de aanloop naar de liquidatie van Van Hout allemaal speelde, en hoeveel ándere criminelen er belang bij hadden hem te (laten) vermoorden dan Willem Holleeder.

In de chronologie over de problemen van Van Hout in de jaren negentig in het criminele milieu, lopen de lezingen van justitie en verdediging eerst 'redelijk gelijk op'.

Uiteindelijk komen die echter diametraal tegenover elkaar te staan. Advocaat Janssen is teleurgesteld doordat het Openbaar Ministerie in het requisitoir over die moord een volgens hem wel erg simplistisch beeld schetst met als conclusie: 'én tóch moet Willem Holleeder het gedaan hebben'.

12 maart 2019, 13:01

Verdacht kaartje

Een volgens justitie verdacht kaartje dat één van de leden van de 'groep Alkmaar', Murat K., stuurde aan Willem Holleeder, vindt malewicz niet relevant.

"Onze cliënt krijgt heel veel kaarten. Op ons kantoor komen ook veel kaarten binnen. Mensen willen met meneer Holleeder trouwen of willen een kind van hem. Laatst was het verzoek of wij een schorsingsverzoek (een verzoek om vrijlating) wilden doen omdat iemand jarig was en het de schrijver van de kaart wel leuk leek als Willem eens 'een frisse neus' zou halen en naar zijn verjaardagsfeestje zou komen."

Kortom: Korkmaz kende wellicht allerlei mensen uit 'de Turkse club', maar dat zegt niet dat Korkmaz getuigenissen kunnen worden gebruikt voor het bewijs. Die zijn 'van nul en generlei waarde'.

De rechtbank pauzeert tot kwart over twee.

12 maart 2019, 12:59

Verificatieonderzoek

In de zaak tegen Willem Holleeder is als gezegd nieuw 'verificatieonderzoek' gedaan om Korkmaz' verklaringen te verifiëren. Ook van de resultaten daarvan is Malewicz zacht gezegd niet onder de indruk.

Verklaringen over de aanwezigheid van Holleeder en Dino Soerel in café Chris Scholten in de Van Woustraat in de Amsterdamse Pijp zijn niet bevestigd en 'snackbar Hoki Poki' in Den Haag blijkt volgens de raadsman niet te bestaan. En zo verder, en zo voorts.

12 maart 2019, 12:51

Mieremet

Over de moord op John Mieremet (in 2005 in Thailand) vertelde Korkmaz eerst dat hij daar van alles van wist, maar in de rechtszaal bleek hij daar helemaal niets vanaf te weten. Hij zei dingen van Daniëlle J. te hebben gehoord, maar die ontkende ooit over Mieremet met hem te hebben gesproken.

Later was het weer één van de Turks-Nederlandse criminelen uit de beweerde 'groep-Alkmaar' die hem over Mieremet had verteld.Het gerechtshof in de grote liquidatiezaak Passage negeerde Korkmaz' verklaringen ook.

12 maart 2019, 12:45

Lijst met discrepanties

In rechtszalen vertelde Korkmaz heel wat anders over bijvoorbeeld de verdeling van het bloedgeld van de moord op Endstra onder de verdachten dan hij bij de recherche had gedaan.

Malewicz heeft een hele lijst gemaakt van discrepanties tussen Korkmaz' eerste verklaringen bij de Criminele Inlichtingeneenheid en zijn beweringen in latere verhoren.

De rechtbank zag in de zaak tegen de verdachten van betrokkenheid de liquidatie van Endstra 'tal van ongerijmdheden' in Korkmaz' verklaringen, waardoor 'de betrouwbaarheid van Korkmaz ook op andere punten niet beoordeeld kon worden'.

Ook in een andere moordzaak veegde de rechtbank het pakket verklaringen van Korkmaz van tafel.

12 maart 2019, 12:33

Van horen zeggen

Korkmaz heeft al zijn verklaringen 'van horen zeggen', zegt Malewicz.

Van Daniëlle J., de dochter van een geliquideerde Amsterdamse crimineel die een relatie had met een Turkse Nederlander die Korkmaz als spil van de 'groep-Alkmaar' ziet. Van spelers uit die groep zelf.

Malewicz erkent dat Korkmaz inderdaad van alles weet van 'de sociale omgeving' van de beweerde huurmoordenaars uit de 'groep-Alkmaar', maar over relevante zaken die met moorden te maken hebben weet hij volgens Holleeder en zijn verdediging heel weinig dat controleerbaar juist is.

Korkmaz verklaarde al in zijn eerste verklaringen 'warrig en onsamenhangend', rapporteerden de rechercheurs die hem spraken.

De getuige haalde namen door elkaar en gaf spelers uit de groep 'wisselende rollen'.

Hij heeft verscheidene verhalen verteld die aantoonbaar onwaar waren, zoals over een bezoek dat hij samen met crimineel Ali T. zou hebben gebracht aan het kantoor van Malewicz en Janssen, om geld te brengen.

Dat terwijl Ali T. in die periode in de gevangenis zat. Aan Murat K. dichtte Korkmaz ook een rol toe bij de liquidatie van Willem Endstra in mei 2004, terwijl ook Murat K. in die periode vast zat.

Wat Korkmaz zegt over de schutter die Endstra vermoordde en over de gebruikte vluchtauto's, klopt allemaal niet.

Bovendien had Korkmaz veel van wat hij vertelde uit de media. Hij zei ook dat hij verdachte Ali N. kende 'van Youtube', terwijl Youtube pas is opgericht ver na het moment waarover Korkmaz sprak.

Korkmaz sprak over compositiefoto's in de gratis krantjes Metro en de Spits – maar daarin hebben nooit compositiefoto's van de uitvoerders van de moord op Endstra gestaan.

12 maart 2019, 12:28

Onbetrouwbaar

Hidir Korkmaz, spreekt vooral over de 'groep Alkmaar' die voor Willem Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis zou hebben gemoord – naast het andere moordcommando van Nederlanders aangevoerd door Jesse R.

Meerdere rechtscolleges hebben Korkmaz' relaas terzijde geschoven omdat die volstrekt onbetrouwbaar werd geacht.

"Wij hadden verwacht dat het Openbaar Ministerie zijn verklaringen niet meer zou gebruiken, maar tot onze verbazing leunt het requisitoir op belangrijke punten toch weer op die verklaringen en kort voor het requisitoir kregen wij dozen vol resultaten binnen van 'verificatieonderzoek' waaruit de betrouwbaarheid van Korkmaz alsnog zou blijken."

De verdediging heeft Korkmaz niet zelf kunnen verhoren. Hij overleed eind 2017 in Oost-Europa – waar hij in een getuigenbeschermingsprogramma een nieuw leven opbouwde – aan een bizar ongeluk tijdens het vissen. Zijn vislijn zou een hoogspanningsmast hebben geraakt, waardoor hij werd geëxecuteerd.

12 maart 2019, 12:23

Paardenrace

Na de lunchpauze neemt Robert Malewicz het woord. Die gaat in op de omstreden verklaringen van de Turks-Nederlandse drugshandelaar Hidir Korkmaz. Malewicz kiest ter inleiding een metafoor.

"Als we dit proces zien als een paardenrace waarin alle partijen te paard over allerlei hindernissen moeten, is het de hindernis Korkmaz waar het paard van de verdediging weigert. Het Openbaar Ministerie rijdt om de hindernis heen, maar dat kan natuurlijk niet, want dan word je gediskwalificeerd."

12 maart 2019, 11:39

Pauze

De rechtbank pauzeert tot 13.15 uur voor de lunch. Daarna zal advocaat Robert Malewicz de getuige Hidir Korkmaz behandelen: een inmiddels door een bizar visongeluk overleden Turks-Nederlandse drugshandelaar.

12 maart 2019, 11:34

Willems

De 'anonieme bedreigde getuige D' dient ook nog bespreking, vindt Janssen, al was hij dat aanvankelijk niet van plan. "Het Openbaar Ministerie fietst hem in het requisitoir, dus ik moet wel."

D zegt dat hij op een clubhuis van de Hells Angels had gehoord dat Holleeder Joegoslaven zou laten invliegen om rivaal John Mieremet te liquideren. In latere verklaringen zei D dat hij de Hells Angel-leider Harrie Stoeltie over de moord op Mieremet had horen praten, en dat D had geconcludeerd dat Willem Holleeder, die naast Stoeltie stond, de opdracht had gegeven.

Janssen: "Al kort nadat hij zijn eerste verklaring had afgelegd, heeft hij die afgezwakt. Op zijn minst gezegd is de conclusie die D uit een volgens hem opgevangen gesprek had getrokken, niet te begrijpen. Hij zegt dat Stoeltie zei dat 'Willem' Mieremet wilde laten doodschieten."

"Dan is niet te begrijpen waarom hij staand naast Willem Holleeder onder meer tegen Willem over 'Willem' zou spreken als het om Holleeder ging. In dit dossiers figureren heel wat meer Willems van wie het dan veel meer voor de hand zou liggen dat díe zo'n moordopdracht zouden hebben gegeven."

Janssen wijst er op dat de uitkomst van 'de betrouwbaarheidstoets' van de onderzoeksrechter ontbreekt in het dossier. "Daarnaast hebben we de getuige niet kunnen ondervragen, omdat hij overleden zou zijn. U zou de verklaringen van D van het bewijs moeten uitsluiten."

12 maart 2019, 11:19

Gevoelige informatie

Q5 heeft allerlei informatie van een onbekende, die van Dino Soerel van alles zou hebben gehoord over zijn problemen met de mensen die doodgeschoten zouden moeten worden.

Janssen: "Dat maakt het extra tricky. Soerel vertelt zoiets gevoeligs natuurlijk niet aan iedereen. Als dat waar is, hoe moeilijk zou het dan zijn geweest voor Soerel om te achterhalen wie dat contact was dat met Q5 zou hebben gesproken. Dan zou hij ook eenvoudig kunnen achterhalen wie Q5 was."

Janssen wijst er op dat Q5 weliswaar in zijn eerste 'rompverklaring' heeft gezegd dat Holleeder veel dronk, maar dat hij Holleeder niet expliciet noemde als iemand die hij hoorde zeggen dat kennelijke rivalen 'er aan zouden gaan'.

"Ook in de latere verhoren zegt Q5 dat Dino groter was dan Willem. Dino nam de beslissingen en sprak daar luid over. Later zwakte hij zijn verklaringen wat af en zei hij dat hij de índruk had dat de verdachten vier mannen wilden laten 'pakken' (ombrengen). Willem zei volgens Q5 alleen in meer algemene termen dat hij mensen wilde 'pakken'."

Janssen heeft nog een belangrijk punt: "Als Holleeder nou degene zou zijn geweest die in het driemanschap (Holleeder, Soerel, Hillis) de moordopdrachten gaf, waarom moet Dino Soerel dan in een volle club tegen hem schreeuwen wie er wanneer aan moet gaan!? Dat weet Holleeder dan toch bij uitstek?! Ik kan daar met mijn pet niet bij."

12 maart 2019, 11:16

Schreeuwen over liquidaties

Janssen schakelt over op 'de anonieme bedreigde getuigen'. Hij begint met Q5. Die werknemer van de Rotterdamse Baja Beach Club zegt dat Holleeder en diens beweerde mede-opdrachtgever voor liquidaties Dino Soerel in de club op luide toon spraken en soms schreeuwden over te plegen liquidaties.

Het gerechtshof heeft de verklaringen van Q5 gebruikt voor het tot levenslang veroordelen van Dino Soerel. Janssen gaat ervan uit dat ook de rechtbank de verklaringen zal gebruiken. Hij wijst er wel op dat Q5 zijn of haar beweerde wetenschap heel goed van anderen kan hebben.

De raadsman wijst er ook op dat Q5 heel andere verklaringen aflegt dan kroongetuige Peter la Serpe heeft gedaan.

"In de kern vind ik die verklaringen over het schreeuwen in de club over mensen die dood moeten, onbgeloofwaardig. Over Soerel en Holleeder wordt steeds gezegd dat ze zo voorzichtig zijn, nooit binnen spreken en fluisteren et cetera. Hoe kun je deze verklaringen van Q5 dan betrouwbaar vinden?"

12 maart 2019, 11:08

Gokhallen op De Wallen

Over de twee inmiddels gesloten gokhallen op De Wallen (Buddy Buddy en Molensteeg 1) zegt het Openbaar Ministerie nu dat die in werkelijkheid van Willem Holleeder waren. Janssen bestrijdt dat.

"Deze hallenkwestie is uitgebreid aan de orde geweest in het Kolbak-onderzoek (Holleeders afpersingszaak). De beweerde stroman van Holleeder, Marcel Kaatee, is onherroepelijk vrijgesproken in de Kolbakzaak.

Kaatee heeft altijd gezegd dat de hallen helemaal niet van Holleeder waren, maar eerst van Rob Grifhorst, later van Willem Endstra en uiteindelijk van hemzelf omdat Endstra bang was dat de hallen veel minder waard zouden worden omdat in de media verhalen stonden over de betrokkenheid van Holleeder (via Endstra) bij die hallen."

Alle beweringen van Willem Endstra tegen de politie, die later zijn overgenomen door vele getuigen, leveren volgens Janssen geen enkel bewijs dat Holleeder achter de moord op Willem Endstra zat.

12 maart 2019, 10:59

Ander standpunt

In de grote Amsterdamse liquidatiezaak Passage nam het Openbaar Ministerie tot Janssens ergernis een totáál ander standpunt in over de gang van zaken en de daders in de zaak rond de moord op Cor van Hout dan in de zaak tegen Holleeder.

"Dat is nou het probleem met zo veel discriminerend (tegengesteld) bewijs in deze enorme dossiers. Het bewijs wijst niet één kant uit, maar vele scenario's wijzen vele kanten uit en het Openbaar Ministerie pikt maar min of meer lukraak uit die dossiers wat van haar gading is."

Janssen heeft ruwweg 'op een rijtje gezet' waar Astrid Holleeder hetzelfde vertelt als Willem Endstra had gedaan in zijn verklaringen, gepubliceerd in het boek 'De Endstra Tapes'.

Janssen: "Het OM zal zeggen dat het juist de juistheid bevestigt, maar wij vinden het wel heel erg hetezlfde." In onnavolgbaar ijltempo noemt Janssen een lange reeks details uit Endstra's relaas 'die Astrid overneemt'.

De Criminele Inlichtingeneenheid geloofde óók bepaald niet alles wat Endstra had verteld, benadrukt Janssen. "In het vijftiende gesprek spreken de rechercheurs dat met zoveel woorden uit. Dat was ook meteen het laatste gesprek."

12 maart 2019, 10:50

Gewicht geven aan verklaringen

Janssen: "Alles wat Willem Endstra over de moord op Cor van Hout heeft gezegd, bijvoorbeeld, is ook volgens het Openbaar Ministerie onjuist."

"Hij zegt dat voor de moord Joegoslaven waren ingevlogen; dat Holleeder tweeënhalve ton heeft betaald voor de begrafenis, om de schijn op te houden, en dat Holleeder Van Hout liet vermoorden omdat hij uit was op de gokhallen op de Wallen en de raambordelen aan de Achterdam in Alkmaar. Endstra wíst bijvoorbeeld over die hallen dat dat niet waar was, maar hij zegt het tóch om zijn verklaringen gewicht te geven."

12 maart 2019, 10:49

Confirmation bias

Janssen verwijst weer naar wat in de wetenschap 'the conformation bias' heet: mensen plaatsen eigen ervaringen of nieuwe informatie onbewust binnen de context van wat ze al denken te weten. "Dat is hoe het brein functioneert."

Na publicatie van De Endstra Tapes 'las iedereen in het criminele milieu wat Endstra allemaal had gezegd'. "Daarna kon iedere getuige in het criminele milieu naar waarheid zeggen dat 'in het criminele milieu het verhaal gaat dat Willem Holleeder Cor van Hout had geliquideerd. Dat hij Sam Klepper had geliquideerd. Dat verhaal gáát vanaf dat moment in het milieu. Dat maakt het nog niet wáár."

12 maart 2019, 10:48

Godfather

Hoe media berichtten over Willem Holleeder zou volgens Janssen 'een goed onderwerp zijn voor een promotieonderzoek'. Vanaf de Heinekenontvoering was Cor van Hout eerst dé grote crimineel en stond Holleeder in zijn schaduw.

Dat beeld kantelde pas na het interview dat crimineel John Mieremet in 2002 gaf aan De Telegraaf en een uitspraak in 2004 van een Amsterdamse politiechef, die Willem Holleeder op een symposium 'een sleutelrol in liquidaties' had toegedicht – hetgeen de Volkskrant optekende en vele media overnamen.

Pas eind 2005 zetten vele media Holleeder neer als 'dé godfather van de onderwereld'. Het Parool publiceerde in maart 2006 al eerste over de verklaringen van Endstra, die zei dat Holleeder 'achter wel 25 liquidaties zat'.

Janssen: "Sindsdien is de storm nooit meer gaan liggen. Holleeder is volgens al die media degene die de scepter zwaait en liquidaties laat plegen, híj is de godfather et cetera."

Uit een onderzoekje bleek dat in en bepaalde periode 630 artikelen waren verschenen over Holleeder, waarin 167 keer de term 'topcrimineel' viel.

Janssen: "Dat beeld is er echt ingestampt."

12 maart 2019, 10:37

Ouwe jongens krentenbrood

Na de koffiepauze zet Janssen zich aan de eveneens bijzondere, postume getuige: de malafide vastgoedbaron Willem Endstra. Die sprak in het ruime een jaar voor zijn gewelddadige dood in het diepste geheim zeer uitvoerig met drie rechercheurs van de Criminele Inlichtingeneenheid (CIE) – op de achterbank van een rondrijdende auto.

Die gesprekken waren duidelijk geen verhoren, maar gesprekken 'die kroongetuige Peter la Serpe zou omschrijven als ouwe jongens krentenbrood' met nauwelijks kritische vragen en confrontaties met bewijzen uit onderzoeken.

De verklaringen van Endstra kwamen in 2006 in boekvorm uit, benadrukt Janssen (gepubliceerd door misdaadjournalist Bart Middelburg en ondergetekende) waarna dat boek 'De Endstra Tapes' zeer veel gelezen werd, ook in het criminele milieu.

Janssen stelt vast dat veel getuigen de inhoud van dat boek ook goed bleken te kennen. Hij vraagt zich af wat zij nog uit eigen wetenschap hebben en wat zij napraatten van Endstra.

12 maart 2019, 10:02

Willem Endstra

Janssen schakelt over op de verklaringen van Den Hartog over de malafide vastgoedbaron Willem Endstra, die volgens haar in Holleeders opdracht is vermoord omdat Holleeder wist dat Endstra met de politie sprak.

Janssen wijst er op dat vrijwel niemand van die gesprekken wist, zélfs binnen de Criminele Inlichtingeneenheid van de recherche en binnen justitie. "Ik zou niemand van die kleine groep personen die op de hoogte waren, er van willen beschuldigen dat ze zouden laten uitlekken dat Endstra met de politie sprak. Het wordt maar gewoon gezegd, maar we zouden dat niet zomaar moeten aannemen."

Den Hartog zegt dat Holleeder op enig moment briesend bij haar kwam omdat hij er achter was gekomen dat Endstra met de politie sprak. Hij zou onmiddellijk hebben geroepen dat hij Endstra zou laten vermoorden.

Volgens Janssen wist Holleeder pas in augustus 2004 dat Endstra met de politie had gepraat, maar 'plaatst ze dat vóór de moord' om Holleeder ervan te kunnen beschuldigen dat hij de moordopdracht gaf.

Janssen 'vindt het ook niet geloofwaardig' dat Holleeder de vrouw met wie hij pas relatief kort een relatie had, expliciet over door hem geëntameerde liquidaties zou vertellen.

Janssen gaat ervanuit dat Sandra den Hartog pas veel later is gaan denken dat Holleeder achter de liquidaties zat, na 2012, toen hij weer vrij was na zijn gevangenisstraf vanwege zijn afpersingszaak.

Janssen herhaalt dat hij 'niet zegt dat de vrouwelijke getuigen volstrekt onbetrouwbaar zijn'. "Maar er zijn genoeg redenen om rekening te houden met de persoonlijke belangen binnen welke die verklaringen zijn afgelegd."

Janssen roept de rechtbank op de ingewikkelde context waarbinnen de zussen en Den Hartog hun verklaringen hebben afgelegd, uitdrukkelijk mee te wegen.

12 maart 2019, 10:01

Vergissing

Holleeder zegt in 2003 helemaal nooit in het appartement in de Van Eeghenstraat in Zuid te zijn geweest, waar hij volgens Den Hartog vertelde dat hij opdracht had gegeven voor de liquidatie van Cor van Hout.

Het Openbaar Ministerie kan aannemelijk maken dat hij daar wél was in die periode.

Janssen: "Meneer Holleeder heeft zich daarin mogelijk vergist, maar dat bewijst niet dat hij daar bewust over liegt. Er is niets in het dossier dat bewijst dat het klopt wat Den Hartog zegt, dat zij hem eten moest brengen na de moord op Cor van Hout en dat hij haar duidelijk maakte dat hij bij die liquidatie betrokken was."

12 maart 2019, 9:56

Verplicht schoonmaken

Al snel zegt Den Hartog in de ijzeren greep van Holleeder zijn beland. Ze moest hem rond etenstijd eten brengen en de door hem gebruikte appartementen schoonmaken.

In januari 2003, toen Den Hartog anderhalf jaar samen was met Holleeder, zou die haar meteen na de liquidatie van Cor van Hout hebben gezegd dat hij blij was dat Van Hout dood was, omdat hij daar 'zo lang aan had gewerkt'.

Janssen: "Zijn zussen zeggen nou juist dat Holleeder nooit iets hardop zegt, zéker niet binnenshuis. Dan hebben we hier een getuige die zegt dat hij ín een woning expliciet vertelt dat hij betrokken was bij de liquidatie van Van Hout. Hoe kan dit nou? Het Openbaar Ministerie neemt zowel de zussen als Den Hartog serieus, maar hoe kan dit dan? Vindt het OM hier wat van?!"

12 maart 2019, 9:50

Goede beslissing genomen

Janssen vindt dat Holleeder juist 'een heel goede beslissing heeft genomen' door crimineel Stanley Hillis met Sandra den Hartog mee te sturen toen ze miljoenen moest ophalen in Liechtenstein.

"Anders zou zij zelf problemen hebben gekregen omdat die miljoenen niet waren afgedragen aan criminelen. Nu kreeg Hillis die problemen." Holleeder beschermde Den Hartog dus.

Den Hartog werd door ex-compagnon John Mieremet en diens vriendin Ria Eelzak naar eigen zeggen totaal 'geïsoleerd' van de rest van haar omgeving, en ze was heel blij dat haar nieuwe vriend Holleeder haar in bescherming nam.

12 maart 2019, 9:48

Klemmende greep

Janssen schakelt over naar de inhoud van Den Hartogs verklaringen. Zij zegt evenals de zussen in een klemmende greep van Holleeder te zijn beland, nadat hij haar had ingepalmd in de jaren waarin ze grote problemen met andere criminelen had over de erfenis van Klepper en 'boetes' die ze zou moeten betalen om te voorkomen dat zij en haar kinderen ook zouden worden vermoord.

Via Kleppers ex-compagnon John Mieremet werd ze héél zwaar onder druk gezet om die (verzonnen?) boetes te betalen aan de baas van 'de Joegomaffia' Sreten 'Jotsa' Jocic.

12 maart 2019, 9:46

Moord op Klepper

Om Den Hartogs verklaringen extra gewicht te geven en haar beschuldigingen 'in het zadel te houden', stelde het Openbaar Ministerie volgens Janssen in het requisitoir dat Holleeder achter de liquidatie van Sam Klepper zat, de vader van haar zoons – overigens zonder hem voor die onderwereldmoord aan te klagen.

Janssen belooft later nog volop aannemelijk te maken vele andere criminelen heel andere motieven hadden om Klepper te laten liquideren en dat het niet voor de hand ligt dat Holleeder achter die moord zit.

Resumerend: de rechtbank moet van Janssen zeer terughoudend zijn in het gebruiken van de verklaringen van Den Hartog.

12 maart 2019, 9:40

Zwaard van Damocles

Janssen vindt het 'nog steeds een onbegrijpelijke beslissing' dat de rechtbank niet diepgravend onderzoek wil doen naar eventuele afspraken van Den Hartog met het Openbaar Ministerie over haar eigen zaak in de aanloop naar haar getuigenissen tegen haar ex Holleeder.

"U had wél zicht moeten krijgen op de belangen van de getuige, de besprekingen met het Openbaar Ministerie daarover en de omvang van het Zwaard van Damocles dat Den Hartog boven het hoofd hing.

Is het een gekke gedachte dat ik denk dat Den Hartog verklaringen aflegde die het Openbaar Ministerie wilde horen om te voorkomen dat haar hele comfortabele leven haar werd ontnomen (door een gevangenisstraf voor witwassen en een ontnemingszaak waarin ze miljoenen zou moeten terugbetalen waardoor ze straatarm zou worden)?"

Anders dan de zussen Holleeder ziet Janssen getuige Den Hartog niet als als iemand die lijdt onder een posttraumatisch stresssyndroom. "Ze is een zeer consistente getuige die weloverwogen haar verhaal vertelt en haar eigen belangen prima kan overzien." Den Hartog heeft haar 'nijpende' problemen willen oplossen door tegen Willem Holleeder te getuigen.

12 maart 2019, 9:36

Eigen vervolging

Sandra den Hartog was op papier ook nog een tijd in dienst van Oger, het pakkenimperium met een hoofdvestiging in de PC Hooftstraat.

Janssen: "Zij heeft (onder anderen volgens eigenaar Oger Lusink) helemáál niet echt gewerkt voor Oger, maar zette een verhaal op waaruit dat moest blijken om inkomsten te verklaren."

Al die witwasverdenkingen die Den Hartog boven het hoofd hangen, zijn van belang voor de zaak tegen zijn cliënt Willem Holleeder omdat die mogelijk meespeelden bij haar beslissing tegen Holleeder te gaan getuigen én ze mocht zich op vele kritische vragen als getuige op haar verschoningsrecht beroepen (omdat ze niet hoeft mee te werken aan haar eigen vervolging)."

12 maart 2019, 9:26

Witwaszaak Fiod

De Fiod verdacht Den Hartog van het meermalen witwassen van miljoenen aan crimineel vermogen. In 1993 kochten Den Hartog en (op de achtergrond) Klepper een villa in België, in grensplaats Neerpelt.

Sam Klepper sprak in afgeluisterde gesprekken van 'zijn' woning', als stond die op Den Hartogs naam. In 2003 verkocht Den Hartog de villa met een overwaarde van een half miljoen euro. De Fiod zag daar ook weer witwassen in. De villa werd verkocht aan Edgar van L. – inmiddels weer een getuige tegen Holleeder.

Janssen: "Het is vreselijk moeilijk na al die jaren al die constructies van al die criminelen te doorgronden. Dat was natuurlijk precies de bedoeling."

Janssen neemt dure verzekeringen van Den Hartog door, juwelen en auto's die op naam stonden van haar nieuwe vriend Willem Holleeder, die toen gedetineerd zat. De Fiod zag volop valse 'arbeidsrelaties' met een omstreden zakenrelatie, commissie van een in Polen gevestigd bedrijf van die zakenrelatie, andere schijnconstructies et cetera. Dan was er nog een schijnhuwelijk met 'ene meneer Abbas'.

De Fiod zag het allemaal als basis voor een forse witwaszaak. Die kwam dus (nog) niet van de grond.

12 maart 2019, 9:18

Sam Klepper

Janssen neemt de criminele loopbaan van de beruchte Sam Klepper door. Die was in de jaren tachtig onderdeel van 'de Houtman-bende' van de in 2005 geliquideerde Kees Houtman, die overvallen pleegde.

In Oostenrijk werd hij vervolgd in een grote witwaszaak, die tot zijn grote plezier stukliep, wat er op uitdraaide dat hij in beslag genomen miljoenen terug kreeg en dus ineens een fortuin aan wit geld had.

Nadat Klepper was geliquideerd meldde Sandra den Hartog zich meermaals in een bank in Liechtenstein om miljoenen op te nemen – eerst op eigen houtje, later in het gezelschap van de crimineel Stanley Hillis.

Ook was ze eens in het gezelschap van een zoon.

Den Hartog gaf een vals adres op en meldde dat haar miljoenen onder meer waren gefourneerd met zakelijke activiteiten in Frankrijk, in het onroerend goed."

"Ze nam eens 1,3 miljoen euro cash op. Er is zelfs een verklaring van een bankmedewerker die zegt dat geld zelf te hebben nageteld. Sandra den Hartog opereerde zelfstandig en niet alleen namens Sam Klepper of, later, andere criminelen."

Bij het storten van deze geldbedragen in de jaren negentig heeft Willem Holleeder uiteraard geen rol gehad. In het opnemen van het geld evenmin, want meneer Holleeder zat toen al vast in Nederland."

12 maart 2019, 9:07

Sandra den Hartog

Sandra den Hartog was, net zoals de zussen Holleeder, onderwerp van 'een zeer uitvoerig Fiod-onderzoek' omdat zij de erfenis had opgestreken van de in 2000 geliquideerde crimineel Sam Klepper.

Uit dat onderzoek kwamen tien verdenkingen waar Den Hartog zich grote zorgen zou moeten maken, omdat ze een enorme belastingclaim moest vrezen en mogelijk vervolging.

"Of het nou toeval is of niet, precies in de periode dat Den Hartog met justitie sprak over het mogelijke getuigen, is dat onderzoek afgesloten op 30 oktober 2014. Het einddossier telde ongeveer 3.500 pagina's, na zesenhalf jaar onderzoek, en sindsdien heeft het allemaal stilgelegen."

De officieren van justitie zullen het hem wel weer kwalijk nemen, denkt Janssen, maar hij ziet een verband tussen de getuigenissen van Den Hartog en het gegeven dat zo'n grote zaak jarenlang kwam stil te liggen.

"The proof of the pudding is in the eating, zeggen de Britten, en ik proef hier aan de pudding dat het Openbaar Ministerie dat zwaard van Damocles boven het hoofd van Den Hartog heeft laten hangen. (Om haar als voor Holleeder belastende getuige binnenboord te houden.)"

12 maart 2019, 9:06

Zitting geopend

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland opent de zitting, 'stelt maar weer eens vast' dat Willem Holleeder is wie hij is en geeft advocaat Sander Janssen het woord.

Hij is op pagina 336 van zijn pleidooi en kondigt aan voor de lunch te spreken over ex-vriendin Sandra den Hartog, Hidir Korkmaz en Q5.

12 maart 2019, 6:20

Bespreken overige bijzondere getuigen

Advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz zijn toe aan de derde dag van hun pleidooi, op dag 57 van het veelvoudige liquidatieproces tegen Willem Holleeder.

Na de bespreking van kroongetuigen Peter la Serpe en Fred Ros op de openingsdag en van zussen Astrid en Sonja Holleeder op dag 2, volgen dinsdag de andere bijzondere getuigen.

Ook hún belastende verklaringen moeten van tafel, vinden de strafpleiters – zoals ze ook vinden dat de rechtbank geen bewijs kan en mag ontlenen aan de tot nu toe besproken getuigenissen.

Ex-vriendin Sandra den Hartog zal worden besproken – de weduwe van de in 2000 geliquideerde crimineel Sam Klepper, want aan haar relaas kwamen Janssen en Malewicz vrijdag niet meer toe.

Dan is er de Turks-Nederlandse drugshandelaar Hidir Korkmaz, die in een getuigenbeschermingsprogramma werd opgenomen nadat hij uitvoerig had verteld over een door Turken uit Alkmaar gedomineerd moordcommando. Dat heeft volgens hem in opdracht van Holleeder en diens misdaadcompagnons Stanley Hillis en Dino Soerel de liquidaties uitgevoerd van de malafide vastgoedhandelaar Willem Endstra (2004 in Amsterdam-Zuid) en crimineel John Mieremet (2005 in het Thaise sekstoeristenoord Pattaya).

Meerdere rechtscolleges hebben Korkmaz' verklaringen als onbetrouwbaar terzijde geschoven, maar officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher voeren zijn verhaal toch weer aan als bewijs. Raadslieden Janssen en Malewicz zijn er verbolgen over dat de aanklagers in de onderbouwing van hun strafeis (levenslang) in hun requisitoir niet eens hebben uitgelegd waarom ze Korkmaz nu toch weer als betrouwbaar zien.

Korkmaz zelf kon in Holleeders zaak niet meer worden bevraagd: hij kwam eind 2017 om door een bizar ongeluk tijdens het vissen in Oost-Europa, waar hij een nieuw leven opbouwde.

Een andere belangrijke, bijzondere getuige is Q5. Hij of zij werkte in de Rotterdamse Baja Beach Club en zegt daar met name Holleeder en Soerel laat in de nacht luid over te plegen liquidaties te hebben horen spreken – schreeuwen soms.

Of en in hoeverre de advocaten zullen toekomen aan de bespreking van de postume getuige Willem Endstra (die voor zijn gewelddadige dood zeer uitvoerig met rechercheurs van de geheime dienst sprak) en iemand als Maria Houtman, weduwe van de geliquideerde Kees Houtman, zal pas in de loop van de dag blijken.

Donderdag zullen de raadslieden de vijf moorddossiers fileren, en de 'bewijzen' dat Holleeder achter mislukte aanslagen zat. Vrijdag staat als de slotdag van hun pleidooi gepland. Dan zullen Janssen en Malewicz de rechtbank vertellen waarom die er níet van uit mag gaan dat Holleeder, Soerel en de in 2011 geliquideerde Hillis een criminele organisatie leidden die de moorden liet plegen.

Gepantserde auto's komen aan bij de zwaarbeveiligde rechtbank De Bunker Beeld anp

8 maart 2019, 15:56

posttraumatische stressstoornis

Janssen erkent dat de zussen 'met veel overtuiging kunnen zeggen dat Holleeder moorden liet plegen' en die overtuiging is helemaal terug te voeren op hun overtuiging dat Holleeder de liquidatie van Cor van Hout heeft laten plegen, maar aan hard bewijs ontbreekt het.

"Het doel van de verklaringen van de getuigen is niet het leveren van veel inhoud, maar het neerzetten van een beeld van Willem Holleeder. Van hoe erg hij is. U zult moeten beoordelen of dat beeld overeenstemt met de werkelijkheid of dat zij een ander beeld van Holleeder hebben geschetst dan de werkelijkheid om hem achter de tralies te krijgen voor de rest van zijn leven."

Janssen herhaalt: "Als u niet kunt uitsluiten dat bij zowel Astrid als Sonja sprake is van een posttraumatische stressstoornis waardoor zij zeggen wat zij zeggen, zult u daar rekening mee moeten houden."

De zitting is klaar voor vandaag. Dinsdag gaan Janssen en Malewicz verder met het bespreken van de andere 'bijzondere getuigen'.

8 maart 2019, 15:46

Willem Endstra

Ook over de moord op de malafide vastgoedbaron Willem Endstra 'is de informatie beperkt'. Holleeder zei volgens Sonja op een carpoolplaats eens dat het 'op dat moment hij of ik' was (Endstra wilde een aanslag op hem laten plegen). Sonja zegt ook op de wc van haar broer te hebben gehoord dat Endstra er aan ging'.

Janssen: "Dat hele wc-gesprek heeft volgens mijn cliënt niet plaatsgevonden, maar stel dat het wel zo was, bewijst dat dan dat Holleeder opdrachtgever voor die moord op Endstra was? Tal van criminelen hadden het op hem voorzien en Endstra en dat wist hij zelf ook, want dat heeft hij vaak gezegd."

Over de moord op Kees Houtman hebben de zussen ook weinig kunnen vertellen, zegt de advocaat. "John Mieremet, in feite hetzelfde verhaal. Over de moord hebben zij geen enkele concrete informatie."

Voor de liquidatie van Thomas van der Bijl geldt volgens Janssen ook hetzelfde. "Zou het al zo zijn dat Holleeder ooit heeft gevraagd om een foto (van Van der Bijl, zoals Sonja zegt), zegt dat dan dat hij Van der Bijl heeft laten vermoorden?"

8 maart 2019, 15:35

Topfit

Malewicz is klaar.

Zijn collega Sander Janssen wil nog graag negen pagina's voordragen. "Ik ben nog topfit."

Dat is rechtbankvoorzitter Frank Wieland ook, repliceert hij. Janssen krijgt het woord.

Hij herhaalt dat de verdediging de rechtbank niet vraagt de verklaringen van de zussen 'categorisch terzijde te schuiven', (maar ze met een korrel zout te nemen).

Uiteindelijk zit in die verklaring volgens Janssen geen concreet bewijs voor betrokkenheid van Holleeder bij liquidaties. Van de moord op Cor van Hout 'schetsen de zussen uiteindelijk alleen maar achtergrond', zegt Janssen

8 maart 2019, 15:32

Zwarte Leen

Malewicz werkt toe naar het einde van Dag 2 en bespreekt de laatste gespreksopname waarvoor hij aandacht wil. Het gaat om 'gesprek 22'. Ook daarin ziet Malewicz weer een sterke aanwijzing dat Astrid 'bewijs máákt' door haar eigen interpretatie te geven aan een gespreksopname.

Het gaat over Zwarte Leen (vastgoedhandelaar Leen Bosnie, een zakenpartner van de malafide vastgoedbaron Willem Endstra) en jonge jongens die Holleeder op straat zouden hebben aangeboden 'Zwarte Leen te poppen' (doodschieten).

Holleeder zegt volgens Malewicz dan tegen die jongen dat hij dat niet moet doen omdat hij 'nog zijn toekomst heeft'. Malewicz: "Waar Astrid zegt dat Willem jonge Marokkaantjes om zich heen had die hij er op uit kon sturen (om te moorden), geeft dit gesprek een heel ander beeld."

8 maart 2019, 15:06

Mamma appelsap

Malewicz schakelt over naar 'gesprek 19' waarin de malafide vastgoedbaron Willem Endstra ter sprake komt. Eerst gaat het over de woede van Holleeder op zus Sonja en Peter R. de Vries. Als hij zegt dat hij hoopt dat ze eens 'in één auto zitten' doelt hij volgens Malewicz niet op een aanslag op de twee, zoals Astrid heeft gesuggereerd, maar over zijn hoop dat ze ooit samen zouden worden gearresteerd.

Later zegt hij volgens de uitwerking van het gesprek dat 'Endstra hem ook heeft willen pikken' en dat hij 'het daarom heeft gedaan'. Volgens Malewicz is het zo helemaal niet te horen. Hij haalt het fenomeen aan dat op de radio bekend is geworden als 'mamma appelsap'.

De portee: als luisteraar kun je onbewust zelf heel iets anders horen dan wordt gezongen. (Dat leidde tot een jarenlang populair spelletje op de radio en internet.) "U kent vast het lied 'Wake me up before you go, go." Ik weet niet wat ze wél precies zingen in het intro, maar veel mensen horen: 'Noorder Dierenpark'. 'Noorder Dierenpark'.

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland: "We kennen het fenomeen. Ik herinner me wel dat ik liedjes mee zong waarvan ik dan achteraf de tekst las en dacht: 'Oww'. Gisteren zag ik de heer Janssen op Lucky TV, waar hij ook een tekst uitsprak..."

(Lucky TV liet Janssen zeggen dat Holleeder zich vreselijke zorgen maakte om het klimaat.)

Janssen: "Het is de hoogste eer na Fokke en Sukke, als je het mij vraagt."

Enfin, het is vrijdagmiddag.

Terug naar de zaak: In de opname van het gesprek over Willem Endstra horen Astrid en de recherche heel wat anders dan Malewicz hoort, doordat ze horen wat ze verwachten te zullen horen.

8 maart 2019, 14:41

'Hoog in zijn emotie'

De koffiepauze is voorbij. Malewicz zet in voor de laatste etappe. Hij is aanbeland bij een gesprek waarin de plannen voor films over de Heinekenontvoering weer ter sprake komen en het gedoe 'met die hoerenpanden' in Alkmaar.

Soms zit Holleeder in Malewicz bewoordingen 'hoog in zijn emotie'. (Anderen zouden spreken van waanzinnig gekrijs, met name tegen zus Sonja, die hij ook wel aanduidt als 'kankerhoer'.)

In veel gesprekken beluistert Malewicz 'een vrolijke, relaxte sfeer' en ze zijn ook vaak 'gewoon in de openbare ruimte als het bijvoorbeeld fris is'. Het beeld dat Astrid en Willem Holleeder altijd buiten gingen lopen opdat niemand kon meeluisteren, klopt niet, wil de raadsman zeggen.

Als Willem Holleeder en Astrid fluisteren, gaat het heel vaak helemáál niet om gevoelige zaken, zoals wel is gesuggereerd, zegt Malewicz. Vaak is het besprokene volkomen onschuldig of bespreken de twee gevoelige zaken over bijvoorbeeld een liquidatie, maar gaat het duidelijk niet om hun eigen wetenschap maar over zaken 'die in de boekjes hebben gestaan'.

Als Astrid haar broer vertelt dat Fred Ros kroongetuige is geworden zegt die dat hij Ros 'nog nooit heeft ontmoet'. "Er kén niks in staan (in diens verklaringen)." Hij haalt aan het eind van het gesprek een ijsje.

8 maart 2019, 14:13

Kopieën

Malewicz wijst er op dat Astrid Holleeder van de door haar ingeleverde gespreksopnames zelf kopieën bewaarde. "Zo kon ze voorafgaand aan latere verhoren alles terugluisteren, zodat haar verhaal zou kloppen met het beeld uit het dossier." Astrid heeft de opnames ook steeds stapsgewijs 'strategisch ingebracht' wanneer het haar zo uitkwam.

Malewicz wijst er op dat Astrid voortdurend emotie 'speelde', haar broer uit de tent lokte et cetera. Hij hoopt dat de rechtbank dat nadrukkelijk in het achterhoofd houdt bij het beoordelen van de gespreksopnamen én haar verklaringen.

8 maart 2019, 14:00

Niet op de kaft

Willem Holleeder zegt Astrid in een gesprek dat ze er voor moet zorgen dat journalist Hendrik Jan Korterink zijn boek 'Cor' over Cor van Hout aanpast. Hij wil er niets negatiefs over hemzelf in en hij wil dat Sonja niet op de kaft zal komen, zoals het plan zou zijn.

Huurmoordenaar Jesse R. (overigens een cliënt van Holleeders advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz in de grote liquidatiezaak Passage) zou volgens uitwerkingen van de opnames ter sprake komen in de gesprekken, maar dat klopt volgens Holleeder en Malewicz niet.

"Hier lijkt weer sprake van confirmation bias (horen wat past in het beeld dat je al had). Degene die het verslag heeft gemaakt, lijkt te horen wat al past bij de kennelijke verwachting van wat gezegd zou worden."

8 maart 2019, 13:57

Woest

Aan de hand van zijn powerpointpresentatie gaat Malewicz door de gespreksopnamen, waarin Holleeder overduidelijk wóest is, bijvoorbeeld over de opnames van die film.

Het gaat hem niet zozeer om het geld, zo is volgens Malewicz duidelijk te beluisteren, maar hij 'wíl gewoon niet in die film'. Hij wil niet dat het hele verhaal over de ontvoering uit 1983 weer wordt opgerakeld, in een film waar hij zelf slecht uit zal komen en waarvan zijn zoontje last zal krijgen.

Malewicz: in de gesprekken is nergens een aanwijzing te beluisteren dat cliënt opdracht zou hebben gegeven voor enigerlei liquidatie.

8 maart 2019, 13:29

Powerpointpresentatie

Astrid heeft steeds gezegd dat haar in het geheim en onder grote spanning gemaakte geluidsopnames 'geen bewijs zijn', maar dat ze 'haar relaas ondersteunen' en het beeld bevestigen dat zij schetst van hoe haar broer haar op hun geheel eigen wijze in vertrouwen nam. Het Openbaar Ministerie gebruikt delen van de opnames wel als bewijs in het requisitoir op grond waarvan levenslang is geëist voor Holleeder.

In zijn powerpointpresentatie onderscheidt Malewicz vier thema's waarover de door Astrid (en Sonja) opgenomen gesprekken met Willem Holleeder gaan.

Gesproken wordt over het boek over Cor van Hout dat misdaadjournalist Hendrik Jan Korterink schrijft; over de ruzie met Peter R. de Vries over de film over de Heinekenontvoering; over Fred Ros die kroongetuige is geworden en over de Amerikaanse versie van de film over de Heinekenontvoering.

Malewicz gaat er daarom diep op in, ook met een powerpointpresentatie die hij zo zal tonen op de videoschermen in de bunker.

8 maart 2019, 13:17

Fouten en vergissingen

De gesprekken zijn vaak heel slecht te verstaan. Er wordt gefluisterd, er zijn achtergrondgeluiden, er zijn problemen met de apparatuur et cetera.

Malewicz merkt op dat er vaak fouten zijn gemaakt door de recherche bij het op papier uitwerken van de gesprekken. Die fouten zijn hersteld, maar het is Malewicz en Holleeder wel opgevallen dat 'de vergissingen bij het uitwerken nooit in het vóórdeel waren van meneer Holleeder."

8 maart 2019, 13:14

Heimelijk gemaakte opnamen

Na de lunchpauze neemt advocaat Robert Malewicz het woord over van zijn collega Sander Janssen. "Het spreektempo zal wat omlaag gaan, voorspel ik u. Ik kom uit de provincie Groningen. Als je daar drie woorden in de ochtend had gezegd, zeiden ze al dat je niet zo druk moest doen."

Malewicz zal de heimelijk door Astrid en Sonja gemaakte opnamen van gesprekken met (vooral) Willem Holleeder bespreken.

Holleeder heeft al die gesprekken beluisterd. Afzonderlijk van hem hebben de raadslieden die afgedraaid. Daarna hebben ze in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught dagenlang met Holleeder over de opnames gesproken. "Soms hoorden we hetzelfde, soms iets anders. Als we het niet eens konden worden, hebben we het maar gelaten."

De gesprekken zijn zéér uitvoerig behandeld op de 50 dagen waarin de zaak is behandeld, daarom zullen we hier niet alle details behandelen.

8 maart 2019, 12:06

Vertroebelde visie op werkelijkheid

Astrid Holleeder heeft zelf in Judas beschreven hoe ze 'leed aan alle stereotype aandoeningen die je aan zo'n jeugd kan overhouden,' citeert Janssen.

"Hier zal wel gedoe over komen, over wat ik hier nu zeg, maar je kunt van veel minder PTSS krijgen. De diagnose van PTSS ligt hier voor de hand. Ik wil Astrid Holleeder niet als gek of gestoord wegzetten of zeggen dat ze niet spoort, maar die opeenstapeling van stress en spanning in haar leven, zoals ze die zelf beschrijft, kan je visie op de werkelijkheid vertroebelen."

"Is Astrid Holleeder totaal onthecht van de realiteit? Nee, dat zeg ik niet. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Maar ik denk dat zij zaken anders ervaart en nu écht denkt dat Willem Holleeder achter de moord op Cor van Hout zit. Dat ze écht denkt dat ze gevaar loopt."

"Daarnaast heb je nog dat Goudsnip-belang dat daar doorheen loopt en alle bedreigingen die er zijn geweest vanuit het milieu en alles wat is gebeurd, plus de woede van Holleeder over die film. Alles bij elkaar genomen heeft zeg gedacht: hij (Holleeder) moet weg. Met al haar overtuigingskracht heeft ze dat idee op Sonja overgebracht."

Janssen: "Wat moet u (de rechtbank) hier nou mee? Ik zal niet vragen Astrid te laten onderzoeken door een gedragsdeskundige. Dat verzoek zou u nooit hebben toegewezen. Ik vraag u die spaarzame één-op-één-momenten waarin de zussen zeggen dat Willem hen liquidaties heeft bekend, met grote terughoudendheid tegemoet treedt."

8 maart 2019, 11:57

PTSS

Janssen schetst 'een tijdlijn' waarin Astrid Holleeder heel veel problemen tegelijkertijd had, waaronder wellicht een posttraumatische stressstoornis (PTSS) door haar jeugd en het van heel dichtbij meemaken van liquidaties van dierbaren, zoals met name Cor van Hout.

"Het zal gevoelig liggen en ik probeer voorzichtig te zijn, maar ik sluit niet uit dat op enig moment iets nóg verder brak in haar, waardoor ze haar verklaringen tegen Willem Holleeder is gaan afleggen. Een kenmerk van PTSS is dat je geheugen verstoord raakt en je anderen de schuld gaat geven van dingen die je hebt meegemaakt."

8 maart 2019, 11:49

Handgeschreven brief

Janssen stipt kort de brisante handgeschreven brief van Willem Holleeder aan die hij via zijn toenmalige advocaat Stijn Franken aan misdaadverslaggever Peter R. de Vries deed toekomen en het telefoongesprek dat de gedetineerde Holleeder vervolgens via de 'advocatentelefoon' van Franken voerde met De Vries.

Holleeder zei dat advocaat Bénédicte Ficq hem onder zware druk zette om te liegen in het voordeel van haar cliënt Dino Soerel. Janssen: "Misschien tot teleurstelling van pers en publiek: ik ga daar niets over zeggen. Ik weet niet wat daar precies is gebeurd."

8 maart 2019, 11:33

'Dat valt me tegen'

Astrid vertelt kort na de liquidatie van crimineel Sam Klepper in oktober 2000 in een afgeluisterd gesprek aan Willem Holleeder dat Cor van Hout de verschrikkelijkste dingen doet, zeker in dronkenschap. Hij 'is een ramp' en bedreigt iedereen en loopt steeds te schreeuwen, zegt Astrid. Holleeder antwoordt dat Van Hout 'ziek is en opgepakt moet worden'.

Janssen: "Is dít nou een gesprek waaruit blijkt dat Astrid altijd bezig was om Wim te sussen, zoals ze zegt? Ze lijkt Willem eerder tegen Van Hout op te zetten. Ik snáp dat gewoon niet. En ik hoor er niks over van het Openbaar Ministerie. Dat valt me wel tegen."

Waarom de zussen Holleeder nu neerzetten als de boeman terwijl hij dat niet was, vraagt Janssen aan zichzelf? "Omdat ze het beeld van die boeman nodig hadden om te kunnen zeggen dat ze in dat Goudsnip-verhaal (het wegsluizen van de erfenis van Cor van Hout) alles onder druk van Willem hebben gedaan. Want anders zouden ze moeten toegeven dat ze dat allemaal voor zichzelf deden."

8 maart 2019, 11:29

Tapgesprekken

Waar Astrid haar broer in haar boek Judas beschrijft als 'een verschrikkelijke tiran' blijkt dat beeld helemaal niet uit de genoemde tapgesprekken (die Janssen eerder uitgebreid aan Astrid heeft voorgehouden, tot haar grote ergernis).

"Het contact is heel vriendelijk en leuk en wordt ook vaak geïnstigeerd door Sonja of de kinderen zélf. Ik twijfel hoe groot ik dit punt moet maken. Het gaat mij niet zozeer om het feit dat de zussen de verhouding nu zo zwart neerzetten terwijl het beeld uit de taps anders is en ik kan niet bewijzen dat zij níet uit angst deden wat Willem wilde, maar die taps zijn in elk geval geen ondersteunend bewijs voor hun verhaal over de band met hun broer."

8 maart 2019, 11:19

'Het monster, het beest'

Advocaat Janssen gaat over tot de bespreking van de familieverhoudingen van de Holleeders, 'het magistrale drama dat zo'n grote aantrekkingskracht heeft op de media en publiek'.

Uit andere getuigenverklaringen dan die van de zussen blijkt volgens Janssen vrijwel nergens dat Holleeder 'het monster, het beest, de psychopaat was die de zussen van hem maken'.

Om aannemelijk te maken dat de familieverhoudingen helemáál niet waren zoals de zussen verklaren, namelijk dat de hele familie onder Willems juk leefde en in zijn ijzeren greep zat, haalt Janssen een lange reeks (afgeluisterde) gesprekken aan waaruit het beeld rijst dat bijvoorbeeld Sonja's dochter op heel goede voet met Willem ('oompie') lijkt te staan en vrijwillig met hem afspreekt.

Ze deed dat nota bene in de dagen nadat die volgens de zussen een vuurwapen op haar broertje zou hebben gericht in zijn jacht op de verblijfplaats van Cor van Hout.

Janssen: "Nu is steeds de mantra dat iedereen uit angst speelde dat de band met Willem goed was. Angst, angst, angst. Het is niet te begrijpen als je ál die gesprekken leest."

8 maart 2019, 11:17

Witwasverdenkingen

Terug van de koffiepauze gaat raadsman Sander Janssen verder over de witwasverdenkingen omtrent het Heinekenlosgeld en de (aantoonbare en door hen erkende) leugens van Astrid en Sonja in het onderzoek Goudsnip daar naar.

In afgeluisterde gesprekken kort na de liquidatie van Cor van Hout op 24 januari 2003 spreken sleutelspelers uit Van Houts entourage over 'die rampenmensen' om wie het maar om één ding is te doen. "Vijf letters (sic), zoals Cor altijd zei. (Ze bedoelen 'geld', blijkt uit de context.)"

Astrid Holleeder heeft haar rol bij het wegsluizen en afschermen voor de fiscus van de erfenis van Cor van Hout volgens Janssen steeds veel kleiner gemaakt dan die aantoonbaar was. "Vervolgens zijn ze (Sonja en Astrid) gaan verklaren dat het allemaal moest van een man van wie ze heel bang waren al die tijd (Willem Holleeder)."

8 maart 2019, 10:45

Koffiepauze

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland stelt vast dat raadsman Janssen, die enthousiast en snel spreekt, 'weer in een flow zit', maar zometeen even moet onderbreken voor een koffiepauze.

Janssen maakt nog één stukje af: de conclusie die hij trekt uit het gedoe om 'de Achterdam'. De verhalen van Astrid en Sonja worden (bepaald) niet ondersteund door het dossier Goudsnip. "Het dossier wijkt op velerlei punten af van wat de getuigen hebben gezegd."

De rechtbank pauzeert voor een kwartier.

8 maart 2019, 10:34

Ontluisterende gesprekken

Over 'de hoerenpanden' hebben zussen Sonja en Astrid allerlei besprekingen gevoerd met Rob Grifhorst, de nieuwe eigenaar dan wel 'vooruitgeschoven post' Bertus H. en anderen.

Familieleden en vrienden van Van Hout maakten zich in die tijd grote zorgen omdat zij hoopten een (fors) graantje mee te pikken. Dat blijkt uit velerlei afgeluisterde telefoongesprekken. Daar zitten ontluisterende gesprekken tussen waaruit blijkt dat de hele en halve criminelen alléén maar bezorgd zijn om al dat geld.

Advocaat Janssen ziet in al die tapgesprekken bewijs dat Astrid en Sonja 'het geld hebben gepakt', zoals broer Ad van Hout het ooit uitdrukte, en dat Willem Holleeder daarop helemaal niet aasde – 'zoals iedereen riep'.

"Denkt justitie dat al die afgeluisterde gesprekken in elkaar gezet zijn, gespeeld zijn? Dan moet het Openbaar Ministerie dat maar zeggen, maar dat hoor ik de officieren ook niet zeggen."

Janssen ziet tal van aanwijzingen dat Bertus H. en anderen 'de Achterdam' kochten namens de zussen. Bertus H. maakte 1,5 miljoen gulden over. Over 'die geldstroom' heeft Sonja gezegd dat die te maken had met die Villa Francis, maar volgens Willem Holleeder moet het om de raambordelen zijn gegaan.

8 maart 2019, 10:28

Raambordelen Alkmaar

Na de bespreking van de villa, stapt de advocaat over naar de raambordelen die Cor van Hout had aan de Alkmaarse Achterdam. Ook daarover is héél veel te doen geweest in dat onderzoek Goudsnip naar het geïnvesteerde losgeld.

Erfgename Sonja Holleeder heeft met de overheid een omstreden schikking gesloten over de aandelen in die 'hoerenpanden'. Ook dit is een ingewikkeld verhaal waar Janssen diep in zal duiken. Voor de rechtbank, de officieren van justitie en de vaste volgers van het proces is het gesneden koek, maar in dit liveblog proberen we ons ook bij dit deelonderwerp bij de hoofdlijnen te houden.

8 maart 2019, 10:04

Villa Francis

Janssen zet zich nu aan de bespreking van enkele van de van Heinekenlosgeld betaalde bezittingen die Cor van Hout had nagelaten, zoals 'Villa Francis' in Spanje en de raambordelen aan de Achterdam.

Sonja Holleeder had die geërfd en zegt nu dat Willem meteen na de moord op Van Hout in 2003 van haar eiste dat ze die villa af gaf zodat Holleeders criminele compagnons de schutters konden betalen.

Dat bizarre verhaal is onzin volgens Janssen. Die vertelt nu een ingewikkeld en gedetailleerd verhaal over die villa dat al vaak aan de orde is geweest. We laten de onnavolgbare details hier even weg.

8 maart 2019, 9:52

'Ik denk dat het anders ligt'

Dat de zussen zeggen dat Willem Holleeder zijn gewezen 'bloedgabber' Cor van Hout in 2003 heeft laten liquideren om diens deel van het Heinekenlosgeld te kunnen inpikken, vindt Janssen bizar.

"Dus Holleeder laat die zeer gewaagde moord op een misdaadkopstuk doodschieten om zijn geld en bezittingen af te pakken. Hij krijgt die niet, maar laat het daar vervolgens bij zitten? Dat is niet te volgen. Ik denk dat de werkelijkheid heel anders ligt, maar de zussen hebben een belang om bij het beeld te blijven dat ze hebben neergezet."

8 maart 2019, 9:47

Voordelige schikking

Janssen herhaalt dat hij niet gaat betogen 'dat het Openbaar Ministerie de getuigen Astrid en Sonja Holleeder heeft gekocht' door een tweede, voordelige schikking aan te bieden tijdens een ruzie over de afwikkeling van 'Goudsnip' gedurende hun getuigenissen.

Hij vindt het wel heel interessant 'dat de getuigen zeven maanden hebben moeten onderhandelen voordat ze weer bereid waren verder te verklaren.'

De zussen bleven zeggen dat ze over het losgeld van alles niet konden zeggen 'in het belang van Willem'. Janssen: "Waarom zou je je druk maken om de belangen van Willem als je hem al van ik weet niet hoeveel liquidaties hebt beschuldigd en hebt neergezet als een monster en een psychopaat?!"

Janssen vindt het jammer dat de zussen 'het web aan leugens dat zij in Goudsnip hadden gesponnen onder het kleed mochten schuiven' doordat de rechtbank in Holleeders liquidatiezaak geen nader onderzoek wil doen naar de afwikkeling van die erfenis van Van Hout vol Heinekenlosgeld.

De zussen 'kunnen nu niet anders dan Willem Holleeder afschilderen als een monster' omdat ze moeten verklaren waarom ze al die jaren tegenover de Fiod en justitie voor hem hadden gelogen om zijn investeringen uit het Heinekenlosgeld veilig te stellen.

Dat terwijl die zaak volgens Janssen helemaal niet om Holleeder draaide. "Die had dan misschien die gokhallen op De Wallen (Molensteeg 1 en Buddy Buddy), maar die speelden in Goudsnip dus helemaal geen rol."

8 maart 2019, 9:46

Heinekengeld

Dat allerlei getuigen zelf op de een of andere manier hebben geprofiteerd van 'het Heinekengeld', maakt het voor Holleeder en zijn verdediging extra lastig de waarheid te achterhalen.

Janssen: "Mensen denken: als ik zelf door te getuigen maar geen onderwerp word van financieel onderzoek. Dat maakt het extra lastig getuigen te verhoren."

Astrid Holleeder is, net zoals Sonja, volgens Janssen ook jarenlang bezig geweest met het bewust 'herschrijven van de geschiedenis'. Ze zegt nu dat ze loog 'voor Willem', om te voorkomen dat de overheid zíjn geld kon afpakken, maar dat is volgens de advocaat onzin.

"Willem wás geen onderwerp van het Goudsnip-onderzoek. Dat draaide vooral om de erfenis van Cor van Hout (die Sonja had). Het was het belang van de zússen te liegen in de zaak Goudsnip, niet in het belang van mijn cliënt."

8 maart 2019, 9:30

Goudsnip

De advocaat gaat helemaal terug naar 'dat verdomde ontvoeringsgeld': het losgeld van de Heinekenontvoering, dat in 1996 (deels) verdeeld werd door Cor van Hout en Willem Holleeder, nadat zij gebrouilleerd waren geraakt.

De Fiod begon in 2004 een uitgebreid onderzoek onder codenaam 'Goudsnip' naar het nooit teruggevonden deel van dat losgeld. Van Hout en Holleeder hadden via 'de vijfde Heinekenontvoerder' alias 'De Bouwvakker' Rob Grifhorst miljoenen van dat geld belegd op onder meer de Amsterdamse Wallen en in prostitutiestraat De Achterdam in Alkmaar.

Janssen: "Gedurende dat Goudsnip-onderzoek is de geschiedenis herschreven (omdat allerlei partijen er belang bij hadden de waarheid in hun voordeel te verdraaien)."

Willem Holleeder ziet dat Goudsnip-onderzoek als reden voor de zussen te liegen over hem, om zo hun deel van het door weduwe Sonja van Cor van Hout geërfde losgeld veilig te stellen.

Hij vermoedt handjeklap met justitie: justitie behandelt de zussen mild en trof met Sonja Holleeder een voordelige schikking omdát ze tegen hem verklaringen waren gaan afleggen.

8 maart 2019, 9:23

Herinneringen

De raadsman zal zich vandaag met name richten op de verklaringen van Astrid en Sonja Holleeder. Als hij tijd over heeft, kom ex-vriendin Sandra den Hartog nog aan de orde.

Janssen wijst er op dat herinneringen in de loop van de tijd veranderen of vervagen. "Dat geldt in nog veel sterkere mate als het niet zo zeer gaat om de herinnering zelf, maar om de conclusie die je daar zelf aan hebt verbonden. In deze zaak gaat het heel vaak om de vraag: 'Wat betékent dit nou? De conclusies die verbonden worden aan herinneringen, worden in de loop van tijd anders. De zussen gaan anders tegen de zaken aankijken."

Overigens benadrukt de raadsman dat 'wij niet betogen dat hier sprake is van één groot misverstand', maar dat Holleeder en zijn verdediging denken dat de zussen ook doelbewust liegen, 'maar u moet met dit gegeven rekening houden'.

"Het is een post-modern vraagstuk, wil ik zeggen."

8 maart 2019, 9:08

'Er is een hoop te zeggen..'

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland geeft Sander Janssen het woord voor dag twee van zijn pleidooi. "Er is een hoop te zeggen over die zussen," begint Janssen met een understatement.

Hij wijst er op dat 'de zaak drijft op getuigenverklaringen' en dat het vrijwel altijd gaat om 'één-op-één-situaties' (waarin het gaat om het woord van de getuige tegen dat van Holleeder). "Dat maakt het lastig de waarheid te controleren."

Volgens Janssen moet de rechtbank zeker rekening houden met de mogelijkheid dat 'de dames' niet de waarheid spreken. Op Internationale Vrouwendag komt Janssen met een opmerkelijke observatie.

"Hier speelt het bijzondere element dat hier sprake is van vrouwelijke getuigen. Bij mannen wordt er al snel aan getwijfeld of zij de waarheid spreken, maar bij vrouwen is daarvan minder snel sprake. Misschien herkent u dat beeld zelf niet, maar zeker buiten is dat wel het beeld."

8 maart 2019, 7:57

Advocaten richten pijlen op zussen

Op dag 56 van het proces en dag twee van het vijfdaagse pleidooi richten Holleeders advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz hun pijlen op zijn zussen Astrid en Sonja, plus ex-vriendin Sandra den Hartog.

Ze zullen de vloer aanvegen met de uitvoerige verklaringen van de vrouwen die het proces zo domineren. Waar Holleeder al meermaals sprak van 'Jordaancabaret' en van een gewiekst door Astrid gesponnen web van leugens ('Zij weet hoe dat moet want zij is advocaat') zullen de advocaten hun relaas met een scherp mes fileren.

Ze zullen stellen dat de vrouwen, mogelijk uit financieel eigenbelang, de werkelijkheid naar hun hand zetten, terwijl de zussen decennialang zij aan zij hebben gestaan met hun broer. Het hele dossier is stoelt op getuigenverklaringen, maar die van de vrouwen kunnen het belangrijkst zijn voor de overtuiging van de rechtbank dat Holleeder een niets ontziende moordopdrachtgever is – meer dan dat ze keihard bewijs voor moorden bevatten.

Nadat op de openingsdag van het pleidooi al de kroongetuigen zijn behandeld (de rechtbank moet hun biechten van de advocaten terzijde schuiven), volgen dinsdag de andere bijzondere getuigen. Daarna bespreken de advocaten donderdag de afzonderlijke moorddossiers en vrijdag de beweerde criminele organisatie.

7 maart 2019, 15:09

'U moet kritisch beoordelen'

Resumerend zegt Janssen: "Dit alles maakt dat u (de rechtbank) terughoudend zult moeten zijn met het gebruiken van de verklaringen van Fred Ros. U moet niet eerst overtuigd zijn (van Holleeders schuld) en dan uit Ros' en La Serpes verklaringen de elementen pakken die u kunt gebruiken, maar het moet andersom. U moet die verklaringen kritisch beoordelen en dan kijken of u daar bewijs in ziet."

Advocaat Janssen is klaar voor vandaag. Morgen gaat hij verder met de bespreking van de vele verklaringen van zussen Astrid en Sonja Holleeder en ex Sandra den Hartog. Hij zal met die verklaringen de vloer van de bunker aanvegen, dat is geen gewaagde voorspelling.

7 maart 2019, 15:03

Reeks getuigenissen

Als Fred Ros niet de waarheid blijkt te hebben gesproken over de moord op Cor van Hout, zoals de overtuiging is van Janssen, 'kan het Openbaar Ministerie hem niet in de lucht houden als kroongetuige', vindt de advocaat.

Hij stipt een lange reeks getuigenissen aan waaruit Ros zonneklaar oprijst als betrokkene bij de liquidatie van Van Hout.

7 maart 2019, 14:52

Goed of slecht?

Janssen herhaalt wat hij al meermaals heeft gezegd: het eenzijdige requisitoir op grond waarvan het Openbaar Ministerie levenslang heeft geëist voor Holleeder 'is geen verhaal op grond waarvan u (de rechtbank) recht kunt doen'.

"Eerst is het 'Alex de B. is goed en Ros is slecht.' Dan is het ineens 'Alex de B. is slecht en Ros is goed'." Janssen haalt nog allerlei andere 'wijzigingen van inzicht' aan van het Openbaar Ministerie puur omdat Ros als kroongetuige per se als betrouwbaar moest worden neergezet.

Kroongetuigen Peter la Serpe en Fred Ros staan op belangrijke punten lijnrecht tegenover elkaar, en ze kunnen niet allebei tegelijk de waarheid spreken, herhaalt Janssen, maar hij hoorde daarover niets in het requisitoir.

Hij daagt officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher uit daarbij alsnog stil te staan in repliek (de reactie op het pleidooi).

7 maart 2019, 14:49

Gedraai

"Het Openbaar Ministerie geeft met grote stelligheid precies een tegenovergestelde visie op precies hetzelfde feitencomplex," zegt Janssen.

Een belangrijke ooggetuige van de moord op Cor van Hout in 2003 die justitie eerst betrouwbaar vond, werd in hoger beroep van de liquidatiezaak Passage afgeserveerd omdat die Ros van betrokkenheid bij die liquidatie beschuldigde.

Alex de B., die in de zomer van 2006 vertelde hoe Fred Ros hem had geworven om de criminele kroegbaas Thomas van der Bijl te liquideren en hem zwaar onder druk had gezet, werd eerst als betrouwbare getuige gebruikt en in een getuigenbeschermingsprogramma geplaatst. In hoger beroep zeiden de aanklagers dat De B. zich schromelijk moet hebben vergist, Ros verkeerd had begrepen of de waarheid bewust had verdraaid.

Janssen: "U kunt zich voorstellen dat wij als advocaten blij zijn met dit soort gedraai van het Openbaar Ministerie. Het toont haarfijn aan hoe het Openbaar Ministerie omspringt met getuigen die wél en niet in het straatje passen."

7 maart 2019, 14:39

Nieuwe elementen

Het laatste half uur van deze openingsdag van zijn pleidooi besteedt advocaat Sander Janssen aan Fred Ros. Waar het Openbaar Ministerie hem in de rechtbank een leugenaar had genoemd, toen hij nog gewoon verdachte was, werd hij in het hoger beroep ineens als betrouwbaar neergezet, omdat hij kroongetuige was geworden.

"Voortschrijdend inzicht en een verandering van visie kan best, maar dan moeten er wel nieuwe elementen zijn die zo'n verandering van visie rechtvaardigen. Dat is hier niet zo. Waar Ros' relaas eerst niet paste in de visie van justitie, was dat in hoger beroep wél zo."

Dat Ros heeft gezegd dat hij geen reden heeft te liegen, is natuurlijk niet waar, zegt Janssen. Die reden kan heel goed zijn geweest dat hij strafvermindering wilde als kroongetuige.

7 maart 2019, 14:11

Obers

Een derde verklaring van La Serpe waarin Holleeder figureert, gaat over een ontmoeting die hij met Holleeder én misdaadverslaggever Peter R. de Vries zegt te hebben gehad in een horecagelegenheid in Naarden.

Volgens De Vries klopt niets van dat verhaal. Advocaat Janssen vindt het ook ongeloofwaardig. Dat bijvoorbeeld obers het verhaal van La Serpe schragen, kan volgens De Vries (en Janssen) komen doordat De Vries twee dagen achtereen in die horecagelegenheid was, in wisselend gezelschap. De obers kunnen die waarnemingen al die jaren later onbewust hebben samengevoegd.

7 maart 2019, 13:57

Osdorp eerst

De tweede belangrijke verklaring voor de zaak tegen Holleeder, van kroongetuige Peter la Serpe, betreft de anekdote dat Willem Holleeder in zijn bijzijn op het Gelderlandplein in Amsterdam-Buitenveldert tegen Jesse R. zou hebben gezegd dat 'Osdorp eerst' moest (Kees Houtman, die in Osdorp woonde, moest als eerste van het dodenlijstje worden doodgeschoten).

Janssen: "Dat is hij in een later stadium gaan zeggen, maar in zijn eerste verklaringen had Holleeder volgens La Serpe heel iets anders gezegd ('Als deze (liquidatie) goed gaat, heb ik er nog een voor jullie (een moordopdracht)."

7 maart 2019, 13:45

Glibberigheid

Advocaat Janssen vindt La Serpes stelling typerend dat Jesse R. hem zou hebben gezegd dat hij 'de power van Holleeder achter zich had', toen hij de opdracht had gekregen voor Holleeder diens rivaal Cor van Hout te liquideren.

In een later verhoor zei La Serpe dat hij Cor van Hout eerder alleen had genoemd in dat citaat over die 'power van Holleeder' omdat hij aanvankelijk nog niet over Kees Houtman wilde praten. Dat 'power van Holleeder'-verhaal ging in werkelijkheid over de opdracht voor de moord op Houtman.

Janssen, nu: "Het toont de glibberigheid van La Serpe en zijn verklaringen."

7 maart 2019, 13:39

(On)betrouwbaar

De raadsman verwacht niet van de rechtbank dat ze alles laat meewegen wat in de zaak Passage al over de (on)betrouwbaarheid van Peter la Serpe is gezegd. Bondig samengevat: La Serpe is onbetrouwbaar en als de rechters daar aan twijfelen kunnen ze dat opzoeken in dat Passage-dossier.

Áls de rechtbank de getuigenissen van La Serpe al zou willen meewegen, zal bij zijn verklaringen extra steunbewijs moeten worden gezocht.

7 maart 2019, 13:38

Priem

In 2000 zou Peter la Serpe samen met Jesse R. nóg een aanslag hebben gepleegd, op drugshandelaar Ariën Kaale senior. Die werd met een priem neergestoken in Beverwijk. Kaale overleefde de aanslag. Hij is inmiddels een natuurlijke dood gestorven.

Meerdere criminelen bevestigen dat La Serpe bij die aanslag betrokken was.

Janssen: "La Serpe heeft in zijn criminele carrière geweld niet geschuwd."

7 maart 2019, 13:35

Drugshandelaar Gerrie Bethlehem

Janssen haalt het dossier aan over de liquidatie in 2002 van drugshandelaar Gerrie Bethlehem in een loods. Twee 'anonieme bedreigde getuigen' F1 en F3, die de verdediging had aangevoerd in de liquidatiezaak Passage, zeggen dat La Serpe behalve bij de liquidatie van Kees Houtman ook bij die moord betrokken was.

Hij zou dat vervolgens hebben verzwegen, wat een doodzonde zou zijn omdat La Serpe vanwege zijn kroongetuigendeal geen levensdelicten mocht verzwijgen. Twee andere, criminele, getuigen bevestigden het verhaal van F1 en F3.

Janssen ziet in die vier getuigen 'minst genomen' sterke aanwijzingen dat La Serpe ook die moord op Bethlehem heeft gepleegd. "Stelt u zich eens voor dat het níet alle vier complotterige leugenaars zijn."

7 maart 2019, 13:33

Cherry picking

Janssen is aanbeland bij zijn vierde een laatste hoofdstuk voor vandaag: de inhoud van de verklaringen van kroongetuigen Peter la Serpe en Fred Ros.

Hij herhaalt wat ook in het hoger beroep in de liquidatiezaak Passage vaak aan de orde is geweest: La Serpe en Ros spreken elkaar op punten keihard tegen. Het Openbaar Ministerie plukt uit hun verklaringen alleen wat goed uitkomt, en negeert alle tegenstrijdigheden.

Janssen: "'Cherry picking 2.0', heb ik hier in de kantlijn van mijn pleidooi geschreven."

7 maart 2019, 12:51

Fred Ros

Terug van de lunchpauze zet advocaat Sander Janssen zich aan hoofdstuk 3 uit zijn pleidooi. Dat handelt over de tweede kroongetuige, Fred Ros. Die had zich in de aanloop naar het hoger beroep als spijtoptant gemeld, nadat de rechtbank hem 30 jaar cel had opgelegd in de zaak Passage.

Ook aan Ros had het Openbaar Ministerie beloofd dat hij zijn misdaadwinsten niet hoefde af te staan, volgens Janssen ruwweg vier ton.

Omdat het Openbaar Ministerie 'daarmee bij La Serpe was weggekomen', deed het Openbaar Ministerie Ros volgens Janssen dezelfde belofte af te zien van 'een ontnemingsvordering'.

De onderzoeksrechter heeft de deal van Ros volgens de raadsman niet halfslachtig getoetst, zoals bij La Serpe, maar níet.

"In geen enkel moment is gekeken of het proportioneel was een kroongetuigedeal te sluiten met Ros, terwijl hij in de eerste ronde van de zaak bij de rechtbank door het Openbaar Ministerie was neergezet als de spin in het web."

Het OM had ook levenslang geëist tegen Ros, die volgens de aanklagers geen enkel respect of mededogen had getoond voor zijn slachtoffers en alleen uit was geweest op geldelijk gewin.

In hoger beroep vond het Openbaar Ministerie niet levenslang maar dertig jaar cel ineens een redelijke eis, die kon worden gehalveerd omdat hij kroongetuige was geworden. (Levenslang valt vanzelfsprekend niet te halveren.)

Fred Ros becijferde zelf dat hij 'ruim boven de vier ton' had gekregen van Dino Soerel en 'moordmakelaar' Ali Akgün (later geliquideerd in Istanbul). "Niemand binnen het Openbaar Ministerie vroeg zich af hoe men toch om moest gaan met die criminele baten," zegt Janssen.

Janssen roept de rechtbank op wél consequenties te verbinden aan het gegeven dat het Openbaar Ministerie, volgens hem, de kroongetuigen ook financieel heeft beloond. Anders leert justitie het nooit, is zijn redenering (en blijven biechten van kroongetuigen maar gekocht worden).

7 maart 2019, 12:05

Pauze

De rechtbank pauzeert tot kwart voor twee voor de lunch.

7 maart 2019, 11:54

Te technisch

Janssen gaat zeer uitvoerig en gedetailleerd in op kwesties rond kroongetuige La Serpe die in de liquidatiezaak Passage jarenlang zijn besproken. Het wordt geregeld te technisch voor dit liveblog. Te zeer voer voor ingewijden, vooral.

7 maart 2019, 11:38

Getuigenbescherming

Wat betreft de regeling rond de getuigenbescherming, een heel belangrijk punt voor hem, belooft Janssen 'in vogelvlucht' door de enorme debatten te gaan die daarover in de zaak Passage zijn gevoerd – ook door Janssen zelf, namens huurmoordenaar Jesse R.

Een belangrijk punt zijn de volgens Janssen 'zeer riante' beloften die het Openbaar Ministerie aan La Serpe deed over de enorme bedragen waarmee hij zijn nieuwe leven zou mogen opbouwen nadat hij zijn celstraf zou hebben uitgezeten. Hij kreeg 1,4 miljoen euro verspreid over tien jaar om zijn beveiliging te regelen en een onderneming op te zetten op de geheime plek waar hij zou worden ondergebracht.

7 maart 2019, 11:26

Holleederweglatingen

La Serpe had in zijn nog geheime 'kluisverklaringen' al over Willem Holleeder als opdrachtgever voor moorden gesproken, maar van het Openbaar Ministerie had hij toestemming gekregen daarover te zwijgen (omdat hij anders geen deal wilde sluiten uit angst dat zijn familie wat zou overkomen).

Dat deed hij pas gaandeweg de liquidatiezaak Passage – wat voor enorme ophef zorgde.

Het gerechtshof oordeelde dat met die 'Holleederweglatingen' inbreuk was gemaakt op de eerlijkheid van het proces, maar verbond daar geen gevolgen aan omdat de raadslieden van de verdachten in Passage uiteindelijk alsnog uitgebreid de gelegenheid hadden gekregen La Serpe over Holleeder te verhoren.

Janssen vindt dat de rechtbank het gedoe rond die aanvankelijke weglatingen uit La Serpes verklaringen wél zwaar moet wegen. Holleeder en zijn advocaten hebben niet de kans gehad tijdig 'effectief onderzoek' te doen naar die verklaringen.

Daarin zegt La Serpe onder meer dat Holleeder in zijn bijzijn tegen Jesse R. had gezegd dat 'Osdorp eerst' moest: dat Kees Houtman als eerste op de dodenlijst moest worden vermoord. Die woonde in een villa in Osdorp.

La Serpe is immers zó vaak verhoord over zijn getuigenissen, dat hij inmiddels 'zó door de wol geverfd was' dat het weinig zin meer had hem nog namens Holleeder te verhoren in diens proces.

"Zijn herinnering aan het gebeurde was inmiddels gewist en overschreven door alle verklaringen die hij in de rechtbank en bij het gerechtshof al had afgelegd."

7 maart 2019, 11:06

Peter la Serpe

Na een koffiepauze hervat Sander Janssen zijn pleidooi voor Holleeder. Hij begint aan het bespreken van de deal met kroongetuige één: Peter la Serpe.

La Serpe had bekend dat hij de handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman had geliquideerd, samen met huurmoordenaar Jesse R. Hij had ook bekend andere liquidaties mee te hebben voorbereid – die vervolgens (nog) niet plaatsvonden. Niet voor al die zaken is hij vervolgd – wat volgens Janssen al een beloning is.

Ook kreeg hij volgens Janssen allerlei financiële, onrechtmatige, beloningen.

Janssen vindt dat de volgens hem onrechtmatige toezeggingen aan La Serpe reden moeten zijn al zijn verklaringen terzijde te schuiven.

7 maart 2019, 10:37

Te veel ruimte

De rechtbank en het gerechtshof in de zaak Passage oordeelden als eersten in een grote zaak over de kroongetuigenregelingen. Janssen bespreekt hun vonnis en arrest.

De rechtbank ging volgens Janssen de mist in en liet justitie veel te veel ruimte om zelf de getuigenbescherming te regelen, zonder serieuze rechterlijke toetsing (al mocht de getuigenbescherming 'geen vrijplaats worden' om binnen die regeling stiekem getuigen te belonen).

Over het arrest van het hof is Janssen al wat beter te spreken, maar toch lang niet tevreden. Het hof oordeelde dat de deal over de getuigenis en die over de bescherming 'gescheiden trajecten' zijn waar verschillende afdelingen van het Openbaar Ministerie over gaan. Dat is volgens Janssen uitdrukkelijk niét zo: de deals horen volgens hem bij elkaar.

Ook het hof 'toetste' de afspraken van justitie met de kroongetuigen niet of nauwelijks. "Dat is een heel vreemde afslag die het hof daar neemt."

7 maart 2019, 10:25

Stomme verbazing

Janssen wijdt uit over alle politieke en ambtelijke discussies die zijn gevoerd over de toezeggingen die justitie aan (kroon)getuigen mag doen. Soms leidden die discussies tot Janssens 'stómme verbazing'.

De Eerste Kamer, bijvoorbeeld, moest toenmalig minister Piet-Hein Donner van justitie 'keer op keer terugfluiten' als die weer eens veel meer wilde laten beloven aan getuigen dan de wet toestond waaraan járen was gewerkt.

Janssen noemt het 'spectaculair' dat officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher, in navolging van de aanklagers in de liquidatiezaak Passage, de wetten en regels 'naast zich neerleggen' en de kroongetuigen in zijn ogen wél onwettig belonen voor hun biechten.

7 maart 2019, 10:07

Uitgebreider inzicht

In een nieuw hoofdstukje gaat Janssen in op de mate waarin eerst de onderzoeksrechter en later de uiteindelijke rechtbank door het Openbaar Ministerie moet worden ingelicht over de afspraken met de getuige over het getuigenbeschermingsprogramma.

Volgens Janssen moeten de officieren van justitie wel degelijk véél uitgebreider inzicht geven in de deal dan tot nu is gedaan en zou de rechtbank dat moeten afdwingen.

"Waarom is dit van belang, zult u zich misschien afvragen? Omdat u moet oordelen over de marges waarbinnen het Openbaar Ministerie beloften mag doen. Wettelijk gezien is er eigenlijk niks geregeld en is veel open gelaten. De enige die het nu toetst is het Openbaar Ministerie zelf. De slager keurt zijn eigen vlees. Dat is gek."

Peter la Serpe kreeg bijvoorbeeld meer dan een miljoen euro om (onder meer) zijn eigen beveiligingsmaatregelen te nemen, dit valt binnen 'een grijs gebied'. "In de praktijk zien we dat de regeling problemen oplevert, namelijk in deze zaak."

7 maart 2019, 9:51

Geldelijk belonen

Janssen duikt diep in de wet over de (beloning van) kroongetuigen en de amendementen daarop en de 'memorie van toelichting' daarbij.

Het geldelijk belonen mag bijvoorbeeld 'expliciet' niet, stelt Janssen. Dat Peter la Serpe 65.000 euro aan 'wederrechtelijk verkregen voordeel' mocht houden van het Openbaar Ministerie (de helft van het bloedgeld dat Jesse R. en hij kregen voor het liquideren van de handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman) is dus tegen de regels. "Bij Fred Ros gaat het zelfs om meer dan vier ton."

7 maart 2019, 9:43

In detail

Janssen zal zich flink moeten inhouden om niet te zeer in detail te treden. Hij is aan de Universiteit Leiden gepromoveerd op de regels en wetten omtrent kroongetuigen en is dé expert in Nederland op dat vlak.

Hij heeft nu al drie keer vastgesteld dat hij moet oppassen dat iedereen hem kan volgen. "Je kunt er een boek over schrijven." (Inderdaad, want dat boek schreef Janssen dus, in de vorm van een proefschrift).

In dit liveblog zullen we de grote lijnen en grote stappen volgen, en niet de kleine tussenstapjes en wandelingen over zijpaden.

7 maart 2019, 9:35

'In vogelvlucht'

De raadsman neemt een aanloop naar het betoog dat hij gaat afsteken over de kroongetuigen. Wellicht hadden het Openbaar Ministerie en de rechtbank gehoopt dat hij het héél kort zou houden omdat in liquidatiezaak Passage alles al is gezegd – mede door Janssen overigens, die daarin huurmoordenaar Jesse R. verdedigde – maar zo is het niet.

Janssen wil dat de rechtbank 'een eigen oordeel velt' en behandelt toch 'in vogelvlucht' de kroongetuigenregeling en de 'stand van het recht'.

"Daarna zal ik die stand van het recht toepassen op Peter la Serpe en Fred Ros (de twee kroongetuigen die een sleutelrol spelen in Holleeders zaak)."

Aan de kroongetuigenregeling is sinds 1999 gewerkt, waarna die in 2005 in de wet is opgenomen.

Janssen raadt de rechtbank aan het oordeel van 'de commissie Oosting' tot zich te nemen, die vaststelde dat een kroongetuige niet anders mag worden beloond dan met strafvermindering en bijvoorbeeld níet mag worden beloond door hem zijn misdaadwinsten te laten houden – wat volgens Janssen in deze zaak is gebeurd. "U bent er in twee uurtjes doorheen."

7 maart 2019, 9:14

Overweldigende mediaberichtgeving

Advocaat Sander Janssen speelt op de videoschermen in de bunker in Osdorp een compilatie af van de overweldigende mediaberichtgeving. Het is een indrukwekkende berg publicaties die passeert, al is het maar een greep uit de enorme berg.

De advocaat legt de vinger op zijn zware taak: binnen 'de ongekende dynamiek' waarbinnen het proces zich afspeelt, niet verzanden in een wirwar van details, maar wel alle bewijzen bespreken.

Janssen en Robert Malewicz kondigen aan dat zij níet zullen betogen dat Holleeder geen eerlijk proces krijgt omdat hij in veel media al lang en breed is veroordeeld. Wel vragen ze aandacht voor het gegeven dat 'de zorgvuldigheid ver te zoeken lijkt' in deze megazaak waar een verdachte toch als onschuldig moet worden gehouden totdat hij is veroordeeld.

Janssen: "Het is geen ontwikkeling waarmee we als maatschappij blij moeten zijn en het is wachten op de volgende zaak waarin dit gebeurt, maar ik laat het bij die vaststelling."

7 maart 2019, 9:07

55ste zittingsdag van start

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland opent de vijfenvijftigste zittingsdag en geeft advocaat Sander Janssen het woord voor dag één van vijf dagen pleidooi. Hij heeft 868 pagina's voor te dragen.

Vandaag zal hij met name spreken over kroongetuigen Peter la Serpe en Fred Ros – en de deals die zij sloten met het Openbaar Ministerie. Morgen gaat het vooral over 'de zussen'.

Volgende week volgen de andere bijzondere getuigen, de vijf moorddossiers en de bespreking van het beweerde lidmaatschap van de criminele organisatie dat Holleeder wordt verweten.

Advocaten Sander Janssen (L) en Robert Malewicz komen aan bij de zwaarbeveiligde rechtbank. Beeld anp

7 maart 2019, 6:15

Advocaten beginnen aan pleidooi

Het is alles of niets en het komt er nu op aan. In het grote liquidatieproces 'Vandros' tegen Willem Holleeder eisten aanklagers Lars Stempher en Sabine Tammes vrijdag zoals verwacht een levenslange gevangenisstraf, in een requisitoir dat vier dagen had geduurd.

Zij zien volop bewijs dat Holleeder, samen met de al tot levenslang veroordeelde Dino Soerel en de in 2011 geliquideerde Stanley Hillis, de opdracht gaf voor vijf liquidaties (met zes doden tot gevolg) en enkele moordopdrachten.

Holleeder en ieder ander had die strafeis verwacht.

Nu is de beurt aan advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz.
Die zullen bepleiten dat het Openbaar Ministerie erg selectief winkelt in de enorme dossiers. Zij zullen allerlei andere mogelijke scenario's in tal van moordscenario's belichten.

In de uitputtende onderzoeken die de recherche heeft gedaan naar de geruchtmakende liquidaties waarom deze zaak draait, zijn tal van andere rivalen in beeld gekomen die de slachtoffers óók uit de weg wilden ruimen.

Voor het verweer van met name raadsman Janssen en diens kantoorgenoot Malewicz zijn vijf dagen ingeruimd: donderdag, vrijdag, dinsdag, donderdag en vrijdag.

Na die exercitie trekt de rechtbank zich terug voor beraad.

Het vonnis wordt geveld op 4 juli.

1 maart 2019, 13:17

Janssen: 'Strafeis geen verrassing'

Sander Janssen, de advocaat van Holleeder, noemde de eis geen verrassing. Volgens hem heeft het OM lopen shoppen in de enorme hoeveelheid feiten die zich gedurende de zaak hebben aangediend. “Zij hebben daar alleen de feiten uitgepikt die in hun straatje passen. Daar zullen wij in ons pleidooi op ingaan.”

1 maart 2019, 13:04

Strafeis inderdaad levenslang

Het Openbaar Ministerie spreekt de strafeis uit: levenslang. Holleeder onderging het uitspreken van de eis bewegingloos. Na afloop voerde hij zo op het oog rustig overleg met zijn advocaten.

Donderdag 7 maart start het pleidooi.

Voorafgaand aan de eis stelde het OM dat Holleeder in de loop van zijn leven een spoor van vernieling had achtergelaten. “Hij had daarbij steeds maar een belang voor ogen, zijn eigen belang. Hij toonde zich als een dwingeland die zijn geduld verliest als hij zijn zin niet krijgt..”

Volgens het OM stond hij zich nooit stil bij de gevolgen van zijn daden. “Tijdens de rechtszaak gaf hij keer op keer een geheel eigen lezing van de feiten.” Zijn slachtoffers moesten met afschuw toezien hoe Holleeder salonfähig was geworden.”

En: “Zijn loyaliteit lag steeds bij degene waar het meest te halen viel,” aldus de aanklager. Zij wees erop dat zodra de loyaliteit verschoof, de slachtoffers moesten vrezen voor hun leven.”

1 maart 2019, 12:43

Storing

Precies op het moment suprême zijn er technische problemen: de perstribune heeft geen geluid. Holleeder is niet meer in de zaal.

1 maart 2019, 12:22

20.000 euro schadeclaim weduwe

De zitting wordt vervolgd met een bespreking welke schadeclaims moeten worden gevorderd aan Holleeder voor de moorden waarvan hij wordt beschuldigd.

De weduwe van Van der Bijl heeft bijvoorbeeld het lichaam van haar man gezien nadat die in zijn gezicht was geschoten. Ook moest zij zelf de kroeg schoonmaken waar de liquidatie had plaatsgevonden. Het OM vordert daarvoor een bedrag van 20.000 euro aan immateriële schade voor de weduwe.

1 maart 2019, 11:23

Dreigementen naar Peter R. de Vries

De officier van justitie verwijst naar de moord op Thomas van der Bijl als Holleeder met zijn zus Astrid spreekt over Peter R de Vries. De Neus was kwaad op De Vries vanwege de verfilming van het boek over de Heinekenontvoering, waar hij ook geld voor wilde. Holleeder zou hebben gedreigd De Vries te laten vermoorden, ‘net zoals hij met Van der Bijl had gedaan’.

1 maart 2019, 10:31

Van der Bijl had 'geen schijn van kans'

Thomas van der Bijl werd op 20 april 2006 doodgeschoten terwijl hij zijn kroeg in West aan het stofzuigen was. “Hij had geen schijn van kans,” zegt de officier van justitie. Van der Bijl vreesde al langer voor zijn leven, verklaarde hij tegen de politie, voordat hij werd doodgeschoten.

Holleeder zou Van der Bijl in 2005 al in elkaar hebben geslagen en Van der Bijl had ook al langer een kogelwerend vest. Op een ander moment kreeg hij ook al klappen, zegt de aanklager. “Ook hier was de Neus bij,” zeggen getuigen.

Volgens de aanklagers had Holleeder meerdere motieven om opdrachtgever te zijn voor de moord op Thomas van der Bijl. Deze zou namelijk praten met de politie, wist Holleeder.

De moord zou het trio Holleeder, Hillis en Soerel 100.000 euro hebben gekost, zo luiden verklaringen. Er werden meerdere moorden tegelijk uitgezet. Het trio zou ook hebben aangegeven in welke volgorde deze liquidaties zouden moeten plaatsvinden.

1 maart 2019, 9:21

Rechtszaak holleeder begint met Houtman

Het megaproces begint vandaag met de behandeling van de moord op Kees Houtman in 2005. Aan de grondslag van deze moord lag een ruzie over een woning in de Scheldestraat in Amsterdam.

Officier van justitie benadrukt dat een deel van deze zaak al uitgebreid is besproken in een eerdere rechtszaak tegen Holleeder. Holleeder heeft betrokkenheid bij dit meningsverschil altijd ‘tegen de klippen op ontkend’.

Houtman werd door Holleeder afgeperst. Volgens de aanklagers zou Houtman dezelfde weg afleggen als de daarvoor vermoorde Cor van Hout als hij niet zou betalen. De officier van justitie benadrukt dat erver Holleeder ‘een vleermuis’ werd genoemd. “Hij zuigt je leeg.”

De aanklagers spreken over het beeld zoals Holleeder dat graag van zichzelf schetst. “Hij zet zichzelf neer als iemand die alleen maar andere mensen wil helpen, alles wat er gebeurt rond hem overkomt hem alleen maar.”

Tegelijk zou Holleeder juist in de periode waarin hij Houtman zou hebben afgeperst, en voorafgaand aan de moordaanslag op hem, zich samen met Dino Soerel en Stanley Hillis hebben ontpopt tot een trio dat liquidaties niet zou schuwen.

1 maart 2019, 6:08

Vanmiddag strafeis Willem Holleeder

Er wordt nauwelijks nog getwijfeld dat het Openbaar Ministerie (OM) vrijdagmiddag een levenslange gevangenisstraf gaat eisen in de zaak tegen Willem Holleeder.

De aanklagers zullen vandaag beginnen de twee laatste moorden te bespreken waarvoor zij Holleeder verantwoordelijk achten, die op de criminele kroegbaas Thomas van der Bijl en die op handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman. Zij zullen hun requisitoir waarschijnlijk rond drie uur afsluiten met de strafeis.

Gisteren werden de eerste drie moorden besproken waarvan Holleeder wordt beschuldigd: die op Willem Endstra, John Mieremet en Cor van Hout. In alle gevallen stellen de aanklagers dat zij bewezen achten dat de Heineken-ontvoerder daarvoor de opdracht heeft gegeven.

Volgens het OM staat in alle zaken vast dat Holleeder het brein is achter de liquidaties. Samen met zijn criminele partners Dino Soerel en Stanley Hillis zou Holleeder twee groepen uitvoerders hebben aangestuurd.

De moorden op Endstra en Mieremet zouden volgens officier van justitie Sabine Tammes zijn gepleegd door een ‘moordcommando’ uit Alkmaar. De liquidatie van Van Hout moet, zegt het OM, op het conto worden geschreven van een groep rond Jesse R., een inmiddels tot levenslang veroordeelde huurmoordenaar.

Gisteren vertoonden de twee officieren van justitie in de zittingszaal van de gerechtsbunker in Amsterdam-Osdorp een beeldpresentatie over de moorden op Endstra en Mieremet.

Aan de hand van videofragmenten, foto’s, organogrammen en verklaringen van getuigen en verdachten bracht het OM daarin in kaart hoe de misdaadorganisatie van Holleeder en zijn handlangers in elkaar zou hebben gezeten.

Op Holleeders tenlastelegging staan alles bij elkaar vijf moorden. Op mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout in 2003. Op de malafide vastgoedbaron Willem Endstra in 2004. Op crimineel John Mieremet in 2005. En op Houtman in 2005 en Van der Bijl in 2006.

Daarnaast verwijt justitie hem één doodslag op notenhandelaar Robert ter Haak (die naast Cor van Hout stond toen die met een machinegeweer werd neergemaaid). Bovendien wordt Holleeder verdacht van mislukte moordpogingen en het lidmaatschap van een criminele organisatie.

28 februari 2019, 14:54

Morgen verder

Voor vandaag zit het er op. Morgen gaat het slotbetoog verder met afsluitend de strafeis.

Het Openbaar Ministerie (OM) acht bewezen dat Willem Holleeder opdracht heeft gegeven voor de moorden op Willem Endstra, John Mieremet en Cor van Hout. Dat hebben de aanklagers betoogd op de derde dag van het requisitoir in de strafzaak tegen Holleeder.

Vrijdag bespreekt het OM de moorden op Kees Houtman en Thomas van der Bijl en rondt het de uiteenzetting af met de strafeis. Die zal naar verwachting een levenslange gevangenisstraf zijn.

28 februari 2019, 14:00

Gefrustreerd

De pauze is afgelopen. Volgens de aanklaagster was Holleeder al jaren ‘met Cor bezig’, de man van zijn zus Sonja en mede-Heinekenontvoerder. Volgens officier van justitie Tammes waren de twee zakelijk gebrouilleerd. “De zussen moesten altijd doorgeven waar Cor was.”

Volgens het OM was dit omdat Holleeder Cor van Hout wilde vermoorden. Holleeder ging ervan uit dat als zijn zwager zou zijn geliquideerd, hij de beschikking zou krijgen over zijn bezittingen, maar het bleek dat Van Hout al zijn bezittingen al had verkocht voorafgaand aan de moord.

Een van de zussen zei: “Hij was daar zeer gefrustreerd over.”

28 februari 2019, 13:32

Zakelijke en persoonlijke verwijdering

In 2002, na de mislukte aanslag op Mieremets leven, was er sprake van een zakelijke en persoonlijke verwijdering tussen Holleeder en Mieremet. Volgens officier van justitie Tammes vreesden beide mannen voor hun leven.

In 2005 werd Mieremet uiteindelijk vermoord in Pataya in Thailand. Sonja Holleeder verklaarde tijdens de zaak dat haar broer het allemaal heeft overleefd en Endstra en Mieremet niet ‘omdat hij eerder was’ dan zijn rivalen.

28 februari 2019, 13:09

Lieveheersbeestje

Officier van justitie Tammes zet uitvoerig uiteen hoe de verhouding tussen Mieremet en Holleeder steeds slechter wordt. Aanvankelijk dacht Mieremet nog dat hij niemand meer kon vertrouwen, behalve Holleeder. Halverwege 2001 kwam Mieremet er echter achter dat Holleeder dubbelspel speelde en dat hij door de Heinekenontvoerder in de maling werd genomen en hij wilde geld terug van Endstra en Mieremet.

Endstra verklaarde in de achterbankgesprekken dat Holleeder des duivels was over Mieremet. “Ik ben een beest,” zei Holleeder. Waarop Endstra reageerde met: “Ik dacht dat je een lieveheersbeestje was.” Waarop Holleeder opnieuw zei dat hij ‘een beest’ was.

Volgens Holleeder zou Mieremet nog wel krijgen wat hem toekwam. Ook noemde Holleeder Mieremet een gezwel.

28 februari 2019, 12:49

John Mieremet

De pauze zit er op en het OM begint nu met de behandeling van het dossier over de moord op Mieremet.

28 februari 2019, 11:41

Niet gemakkelijk

Na een uitvoerige opsomming van alle verklaringen van mensen die weet hadden van de bedreigingen van Holleeder aan het adres van Endstra, komt officier van justitie Tammes toe aan de moord op de zakenman.

Volgens de aanklaagster was er sprake van een intensieve voorbereiding. “Het was niet zo maar een gemakkelijke moord,” citeert Tammes uit een van de verklaringen. Een politieagent had eerder melding gemaakt van een grijze BMW, met daarin vier mannen van Turkse komaf.

28 februari 2019, 10:49

Trieste man

Officier van justitie Tammes beschrijft uitgebreid hoe Endstra steeds wanhopiger werd door het gedrag van Holleeder. “Hij veranderde in een bange, angstige, trieste man.”

Endstra probeerde volgens de aanklaagster vervolgens zelf mensen te charteren die Holleeder zouden kunnen vermoorden. Endstra had daarover onder andere contact met de Hell’s Angels. Uiteindelijk kwam Holleeder daar achter, waarna die op stel en sprong afreisde naar het hoofdkwartier van de Angels. Hierna lijkt het net rond Endstra zich steeds meer te sluiten.

28 februari 2019, 10:38

Niet gezellig op de koffie

Bij het hervatten van het requisitoir zet aanklaagster Sabine Tammes uiteen hoe de relatie tussen Holleeder en Endstra in 2001, 2002 eruit zag. Volgens de aanklaagster kwam Holleeder ook nadat die relatie verslechterd was nog regelmatig bij Endstra op kantoor. “Hij was intimiderend, hij kwam niet zo maar gezellig op de koffie.”

Volgens de aanklager probeerde Holleeder zich via Endstra een plek te verwerven in de vastgoedwereld.

Zwaar beveiligde auto's komen aan bij de bunker, de extra beveiligde rechtbank. Beeld anp

28 februari 2019, 10:08

Kerstkaart

Opvallend: Holleeder ontving in 2008, toen hij al vast zat, een kerstkaart van een van de leden van de onderlaag, de uitvoerders van enkele moorden, waarin hij ‘abi’ werd genoemd, broeder.

Daarna sloot het OM zijn videopresentatie af met een reeks foto’s genomen in uitgaansgelegenheden waarin de verschillende leden van de Alkmaarse uitvoerdersploeg en andere contacten van Holleeder, Soerel en Hillis met elkaar te zien zijn.

28 februari 2019, 9:39

Hotelgegevens

Dezelfde mensen uit de middenlaag en de laag van uitvoerders uit de organisatie, zijn volgens het OM ook betrokken bij de moord op Mieremet. Uit vlieg- en hotelgegevens blijkt dat meerdere daders in Pataya in Thailand aanwezig waren ten tijde van de moord. Deze uitvoerders hebben direct na de moord op Mieremet intensief contact met elkaar. Een van hen schaft een dure auto aan in de periode na de moord.

28 februari 2019, 9:07

Videopresentatie

De derde dag van het requisitoir, het slotbetoog, start met een videopresentatie van het OM waarin alle zaken waarom de zaak tegen Willem Holleeder draait. Dat is langer dan de gemiddelde aflevering van een Amerikaanse politieserie. De beelden die te zien zijn, zijn rauw: om het leven gebrachte relaties van Holleeder.

In de presentatie van het OM zijn ook delen uit de ‘achterbankgesprekken’ van Willem Endstra te horen die Holleeder samen met Dino Soerel de belangrijke mannen in de onderwereld noemt. Over de positie van Soerel, met wie Holleeder volgens Endstra nauw samenwerkte: 'Ze sidderen en beven.'

De videopresentatie gaat tot in detail in op de structuur van de organisatie waar Holleeder, Soerel en Stanley Hillis de bovenste laag zouden vormen, aldus de presentatie. Er zou volgens het OM sprake zijn van een duidelijke hiërarchie, waarbij het trio zelf niet te linken zou zijn aan de uitvoerende tak van de organisatie.

Het middenkader, met name Donald Groen, zou in de contacten een belangrijke rol spelen, met name bij de moord op Endstra. Te horen zijn onder meer opnames van gesprekken van de vriendin van een van de uitvoerders die de moeder van een andere uitvoerder meerdere malen mongool noemt.

28 februari 2019, 6:00

Derde dag requisitoir

Ruim een jaar en 52 zittingsdagen na aanvang van de veelvoudige liquidatiezaak tegen Willem Holleeder (60) pakken de officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher donderdag hun requisitoir weer op.

Vandaag worden de verschillende dossiers behandeld en vrijdag zal de strafeis volgen. De aanklagers zullen eerst verdergaan met ‘het leed’ dat de groep vele slachtoffers en nabestaanden heeft aangedaan.

Eerder deze maand (14 en 15 februari) begonnen zij onder grote publieke belangstelling van media en publiek al met hun uiteenzetting van welke bewijzen zij zien dat Holleeder opdracht gaf tot liquidaties. Hij zou daarbij hebben samengespannen met ex-misdaadcompagnon Dino Soerel en de in 2011 in de Watergraafsmeer zelf doodgeschoten Stanley Hillis.

Het requisitoir neemt alles bij elkaar dus vier dagen in beslag. Het dossier telt 1244 ordners en ruim een half miljoen pagina’s. Het requisitoir, waarmee de aanklagers ongeveer halverwege zijn, beslaat 800 pagina’s en is opgebouwd uit zeven hoofdstukken.

Tijdens de eerste twee dagen gingen de aanklagers met name in op de verklaringen van Holleeder zelf, maar ook op die van cruciale getuigen, zoals zijn zussen en zijn vriendin. Zij golden volgens justitie als ‘oprechte, authentieke getuigen’.

Ook werd de geloofwaardigheid van de kroongetuigen Peter la Serpe en Fred Ros besproken door officier van justitie Tammes. Volgens justitie vertelt Holleeder ‘zijn eigen waarheid’, met gebruikmaking van details die aantoonbaar kloppen, in een poging zijn relaas aannemelijk te laten klinken, stelde justitie op de eerste zittingsdag.

Op de tweede zittingsdag van het requisitoir werd vooral tijd besteed aan een historisch overzicht waarin Holleeders rol in allerlei criminele conflicten door justitie uit de doeken werd gedaan. Ook kwamen ‘de dodenlijsten’ ter sprake, waarover kroongetuige Peter la Serpe sprak. Hij zegt dat het driemanschap van Holleeder, Soerel en Hillis moorddrachten gaf.

Op Holleeders tenlastelegging staan vijf moorden. Op mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout in 2003. Op de malafide vastgoedbaron Willem Endstra in 2004. Op crimineel John Mieremet en handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman in 2005. En op de criminele kroegbaas Thomas van der Bijl in 2006.

Daarnaast verwijt justitie hem één doodslag op notenhandelaar Robert ter Haak (die naast Cor van Hout stond toen die met een machinegeweer werd neergemaaid). Bovendien wordt Holleeder verdacht van mislukte moordpogingen en het lidmaatschap van een criminele organisatie.

Vanaf maandag zullen de advocaten van Holleeder (Sander Janssen en Robert Malewicz) twee volle weken de tijd nemen voor hun pleidooi.

Een rechtbanktekening van Willem Holleeder tijdens de eerste dag van het requisitoir. Beeld anp

15 februari 2019, 17:59

'Vriendschap stelt voor hem niks voor'

Op dag twee van het requisitoir in Willem Holleeders liquidatiezaak dook justitie diep in de Amsterdamse misdaadgeschiedenis, die uitliep op 'een lange lijst kinderen die opgroeien zonder vader'. Lees het verslag hier.

15 februari 2019, 15:31

'Ik heb niemand laten liquideren'

Als rechtbankvoorzitter Frank Wieland de zitting sluit, vraagt Willem Holleeder nog het woord. "Ik heb vandaag veel dingen gehoord die mij nog niet zijn voorgehouden en waarover ik best wat had kunnen zeggen."

Hij wil nogmaals benadrukken dat hij niemand heeft laten liquideren. Rechter Wieland neemt het ter kennisgeving aan en wenst de verdachte 'een goede reis'.

15 februari 2019, 15:24

Vaste structuur

Voor justitie staat vast dat de organisatie van Willem Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis een min of meer vaste structuur had. Holleeder en Soerel huurden of kochten, ook voor Hillis, verschillende gepantserde en ongepantserde auto's bij hun vaste autohandelaar Brouwer in Haarlem. Soms betaalde de een ook de rekening voor de ander.

Voor 'leden en familieleden van de organisatie' werden woningen geregeld, geregeld via vastgoedmagnaat Willem Endstra.

De hoofdrolspelers in de organisatie spraken geregeld af op straat. Daarvan zijn vele observaties door de recherche en getuigen. Ook kroongetuige Fred Ros heeft geschetst hoe hij rondjes liep met Dino Soerel om over liquidaties te spreken.

Onderling gebruikten sleutelfiguren in de groep codes van tienletterwoorden om telefoonnummers te coderen. Bij verschillende spelers zijn heel veel telefoons en simkaarten gevonden.

De brief die de gedetineerde Holleeder in 2011 door zijn advocaat Stijn Franken bij misdaadverslaggever Peter R. de Vries liet bezorgen en de opname van het telefoongesprek dat Holleeder en De Vries vervolgens via Frankens telefoon voerde, vormen voor justitie ook bewijs van het bestaan van 'een driemanschap' van Willem Holleeder, Dino Soerel, Stanley Hillis en een reeks anderen.

Op 28 februari gaan officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher verder met de bespreking van 'het leed' dat de groep vele slachtoffers en nabestaanden heeft aangedaan.

15 februari 2019, 15:14

Anonieme verklaringen

Officier van justitie Lars Stempher haalt de verklaringen weer aan van de 'anonieme bedreigde getuige Q5' die als werknemer van de Rotterdamse Baja Beach Club zegt te hebben gehoord hoe vooral Dino Soerel en Willem Holleeder in de club luid over liquidaties spraken – waarvan sommige kort daarna werden uitgevoerd.

Op 2 november 2005 werden John Mieremet en Kees Houtman vrijwel tegelijkertijd geliquideerd in Thailand en Amsterdam. Stempher: "Het driemanschap móet dus wel de beschikking hebben gehad over twee moordcommando's. Zoals u weet zijn Jesse R. en Peter la Serpe veroordeeld voor het uitvoeren van de moord op Houtman in Amsterdam."

De moord op Mieremet in de Thaise sekstoeristenplaats Pattaya rekent het Openbaar Ministerie toe aan de 'groep-Alkmaar'.

15 februari 2019, 15:02

De 'dodenlijsten'

Officier van justitie Lars Stempher bespreekt nu de 'dodenlijsten' waarover kroongetuige Peter la Serpe sprak. La Serpe zegt dat het driemanschap van Holleeder, Soerel en Hillis moordopdrachten gaf, met Ali Akgün als tussenpersoon.

Zo had Dino Soerel aan Jesse R. volgens de kroongetuige de opdracht gegeven Kees Houtman te liquideren, plus enkele anderen. Tegen Jesse R. zei Holleeder tijdens een toevallige ontmoeting op het Gelderlandplein volgens La Serpe 'Osdorp eerst'.

Kort daarna schoten Jesse R. en Peter la Serpe in Osdorp Kees Houtman neer voor zijn villa. Justitie ziet daarin belangrijk bewijs dat Soerel en Holleeder samen de opdracht gaven voor de moord op Houtman.

Kroongetuige Fred Ros zegt dat Dino Soerel en Ali Akgün van elkaar wisten welke moordopdrachten ze aan hem hadden gegeven. Toen Akgün 'zeurde' dat de moord op twee Turken, in zijn opdracht, te lang op zich liet wachten, zou Soerel hebben gezegd dat (Thomas) Van der Bijl veel belangrijker was – waarna La Serpe en Jesse R. tevergeefs de liquidatie van Van der Bijl voorbereidden.

Van der Bijl zag ze en ze trokken zich terug. Via Fred Ros kwam de opdracht vervolgens bij de uiteindelijke uitvoerders terecht ('kamikazes' die bewijs achterlieten en al lang en breed onherroepelijk zijn veroordeeld).

Stempher resumeert: personen in het criminele milieu die 'het driemanschap dwarsboomden' of als een bedreiging werden gezien, 'moesten van het toneel verdwijnen'.

Stempher noemt een forse reeks liquidaties waartoe 'het driemanschap' Holleeder, Soerel en Hillis opdracht zou hebben gegeven. Die staan overigens niet allemaal op de aanklacht van Holleeder, omdat justitie in veel gevallen het bewijs te dun acht en de sterkste zaken heeft uitgekozen voor de tenlastelegging.

15 februari 2019, 14:54

Betrouwbaar

Het gerechtshof heeft in de grote Amsterdamse liquidatiezaak Passage aangenomen dat kroongetuige La Serpe betrouwbaar was toen hij zei dat Willem Holleeder huurmoordenaar Jesse R. voor verschillende zaken doorverwees naar Dino Soerel, benadrukt officier van justitie Lars Stempher.

15 februari 2019, 14:52

Tussenpersoon Ali Akgün

Aanklager Stempher geeft velerlei voorbeelden waaruit volgens hem blijkt dat Dino Soerel, Stanley Hillis en Willem Holleeder samenwerkten en dat ze liquidaties lieten plegen – geregeld met als tussenpersoon Ali Akgün, die in december 2014 zelf is geliquideerd in Turkije.

15 februari 2019, 14:34

Holleeder tegenover Soerel

Zelf schreef Willem Holleeder in zijn vertrouwelijke brief aan misdaadverslaggever Peter R. de Vries dat Mieremet meer dan 11 miljoen betaalde aan Soerel, 'die Ouwe' en hemzelf.

Een getuige vertelt over 'een driemanschap dat zo veel mogelijk geld wilde aftroggelen van (de malafide vastgoedbaron) Willem Endstra'.

Holleeder vond volgens een broer eens dat ex-topvechter Dick Vrij een man in een café in Beverwijk veel te grof te grazen had genomen, waardoor die op de intensive care was beland.

De broer van het slachtoffer werd ontboden in het clubhuis van de Amsterdamse Hells Angels en trof daar Holleeder en Soerel. Die gaven hem vijfduizend euro, waarmee de kous af moest zijn. Holleeder ontkent dat, maar Soerel heeft het min of meer toegegeven.

15 februari 2019, 14:24

'Het driemanschap'

Vele getuigen beschrijven 'het driemanschap' dat Willem Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis vormden.

Thomas van der Bijl vertelde de politie daags na de liquidatie van Kees Houtman in november 2005 dat 'Dino het uitvoerde samen met die Ouwe (Stanley Hillis)'. Een andere getuige zei dat het niet genoeg was Holleeder uit de weg te ruimen omdat je dan Soerel en Hillis nog over had.

Crimineel Mink Kok zag Hillis, Soerel en Holleeder als zittend op een eiland met om hen heen allemaal mensen die ze dood willen.

Een andere crimineel beschreef het trio met om hen heen huurmoordenaars.

John Mieremet zei dat Stanley Hillis, 'Dino Surel of Soerel' en Willem Holleeder achter de aanslag op hem zaten op 26 februari 2002 voor de deur van 'die hond van een advocaat' Evert Hingst (in oktober 2005 geliquideerd) op de Keizersgracht.

15 februari 2019, 14:11

Moordcommando's

Het laatste hoofdstuk uit het requisitoir voor vandaag gaat over 'de criminele organisatie' die Willem Holleeder (mee) zou hebben geleid – verboden in artikel 140 van het wetboek van strafrecht en Holleeder apart op zijn aanklacht ten laste gelegd.

Holleeder heeft volgens justitie samen met Dino Soerel en Stanley Hillis, aangevuld met Ali Akgün, twee moordcommando's aangestuurd. Een 'groep Amsterdam' en 'een groep Alkmaar'.

De 'groep Amsterdam' zou Cor van Hout, Kees Houtman en Thomas van der Bijl hebben geliquideerd; 'de groep Alkmaar' zou Willem Endstra en John Mieremet hebben vermoord. Wie de eerste, mislukte aanslag op John Mieremet hebben uitgevoerd, heeft de recherche niet kunnen achterhalen.

Van 'de groep Amsterdam' maakten onder meer Jesse R. en kroongetuigen Fred Ros en Peter la Serpe deel uit; van de 'groep Alkmaar' bestond de kern uit Turkse Nederlanders, aangevuld met onder meer enkele verdachten van Surinaamse origine.

Willem Holleeder en Dino Soerel gingen lang intensief met elkaar om. Zelf zeggen ze dat hun relatie vooral vriendschappelijk was, maar justitie ziet ook een zakelijke relatie 'die een spoor van ellende trok'.

Holleeder en de tot levenslang veroordeelde huurmoordenaar Jesse R. kenden elkaar volgens officier Stempher veel beter dan ze willen doen geloven.

Dat Dino Soerel en Stanley Hillis jarenlang met elkaar samenwerkten, heeft Soerel gedeeltelijk toegegeven. Hun zakelijke relatie draaide volgens Soerel vooral om softdrugs, niet om moorden.

15 februari 2019, 13:41

Poging liquidatie Leen Bosnie

Aanklager Lars Stempher schakelt over naar de dreiging op het leven van weer een vermoed slachtoffer dat niet op Holleeders aanklacht staat: Leen Bosnie, een voormalig zakenpartner van Willem Endstra.

Kroongetuige Fred Ros vertelde dat het Holleeder 'irriteerde' dat Bosnie 'tegen Endstra aangeplakt zat'. Holleeder en Dino Soerel wilden Bosnie 'weg hebben', ook omdat die Endstra zou hebben afgeraden nog miljoenen te betalen aan hen.

Soerel en Holleeder besloten volgens Ros samen dat Bosnie geliquideerd moest worden. Die opdracht was volgens Ros verstrekt aan Jesse R. Ros zegt achteraf te hebben gehoord dat Jesse R. al had klaargelegen om Bosnie dood te schieten, maar dat dat net niet was gelukt. Vervolgens had de moord op Van Hout prioriteit gekregen (en de moord op Bosnie niet meer opportuun was).

Stempher: "Verdachte had het voorzien op het leven van Bosnie, maar die heeft geluk gehad. Een ander heeft geen geluk gehad: Cor van Hout, die op 24 januari 2003 werd geliquideerd in Amstelveen."

Stempher geeft nogmaals een bondig overzicht van de geschiedenis waarin Holleeder 'nooit op enige vorm van loyaliteit lijkt te betrappen'.

Eerst wisselde hij Cor van Hout in voor Sam Klepper en John Mieremet; toen dat beter uitkwam werd Klepper vermoord en liet Holleeder Mieremet keihard vallen.

Stempher: "Puur zijn eigen belang behartigend maakt verdachte de overstap naar de op dat moment sterkste partij, te weten Stanley Hillis en Soerel. Het driemanschap is geboren, met als gevolg een lange lijst van kinderen die opgroeien zonder vader, vrouwen wier partner hen is ontnomen en vaders en moeders die hun zoons hebben verloren."

Dan is het weer tijd voor een koffiepauze. Tot 15.00 uur.

15 februari 2019, 13:30

Mieremet onder vuur

Op 26 februari 2002 werd John Mieremet onder vuur genomen toen hij op de Keizersgracht het kantoor van zijn advocaat had verlaten. Hij raakte zwaargewond, maar overleefde met geluk doordat hij half onder een auto viel.

Weduwe Sandra den Hartog van Sam Klepper kwam met Holleeder naar een parkeerplaats bij een wegrestaurant om aan vriendin Ria Eelzak van Mieremet een brief te geven over de financiële afhandeling van de gezamenlijke bezittingen van Klepper en Mieremet.

Volgens justitie rook Holleeder ook nu weer geld.

Dit was het moment waarop Mieremet er van overtuigd raakte dat Holleeder achter de aanslag op zijn leven zat.

John Mieremet zei in augustus 2002 vervolgens in een geruchtmakend interview in De Telegraaf dat Willem Endstra 'de bank van de onderwereld' was en Willem Holleeder 'zijn bewaker'.

Mieremet was woest omdat hij zijn bij Endstra ingelegde miljoenen niet terug kreeg en omdat hij was neergeschoten door daders die 'het vast een tweede keer zouden proberen': Holleeder cum suis.

15 februari 2019, 13:21

'De power van Holleeder'

In 2001 legde Holleeder volgens justitie contact met huurmoordenaar Jesse R. met de opdracht Cor van Hout alsnog te vermoorden. Kroongetuige Fred Ros zegt dat Jesse R. die opdracht voor de liquidatie op Van Hout kreeg van eerst Holleeder en later Dino Soerel.

Jesse R. zou Ros trots hebben verteld dat hij 'Cor mocht doen' en dat hij 'de power van Holleeder achter hem had'.

Stempher resumeert dat vanaf eind 2000 eerst Sam Klepper werd geliquideerd, dat weduwe Sandra den Hartog vervolgens financieel werd 'leeggetrokken', dat in december 2000 voor de tweede keer op Cor van Hout werd geschoten, dat Holleeder vervolgens aan Jesse R. opdracht zou hebben gegeven Van Hout alsnog te vermoorden en dat een driemanschap ontstond van Willem Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis.

15 februari 2019, 13:15

De tweede aanslag op Van Hout

Stempher schakelt terug naar 20 december 2000, toen een tweede aanslag werd gepleegd op Cor van Hout, voor de woning van Sonja Holleeder in Amstelveen. Van Hout was met zijn vriend en bodyguard Bas Vermeulen naar café Murk in Utrecht geweest.

Toen ze uitstapten werden ze beschoten – van grote afstand, met een scherpschuttersgeweer. Van Hout liet zich op de grond vallen en werd niet geraakt. Van Hout schreeuwde meteen tegen de politie dat 'België' hier achter zat, doelend op John Mieremet.

Die avond noemt hij ook Willem Holleeder als mededader, omdat die naar Klepper en Mieremet was overgelopen, maar later verdwijnt Holleeder uit zijn verhalen.

Sonja Holleeder zagt dat Van Hout, de vader van haar kinderen, haar had gezegd dat haar 'kankerbroer' achter de tweede aanslag zat.

John Mieremet Nico V. en Maruf 'Paja' Mrzic kwamen kort na de tweede aanslag op Van Hout in beeld als verdachten. Nico V. en 'Paja' Mrzic zijn daarvoor ook vervolgd, maar vrijgesproken. Cor van Hout zag John Mieremet als de opdrachtgever van ook de tweede aanslag, en Holleeder als zijn handlanger.

De spanningen in de onderwereld luwden daardoor bepaald niet.

15 februari 2019, 12:56

11 miljoen gulden van Den Hartog

Officier van justitie Lars Stempher hervat zijn bespreking van de periode nadat Sam Klepper op 10 oktober 2000 was geliquideerd – volgens justitie mogelijk (mede) in opdracht van Willem Holleeder, al heeft die verdenking zijn aanklacht niet gehaald.

Begin 2001 'bemiddelde' Willem Holleeder eerst tussen John Mieremet en weduwe Sandra den Hartog van Sam Klepper. Gaandeweg begon hij Den Hartog volgens haar tegen Mieremet op te zetten door kwaad over hem te spreken.

Uiteindelijk knoopte Holleeder een liefdesrelatie aan met Den Hartog.

Hij bleef herhalen dat ze miljoenen moest betalen om te voorkomen dat haar kinderen zouden worden vermoord, en dwong door 'zorgvuldige indoctrinatie' volgens aanklager Stempher af dat ze inderdaad enorme bedragen betaalde. Ze ging met crimineel Stanley Hillis naar Liechtenstein om de miljoenen daar van de bank te halen.

Holleeder zou in een listig spel hebben geschermd met dreiging uit de hoek van 'Joegobaas' Sreten 'Jotsa' Jocic. John Mieremet beklaagde zich uiteindelijk dat Holleeder zich 'helemaal bij hem had ingenesteld' en daarvan uiteindelijk misbruik was gaan maken.

Het geld van Den Hartog zou niet zijn gebruikt om dreiging af te kopen, zoals de suggestie was, maar dat de miljoenen in de zakken van Holleeder en Stanley Hillis is verdwenen.

Achteraf zou Holleeder tijdens een etentje aan Den Hartog hebben gezegd dat inderdaad 'een spelletje was geweest' waarin dreiging vanuit de hoek van 'Jotsa' Jocic was verzonnen om haar te laten betalen, waarna dat geld in de zakken van Stanley Hillis en Dino Soerel was verdwenen.

Op de achterbank bij de recherche schetste de malafide vastgoedmagnaat Willem Endstra dat 'hij' (Holleeder) gewoon 'hun geld wilde afpakken' om ze vervolgens te vermoorden. (Op het moment van spreken was Klepper al wel vermoord, maar leefde Mieremet nog.)

In totaal betaalde Sandra den Hartog ongeveer 11 miljoen gulden aan Hillis.

15 februari 2019, 12:05

Lunchpauze

De rechtbank pauzeert drie kwartier voor de lunch.

15 februari 2019, 11:57

En de liquidatie van Sam Klepper? (2)

Een observatieteam van de recherche hield Holleeder en John Mieremet de avond na de liquidatie van Klepper in de gaten.

Ze hingen onder meer rond bij hotel Krasnapolsky aan de Dam, waar ze met twee Joegoslavisch uitziende mannen spraken, ze ontmoetten misdaadjournalist Bas van Hout en reden naar het huis van Willem Endstra in Amsterdam-Zuid.

Stempher: "De observaties geven een heel ander beeld dan meneer Holleeder zelf heeft geschetst over die avond."

Het scenario dat Holleeder achter de moord op Sam Klepper zit 'heeft de beste papieren', vindt officier van justitie Stempher.

Kersvers weduwe Sandra den Hartog werd na de moord op afstand van Klepper gehouden. Jaren later zou Holleeder haar kwaad hebben toegevoegd dat 'haar zoon zou gaan liggen, net zoals ik zijn vader heb laten liggen'. Haar jongste zoon trok volgens Holleeder in die tijd te veel naar de Amsterdamse Hells Angels.

Holleeder zou een handgebaar voor een vuurwapen hebben gemaakt om zijn woorden kracht bij te zetten.

Holleeder zou kort na zijn uitval zijn geschrokken en zou Den Hartog hebben gezegd dat 'zij een probleem zou hebben' als zij ooit zou zeggen wat Holleeder haar over de moord op Klepper had gezegd.

Meteen na de liquidatie van Sam Klepper zegt Astrid met haar en Sonja's kinderen te zijn gevlucht naar een hotel. Volgens haar zei Holleeder haar tot haar verbijstering dat ze zich niet druk hoefde maken omdat het (de liquidatie van Sam Klepper) 'uit eigen hoek komt'.

Sandra den Hartog wilde haar relatie met Holleeder beëindigen nadat voor haar vast was komen te staan dat hij haar man Sam Klepper had laten doodschieten, de vader van haar zoons. Zus Astrid raadde haar aan bij Holleeder te blijven omdat 'de spinsels in zijn hoofd' anders nog erger zouden worden, wat levensgevaarlijk was.

Bij De Omval, vlakbij het Amstelstation aan de Weespertrekvaart in Amsterdam-Oost, zou Holleeder in het bijzijn van Astrid vervolgens nogmaals tegen Den Hartog hebben gezegd dat haar zoon 'zou gaan liggen' zoals hij ook Sam Klepper 'had laten liggen'. Daarna zou Den Hartog haar relatie met Holleeder alsnog hebben uitgemaakt.

Dat Sam Kleppers net ingevlogen bodyguard Ferid S. in de gevangenis zou hebben gezegd dat hij opzettelijk 'alleen een beetje in de lucht moest schieten' in plaats van op de schutter – wat dubbelspel suggereert – bevestigt voor aanklager Stempher het beeld dat Holleeder (met John Mieremet) betrokken was bij de liquidatie van Klepper.

Stempher citeert een passage uit het boek 'De oorlog in de Amsterdamse onderwereld' van Bart Middelburg en ondergetekende dat het waarschijnlijke dubbelspel van Ferid S. uitvoeriger beschrijft.

Na de moord op Klepper heeft Holleeder volgens zus Astrid uiteindelijk via een gewiekst spel de erfenis van Sandra den Hartog ingepikt.

15 februari 2019, 11:36

En de liquidatie van Sam Klepper?

Angst regeerde het milieu. John Mieremet zou in 2000 zijn huis niet uit hebben gedurfd tijdens de wekelijkse clubavonden van de Amsterdamse Hells Angels, waar zijn gewezen vertrouweling Sam Klepper inmiddels kind aan huis was.

Op 10 oktober 2000 werd Sam Klepper geliquideerd op straat voor het appartementencomplex aan het Groot Gelderlandplein in Amsterdam-Buitenveldert waar hij een penthouse had.

De liquidatie van Klepper is nooit opgelost. Er zijn drie scenario's:
1: Joegobaas Sreten 'Jotsa' Jocic gaf opdracht voor de moord.

2: Cor van Hout zat er achter, uit wraak voor de eerdere aanslag.

3: Holleeder zat er (mede) achter, zoals ook de malafide vastgoedbaron Willem Endstra de geheime dienst van de recherche vertelde.

Oud-hasjhandelaar Norbert Stok heeft verteld dat Sreten Jocic hem voor de liquidatie van Klepper tot tweemaal toe had gebeld om te zeggen dat hij 'om vier uur maar op teletekst moest kijken om te zien wat hij allemaal kon'.

Vervolgens werd Klepper geliquideerd en verscheen een bericht daarover inderdaad op teletekst. Stok waarschuwde vervolgens John Mieremet dat 'Jotsa' Jocic achter de moord op Klepper had gezeten.

In Stemphers visie 'zit het verhaal van Norbert Stok vol ongerijmdheden'. Hij gelooft het niet.

Volgens Stempher 'is er geen sluitend bewijs' dat Joegobaas Jocic de liquidatie van Sam Klepper heeft laten plegen.

15 februari 2019, 11:25

Holleeder bleef 'jagen op Cor'

Rond de millenniumwisseling bleef het onrustig in de Amsterdamse onderwereld. Holleeder 'bleef' volgens zus Astrid 'jagen op Cor' (van Hout).

In die periode zou Holleeder ook een pistool op het hoofd van Cor van Hout en Sonja's zoon hebben gericht om zijn eis kracht bij te zetten dat Sonja en Astrid zouden vertellen waar Van Hout was.

Meerdere getuigen zeggen dat Holleeder in die tijd een vuurwapen droeg, of 'een kanon', hoewel hij zelf altijd stellig heeft beweerd dat hij nóóit een vuurwapen bij zich heeft gedragen.

Officier Stempher toont op de schermen in de rechtszaal een in 1997 door Holleeder ondertekende notariële actie waaruit 'onmiskenbaar' blijkt dat hij een vuurwapen had. Holleeder legt daarin vast dat het wapen in januari 1997 uit zijn auto is weggehaald. Astrid Holleeder heeft die notariële verklaring aan justitie gegeven.

Ook ex Sandra den Hartog zegt dat Holleeder haar met een vuurwapen heeft bedreigd. Ook op andere momenten voelde ze een vuurwapen in Holleeders jas.

Volgens Astrid Holleeder bleef Holleeder maar op Van Hout jagen en bleef hij informeren naar de verblijfplaats van 'die dikke kankerhond'.

Ook Sonja heeft dat in geuren en kleuren verteld. Holleeder zou haar onder meer hebben gedreigd dat hij 'een raket naar binnen zou schieten' als zij niet zou zeggen waar Van Hout was.

Sonja wist overigens vaak niet waar Van Hout verbleef, omdat zijn gedrag niet was te voorspellen.

Sonja en Astrid zeggen dat Holleeder woest was omdat Sonja had geweigerd de luxaflex in een bepaalde stand zou zetten als Van Hout bij haar was, zodat hij hem zou kunnen laten liquideren.

Volgens Holleeder is dat verhaal aperte onzin. Als hij Van Hout had willen laten liquideren, zou hij gewoon met Van Hout hebben afgesproken, redeneert hij.

Aanklager Stempher: "Niet elke aanslag resulteert in het overlijden van het slachtoffer. Als Van Hout op een afspraak met Holleeder met kogels zou zijn onthaald en dat had overleefd, zou verdachte (Holleeder) bovenaan het lijstje verdachten staan."

15 februari 2019, 11:12

Aanslag op Ronald van Essen

Eind 1999 'was het onrustig' in de onderwereld. Van Hout zou bijna vrijkomen na zijn celstraf voor drugshandel. Ronald van Essen was zijn belegde miljoenen komen opeisen bij de malafide vastgoedhandelaar Willem Endstra.

Op kerstavond werd Ronald van Essen in zijn auto door zijn hoofd geschoten voor zijn huis in Amsterdam-Zuid. Van Essen overleefde de aanslag en raakte zwaar invalide.

In de omgeving van Van Essen leefde al snel het idee dat Willem Endstra en Willem Holleeder achter de aanslag zaten. Ook Sam Klepper en John Mieremet kwamen in beeld. Volgens een tipgever had 'tussenpersoon' Milos 'Bato' P. twee Joegoslaven ingevlogen voor de liquidatie.

De naasten van Van Essen hielden Endstra, Holleeder en Klepper verantwoordelijk voor de aanslag op Van Essen, samen met een of meer Joegoslaven.

Ronald van Essen heeft vele jaren later gezegd dat hij 'Bato' P. zelf had herkend als de man die achterin zijn auto stapte en hem door zijn hoofd schoot. ("Ik dacht, oh, Bato, dat is linke soep.")

Mede op grond van die verklaring is Milos 'Bato' P. vanaf 2009 vervolgd, maar in 2012 definitief vrijgesproken door het gerechtshof.

15 februari 2019, 11:00

Zat Sam Klepper achter de ontvoeringen?

In 1999 wordt Holleeder aangehouden in een zaak over wapens van Mink Kok. Zijn broer Gerard wordt dan ontvoerd naar de woning van Marcel Kaatee – met wie hij samen de gokhallen op de Wallen beheerde.

Gerard Holleeder en Marcel Kaatee moesten elk een schuldbekentenis tekenen van vijf miljoen gulden, omdat Willem Holleeder een schuld van tien miljoen gulden zou hebben. Volgens Willem Holleeder zat Sam Klepper achter die ontvoering.

De ontvoerders zouden Kleppers naam hebben genoemd.

Mogelijk had Sam Klepper de politie getipt over de enorme partij wapens die in een woning van Mink Kok in een flat aan de Nachtwachtlaan werden gevonden. Die woning was tot kort tevoren bij Holleeder in gebruik geweest.

Toen Holleeder kort vast zat vanwege die wapenvondst, zou voor Klepper de weg vrij zijn geweest om broer Gerard en Marcel Kaatee te ontvoeren.

Klepper heeft zelf ontkend achter de kortstondige ontvoeringen te zitten. Officier van justitie Lars Stempher betwijfelt sterk of Sam Klepper inderdaad achter de ontvoeringen zat.

Sandra den Hartog zat naast Klepper in de auto toen die door Holleeders toenmalige vriendin Maike Dijkhuis werd gebeld met de mededeling dat Gerard Holleeder was ontvoerd. Uit Kleppers reactie maakte ze op dat die niets van de ontvoering wist. Holleeders stelling dat Klepper achter de ontvoeringen zat noemt Stempher 'ongeloofwaardig'.

Er zijn ook aanwijzingen dat Cor van Hout en xtc-handelaar Ronald van Essen achter de ontvoeringen zaten, stelt officier Stempher.

15 februari 2019, 10:52

'Die laffe hond'

Na de koffiepauze gaat officier van justitie Lars Stempher verder over eind jaren negentig toen Cor van Hout en Willem Holleeder alleen over elkaar spraken als 'die laffe hond'.

Van Hout heeft het Holleeder nooit vergeven dat die 'was overgelopen' naar Sam Klepper en John Mieremet. Hij kon dat niet verkroppen.

Cor van Houts goede vriend en manusje van alles Thomas van der Bijl zei dat hij Holleeder 'had betrapt' toen die twee gouden Rolexen had gekocht voor Klepper en Mieremet.

In verhoren heeft Van Hout ook zelf aan de politie verteld dat hij geen contact meer wilde met zijn oude vrienden Holleeder en Rob Grifhorst.

Toen 'wrijving' ontstond tussen Sam Klepper en John Mieremet, ook omdat Klepper toenadering zocht tot de Hells Angels, wilde Klepper volgens zijn toenmalige vriendin Sandra den Hartog 'zijn geld', omdat die 'niet zo nodig heel veel extra geld en panden hoefde'.

Holleeder bleef voornamelijk optrekken met Klepper en verwijderde zich van Mieremet.

15 februari 2019, 10:29

Mieremet zat achter de 1e aanslag

Astrid Holleeder memoreerde onder meer bij de onderzoeksrechter dat Willem Holleeder tegen haar had gezegd dat 'hij zou willen dat ze weer met zijn allen in één auto zaten'.

Holleeder kán niemand anders hebben bedoeld dan Cor van Hout, zus Sonja en hun zoontje, en hij refereerde volgens haar dus zonneklaar aan de eerste aanslag op Cor van Hout.

John Mieremet vertelde in zijn veelbesproken interviews met misdaadjournalist John van den Heuvel van De Telegraaf dat Holleeder de woning van Cor van Hout kort voor de eerste aanslag in 1996 aan hem en Sam Klepper had aangewezen.

Stempher: "Mieremet spaart zichzelf hier niet. Hij bekent tegenover de journalist dat hij achter de eerste aanslag op Cor van Hout zat, maar hij zei ook dat Holleeder daar een rol in speelde."

Door Van Houts woning in de Deurloostraat aan te wijzen, plus een wapenopslag van Van Hout in een garage, speelde Holleeder volgens Astrid Holleeder dubbelspel met Mieremet en Klepper, 'alléén voor geld'.

De rechtbank pauzeert tot kwart voor twaalf.

15 februari 2019, 10:19

De toekomst lag open voor Holleeder

Op 11 oktober 1996 komen de gokhallen in de bedrijven van Willem Endstra terecht – en dus in Holleeders bereik, volgens justitie. Bovendien heeft Holleeder dan een relatie met Maike Dijkhuis, 'de dochter van een zeer vermogende vastgoedondernemer'.

De toekomst lag open voor Holleeder, benadrukt Stempher. "Maar wat dóet hij? Hij sluit zich aan bij Sam Klepper en John Mieremet."

Holleeder sloot zich volgens justitie vrijwillig en zonder grote noodzaak aan bij Sam Klepper en John Mieremet terwijl die nota bene zijn gewezen vriend Cor van Hout hadden laten neerschieten.

Die stap is volgens Stempher alleen te verklaren doordat Holleeder alleen via Klepper en Mieremet uiteindelijk de bezittingen van Van Hout zou kunnen inpikken.

15 februari 2019, 10:11

Holleeder woest over verlies gokhallen

Willem Holleeder klaagde in een door haar stiekem opgenomen gesprek tegen zus Astrid dat zijn broer Gerard hem 'in de maling had genomen', hetgeen hem 'al zijn bedrijven had gekost'. Dat kan niet anders dan onder meer over de gokhallen gaan, stelt justitie.

Holleeder klaagde dat Gerard 'twaalf jaar lang 10.000 per maand' had gehad (door op de hallen te passen). Stempher ziet ook in afgeluisterde gesprekken hard bewijs dat zowel Marcel Kaatee als Gerard Holleeder de hallen voor Holleeder beheerden.

Die gesprekken werden gevoerd nadat broer Gerard kort was ontvoerd.

Stempher: "Gerard heeft in die periode nergens anders gewerkt dan in de gokhallen. Als Willem Holleeder dan in een opgenomen gesprek zegt dat hij 'alleen maar moest passen op zijn spullen', kan dat niet anders dan over de gokhallen gaan."

Dat Willem Holleeder de feitelijke eigenaar van de hallen was, blijkt voor Stempher ook zonneklaar uit andere bewijzen, zoals afgeluisterde gesprekken tussen Holleeder en zijn toenmalige vriendin Maike Dijkhuis.

"Gerard en Kaatee werkten voor verdachte (Holleeder) in de hallen. Toen hij (in 2012) uit detentie kwam, waren de hallen gesloten doordat de burgemeester die in 2011 had laten sluiten."

Holleeder was daar volgens justitie woest over, omdat hij zijn zaken kwijt was.

Astrid Holleeder verklaarde als getuige dat zij er voor had gezorgd 'dat alles klopte' rond de hallen en andere investeringen van het losgeld van Heineken, waarna Marcel Kaatee en broer Gerard 'met alle ellende zaten'.

Willem Holleeder heeft in zijn proces gezegd dat hij Gerard 'er niet bij wilde lappen' door over hem te verklaren. Stempher noemt dat 'gespeelde barmhartigheid die instrumenteel wordt ingezet'. Holleeder zal Astrids verhaal over de gang van zaken omtrent de gokhallen volgens justitie nooit bevestigen, alleen al omdat hij anders zou bevestigen dat Astrids verhaal betrouwbaar is – het laatste wat hij wil.

15 februari 2019, 9:58

Holleeder profiteerde van breuk Van Hout

Stempher: "De enige die heeft aangegeven dat er in die periode (na de eerste aanslag) concrete dreiging op Van Hout en Holleeder was, is Holleeder zelf. Hij is daar mee aan de haal gegaan."

Uiteindelijk profiteerde Holleeder volgens justitie van zijn breuk met Cor van Hout door de gokhallen (Molensteeg 1 en Buddy Buddy) op de Wallen en seksclub Satyricon in de Roompotstraat in te nemen.

Holleeder zegt nu dat hij alleen geld had gekregen, 11,5 miljoen gulden, maar dat is onder meer volgens zijn zus Astrid een leugen. Hij zou de hallen 'feitelijk hebben gehad', maar die op naam hebben laten zetten van 'zijn nieuwe witte man' Willem Endstra.

Die liet ze formeel weer op naam van uitbater Marcel Kaatee zetten. Astrid in een getuigenverklaring: "Die Kaatee is ook alleen maar ergens ingestapt met het idee dat het wel goed zou komen, en die zit nu met een gigantisch probleem." (De gokhallen zijn jaren geleden op last van de burgemeester immers gesloten omdat het gevaar zou bestaan dat daarmee misdaadgelden werden witgewassen.)

Stempher: "Willem Endstra omschreef Marcel Kaatee (tegenover de geheime dienst van de recherche) als 'een marjonet van Willem Holleeder' omdat die niets op zijn naam wilde hebben."

Stempher: "Holleeder had wel degelijk de feitelijke zeggenschap over de hallen en die brachten hem maandelijks inkomsten op. (Broer) Gerard Holleeder werkte er als beheerder. Hij zegt er sinds 1992 te hebben gewerkt. De hallen waren volgens broer Gerard aanvankelijk van Willem Holleeder, Rob Grifhorst en Cor van Hout. Uit de verklaring van Willem Endstra blijkt dat ze uiteindelijk op naam van Marcel Kaatee zijn gezet."

15 februari 2019, 9:43

250.000 euro voor de gouden tip

Crimineel Mink Kok heeft verteld dat Holleeder hem in 1996 had benaderd om uit te zoeken wie achter de eerste aanslag op Cor van Hout had gezeten. Hij kwam uit bij Sam Klepper en John Mieremet.

Cor van Hout zou zelf ondertussen geen idee hebben gehad en 250.000 gulden hebben uitgeloofd voor de gouden tip over wie er achter de aanslag had gezeten. Uiteindelijk zouden Mink Kok en (de in 2011 geliquideerde crimineel) Stanley Hillis hebben bedacht dat Van Hout en Holleeder het conflict kunnen oplossen door 1 miljoen gulden te betalen.

Mink Kok en Holleeder vertellen inmiddels verschillende verhalen over die kwestie rond de eerste aanslag op Cor van Hout. Het Openbaar Ministerie gelooft Kok. Die heeft geen belang te liegen en Koks geheugen is 'op vele punten correct gebleken', zegt aanklager Stempher.

Stempher gaat er van uit de Holleeder in plaats van Mink Kok de persoon 'de Allesweter' ten tonele heeft gevoerd. "Wij stellen niet dat er geen Allesweter zou hebben bestaan, maar wel dat het verhaal dat deze persoon zou hebben verteld, niet verifieerbaar is."

15 februari 2019, 9:39

Het dure spel met Grifhorst

'De Allesweter' ('Paja' Mrzic) zou Holleeder na de aanslag op Van Hout hebben verteld dat Van Hout en Holleeder de dreiging konden afkopen door 1 miljoen gulden te betalen aan Sam Klepper en John Mieremet.

Cor van Hout, die in Frankrijk revalideerde, werd kwaad om de suggestie dat hij die boete moest betalen en stuurde Holleeder linea recta terug naar Nederland.

Vervolgens zouden Holleeder en 'de Bouwvakker' Rob Grifhorst elk 500.000 gulden hebben betaald.

Stempher: "Waarom is Grifhorst betrokken bij dit conflict? Hij had er niets mee te maken. Holleeder kiest daar echter niet voor."

In een afgeluisterd telefoongesprek zegt Holleeder dat de in Zuid-Frankrijk verblijvende Grifhorst beter 'niet rond kon gaan springen' in de regio Amsterdam en Vinkeveen, waar hij woonde.

In een later gesprek zei Holleeder aan Grifhorst dat hij 'alles had opgelost'. Hij zou dat ook persoonlijk zijn gaan vertellen aan Grifhorst in Zuid-Frankrijk.

Stempher: "Hier heeft Holleeder in onze visie een spel met Grifhorst gespeeld waardoor die minimaal 500.000 gulden is gaan betalen of zelfs dat hele miljoen betaalde. Grifhorst lijkt onterecht in het conflict te zijn betrokken. Hij wilde niet dat zijn zaken op de Wallen in gevaar zouden komen omdat Klepper en Mieremet die bijvoorbeeld in brand zouden kunnen steken."

Rob Grifhorst is in 2014 overleden, dus hem kan niets meer worden gevraagd.

15 februari 2019, 9:26

Eerste aanslag op Cor van Hout

Op 27 maart 1996 zou Mirolad P. de eerste aanslag op Cor van Hout hebben gepleegd, die met Sonja Holleeder en hun driejarige zoontje in zijn Mercedes zaten voor hun huis aan de Deurloostraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt.

De rechtbank sprak hem vele jaren later vrij bij gebrek aan bewijs. Informanten noemden ook andere criminelen uit de toenmalige groep van 'Paja' Mrzic als betrokkenen bij de aanslag op 'de Blonde', zoals zij Van Hout zouden hebben genoemd.

De beruchte Milos 'Bato' P. en 'Sefte', die voorkomen in meerdere liquidatieonderzoeken uit de jaren negentig, passeren ook in het onderzoek naar de aanslag op Van Hout in 1996 de revue.

'Bato' zou de opdracht voor de liquidatie van Van Hout hebben gegeven.

Sreten 'Jotsa' Jocic vertelde aan misdaadjournalist Bas van Hout de naam van de schutter die op Van Hout zou hebben geschoten, maar die naam klopte volgens het Openbaar Ministerie niet.

Hoewel ze het allebei hebben ontkend, kenden 'Bato' P. en de Serviër Mirolad P. elkaar volgens officier van justitie Lars Stempher aantoonbaar.

Stempher: "Vastgesteld is dat 'Bato' en Mirolad P. elkaar in de periode rond de eerste aanslag op Van Hout kenden en dat zij behoorden tot de groep van 'Paja', waaraan ook Sam Klepper en John Mieremet waren gelieerd. Willem Holleeder kende 'Paja' toen ook al. Het is deze club mensen waarbij Holleeder in de tweede helft van de jaren negentig zijn heil zocht."

15 februari 2019, 9:14

Feest in het Marriot Hotel

In januari 1996 vierden de vrijgelaten Heinekenontvoerders een groot en veelbesproken feest in het Marriot Hotel vlakbij het Leidseplein.

Dat feest was georganiseerd door 'de vijfde Heinekenontvoerder' Rob Grifhorst die inmiddels volop had geïnvesteerd in onder meer vastgoed, seksbedrijven en gokhallen op de Wallen – die dochter Edith van wijlen 'Zwarte Joop' de Vries 'niet geheel vrijwillig' aan Grifhorst had overgedaan.

Cor van Hout en Willem Holleeder probeerden hun zwarte geld uit de Heinekenontvoering wit te wassen door te investeren in het imperium van Grifhorst. Ze regeleden in de bedrijven ook baantjes voor vriend Thomas van der Bijl, broer Gerard Holleeder en, kort, zus Astrid en anderen.

Tot aan de eerste aanslag op Cor van Hout in maart 1996 leefden Van Hout en Holleeder een luizenleven. Meteen na die aanslag kregen ze ruzie. Eerst omdat Van Hout een grote prijs had gewonnen in een loterij en Holleeder daarin niet liet delen. Van Hout begon, vooral als hij wéér dronken was, Jan en alleman te beledigen.

Holleeder zei intimi dat hij 'misselijk' werd van Van Hout en 'er niet meer tegen kon'.

Van 'de Allesweter' (Maruf 'Paja' Mrzic) had Holleeder gehoord dat Van Hout en hij gevaar liepen omdat criminelen Sam Klepper en John Mieremet het op hen hadden gemunt. Hij moest maar niet meer bij Van Hout in de auto gaan zitten. Holleeder zegt Van Hout te hebben gewaarschuwd, maar die zou die waarschuwingen in de wind hebben geslagen.

Klepper en Mieremet waren eerst gelieerd aan de organisatie van 'de Dominee', maffiabaas Klaas Bruinsma. Toen die 'gek werd van de coke' stapten ze over naar de groep van Joegoslaaf 'Paja' Mrzic.

Rond 'Paja' Mrzic hing een groepje beruchte criminelen uit voormalig Joegoslavië en autochtone Nederlanders.

15 februari 2019, 9:08

Tweede dag van het requisitoir

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland opent de tweede dag van het requisitoir. Vandaag neemt officier van justitie Lars Stempher het woord. Hij begint met 'een historiedocument': een schets van de geschiedenis.

De aanklacht begint in februari 2002 met de mislukte poging crimineel John Mieremet dood te schieten op de Keizersgracht, voor het kantoor van een van zijn advocaten.

De geschiedenis daarvóór is volgens alle procespartijen echter ook van belang. We beginnen bij de misdaadgeschiedenis vanaf de vrijlating van Holleeder na zijn celstraf voor de Heinekenontvoering.

Stempher: "We volgen de weg van de verdachte. Een weg vol ellende. De verdachte is niets ontziend, opportunistisch en puur door geld gedreven."

Stempher zal schetsen hoe Holleeder 'brouilleert' met John Mieremet en uiteindelijk opschuift richting Dino Soerel.

14 februari 2019, 14:29

OM: Holleeder liegt, zussen betrouwbaar

Tijdens de eerste dag van het slotbetoog in de strafzaak tegen Willem Holleeder (60) stelde het Openbaar Ministerie (OM) dat Holleeder op hoofdpunten niet naar waarheid heeft verklaard, gelogen en gedraaid'. Zijn zussen Astrid en Sonja kunnen evenals zijn ex-vriendin Sandra den Hartog daarentegen volgens het OM worden beschouwd als "oprechte, authentieke getuigen".

Lees meer: OM: Holleeder liegt, zussen en ex betrouwbaar

14 februari 2019, 13:58

Vrijdag 10.00 uur gaat het OM verder

Dit liveblog houdt voor vandaag op. Vrijdag om 10.00 uur gaat het requisitoir van aanklagers Sabine Tammes en Lars Stempher verder.

14 februari 2019, 13:46

Overleden getuigen

Met grote stappen gaat Tammes nu ook door de regels voor het gebruik van de verklaringen van getuigen die zijn overleden. De zeer omstreden Turks-Nederlandse drugshandelaar Hidir Korkmaz – die de groep rond Holleeder van liquidaties had beschuldigd – stierf kort voor aanvang van Holleeders zaak.

De malafide vastgoedbaron Willem Endstra werd in 2004 vermoord nadat hij zeer uitvoerig over de volgens hem moorddadige Holleeder had gesproken met de geheime dienst van de recherche. De criminele kroegbaas Thomas van der Bijl werd in 2006 vermoord kort voordat hij als 'anonieme bedreigde getuige B' zou getuigen tegen Holleeder – in diens afpersingszaak.

Justitie vindt hun getuigenissen van groot belang, ook al kunnen Holleeder en zijn advocaten hen niet meer zelf bevragen.

De verklaringen van Hidir Korkmaz over zaken die Holleeder aangaan, zijn eerder door rechters terzijde geschoven – al was hij in de zaak over 'de snelkookpanmoord' wél serieus genomen. Hoewel hij in belangrijke zaken onbetrouwbaar was geacht, vindt het Openbaar Ministerie zijn relaas bepaald niet waardeloos.

Inmiddels is volgens officier van justitie Tammes gebleken dat aardig wat details uit zijn verhalen kloppen.

Korkmaz zegt onderdeel te hebben uitgemaakt van een groep Turks-Nederlandse criminelen. Belangrijke spelers uit die groep zouden van Holleeder en Dino Soerel moordopdrachten hebben aangenomen.

Justitie gaat er van uit dat Holleeder en zijn getrouwen twee verschillende 'moordcommando's' gebruikten: een groep waarvan de kern bestond uit Nederturken en een 'Amsterdamse' groep rond Jesse R. – waarvan ook Fred Ros en Peter la Serpe deel zeggen te hebben uitgemaakt.

Aanklaagster Tammes akkert door de resultaten van recent 'verificatieonderzoek' waaruit volgens haar blijkt dat Hidir Korkmaz op behoorlijk wat punten de waarheid heeft gesproken. Behalve Nederturken beschuldigde Korkmaz enkele Nederlandse criminelen van Surinaamse origine van betrokkenheid bij het turkse moordcommando.

Zij zouden contact hebben onderhouden met onder anderen Dino Soerel en Donald Groen. Die zijn inmiddels ook als verdachten aangemerkt door justitie, al hebben de eerste rechters de bewijzen nog wat dun bevonden.

14 februari 2019, 13:28

Schreeuwen in de nachtclub

Tammes is aanbeland bij de 'anonieme bedreigde getuige' Q5: een medewerker van de Rotterdamse Baja Beach Club die zegt vooral Dino Soerel en Willem Holleeder in de nachtclub te hebben horen praten (en schreeuwen) over slachtoffers die moesten worden geliquideerd.

Ze ploegt ook door de jurisprudentie over dergelijke getuigen, die afgeschermd kunnen worden verhoord bij de onderzoeksrechter, en niet op de openbare zitting, en aan wie advocaten maar beperkt vragen mogen stellen.

Volgens Tammes heeft het Openbaar Ministerie zowel rond de kroongetuigen als rond anonieme bedreigde getuige Q5 'voldaan aan de wet'.

Drie onderzoeksrechters hebben Q5 als betrouwbaar bestempeld.

Tammes concludeert dat de rechtbank de verklaringen van alle beschermde getuigen kan gebruiken. Over en weer kunnen die getuigenissen 'steunbewijs' zijn voor elkaar.

14 februari 2019, 12:55

Hoofdstuk over La Serpe en Fred Ros

Na de lunch begint officier van justitie Sabine Tammes aan een hoofdstuk over de kroongetuigen, Peter la Serpe en Fred Ros.

Ze wijst er op dat die in de grote Amsterdamse liquidatiezaak uit en te na zijn ondervraagd, gewikt en gewogen. De totstandkoming en de betrouwbaarheid van de kroongetuigen en hun beschermingstrajecten zijn uitentreuren aan de orde geweest.

"Élke verspreking, élke aarzeling is uitputtend besproken. De rechtbank moet vanzelfsprekend een eigen afweging maken, maar het arrest van het gerechtshof (dat de verklaringen van de kroongetuigen als belangrijk bewijs bezigde) kan een leidraad zijn."

Het verhaal dat officier Tammes momenteel houdt over de 'toetsingskaders' en de finesses van 'beschermingstrajecten' is technisch en taai. De moraal van het verhaal: het gerechtshof vond het in de grote zaak Passage allemaal prima en dat zou voor de rechtbank ook kunnen (moeten) gelden.

Tammes wijst er op dat het gerechtshof in Passage de beide kroongetuigen na zéér uitvoerige toetsing betrouwbaar heeft bevonden. Dat hun verklaringen op belangrijke punten niet precies op elkaar passen, weet het hof aan verschillen in de interpretatie van dezelfde feiten.

Ook in de aanloop naar de cassatie van de voor huurmoorden tot levenslang veroordeelde Jesse R. heeft het Openbaar Ministerie weer geadviseerd de bezwaren van de verdediging tegen de biechten van de kroongetuigen te verwerpen.

De Hoge Raad moet zich nog uitspraken overigens, dat arrest wordt in april verwacht.

Tammes gaat met zevenmijlslaarzen door de verklaringen die Fred Ros heeft afgelegd. In de kern: Dino Soerel gaf hem moordopdrachten en deed dat in samenspraak met Willem Holleeder – die hij overigens zelf nooit zegt te hebben gesproken.

De verhoren van de kroongetuigen in de zaak-Holleeder 'hebben geen nieuwe gezichtspunten opgeleverd', zegt Tammes.

Tammes vraagt de rechtbank dan ook 'het oordeel over de betrouwbaarheid van de kroongetuigen over te nemen van het gerechtshof'. De rechters moeten hun verklaringen gebruiken, dus.

Hoewel officier van justitie Sabine Tammes in hoog tempo door de materie dendert, zijn haar bespiegelingen over de eerdere rechterlijke oordelen en andere jurisprudentie over kroongetuigenverklaringen vooral voor juristen interessant.

We beperken ons hier daarom even tot de absolute hoofdlijnen. Tammes heeft overigens inmiddels vier van de zes vandaag te bespreken hoofdstukken afgerond. (Dat vanmorgen over zeven hoofdstukken is gesproken, was een vergissing.)

14 februari 2019, 12:07

Lunchpauze in de rechtbank

De rechtbank onderbreekt voor de lunch, tot kwart voor twee.

14 februari 2019, 11:55

Holleeder aasde op erfenis Sandra

Nog voor de lunch wil aanklaagster Tammes de verklaring van ex Sandra den Hartog bespreken. Al in haar eerste zin laat Holleeder een verontwaardigde kik horen.

Sandra werd volgens getuigen en volgens haarzelf geregeld door Holleeder geslagen. Ze deed zijn was en maakte zijn huizen schoon.

Alleen onder zijn voorwaarden mocht 'de vieze schijthoer' (zoals hij haar in een afgeluisterd gesprek noemde) een opleiding volgen. Zo mocht ze niet met mede-cursisten op een terrasje zitten.

'Het web dat Holleeder om Sandra den Hartog heeft geweven' had volgens justitie maar één doel: hij aasde op de erfenis van haar in 2000 geliquideerde man Sam Klepper.

Ook tegen Sandra 'ging' Holleeder 'schuimbekkend tekeer', bijvoorbeeld over haar jongste zoon, die volgens Holleeder te dicht op de Hells Angels zat en die tot zijn weerzin in hasjcafé Excalibur op de Wallen werkte – een honk van de Hells Angels.

Sandra: "Je leert normaal doen, wat best heel moeilijk was, bijvoorbeeld omdat hij over mijn zoon heel dreigend was," zei ze bijvoorbeeld. Ze voelde zich 'een los eindje' omdat Holleeder wist dat zij wist dat Holleeder haar man had laten vermoorden. Ze woonden niet samen, maar 'haar huis was zijn basis'.

Holleeders beschuldiging dat 'Astrid alles heeft geregisseerd' noemde Sandra 'onzin'.

Ook de 24 verklaringen van Sandra 'over zo'n beetje haar hele volwassen leven, de dood van Sam Klepper en haar dertienjarige relatie met Holleeder' acht justitie betrouwbaar.

"Ze heeft ook niet uit eigen gewin verklaard, maar had daar valide redenen voor die de verdachte niet heeft betwist."

Ook Den Hartogs verklaringen kunnen volgens aanklaagster Tammes voor het bewijs worden gebruikt.

14 februari 2019, 11:48

'Pistool op het hoofd van Sonja's zoon'

Ook Sonja heeft benadrukt welke enorme gevolgen het kan hebben als je over Holleeder met de politie spreekt. De moord op Thomas van der Bijl was daarvan volgens haar hard bewijs. Holleeder dreigde ook in onderlinge gesprekken dat hij een van zijn zussen zou laten doodschieten.

Hij zou ook een pistool op Sonja's zoon hebben gericht. Officier Tammes ziet voor dat laatste ook bewijs in uitspraken die Willem Holleeder zelf deed in de heimelijk opgenomen gesprekken. Hij dreigde daarin onder meer met zoveel woorden een pistool op het hoofd van die zoon te zetten.

De veelbesproken zaak-Goudsnip, over de afwikkeling van de erfenis van Cor van Hout, is vaak 'onderwerp geweest van debat' in de liquidatiezaak van Holleeder. Ze heeft een schikking met het Openbaar Ministerie getroffen en vervolgens een boete betaald om voor die zaak niet verder te worden vervolgd. Volgens justitie stond die zaak los van Sonja's bereidheid 'belastend over Holleeder te verklaren'.

Tammes concludeert: "Sonja heeft uit eerste hand verklaard over haar broer en over de opdracht die hij gaf voor de moorden op Cor van Hout, Willem Endstra en Thomas van der Bijl."

14 februari 2019, 11:36

'Betrouwbare verklaringen van Astrid'

De verklaringen van Astrid Holleeder zijn volgens Tammes betrouwbaar gebleken.

"Astrid was dé vertrouwenspersoon van de verdachte. Ze heeft alles van hem rechtstreeks meegekregen. Inhoudelijk zijn haar verklaringen consistent en worden ze op belangrijke punten onderbouwd door andere bewijsmiddelen. Ze kunnen dan ook voor het bewijs worden gebruikt."

Tammes gaat over tot de bespreking van de verklaringen van Sonja, volgens Willem Holleeder zelf 'het lievelingszusje'. "Zelf beschrijft ze hem als een tiran. Volgens haar is Holleeder verantwoordelijk voor de dood van de vader van haar kinderen Cor van Hout en voelt ze zich tegenover haar kinderen verplicht dat aan de politie te vertellen."

Sonja zegt altijd 'in de tang' van haar oudste broer te hebben gezeten. Al sinds de moord op Cor van Hout in 2003 leefde ze naar eigen zeggen 'altijd in angst'.

Tammes haalt een geluidsfragment aan waarin Holleeder aan 'Boks' (zijn bijnaam voor Sonja) zegt dat ze het aan hem heeft te danken dat ze nog leeft. Tegen Astrid zei hij dat hij Sonja 'á la minute' zal doodschieten als hij haar gedrag beu is.

Hij dreigde ook een van haar kinderen dood te schieten. (Tammes noemt hun namen, maar die laten we hier weg.)

Holleeder zei in gesprekken met Sonja ook dat misdaadverslaggever Peter R. de Vries ('die kankerhond') voor zijn leven moest vrezen en dat hij hem zou laten doodschieten wanneer hij wilde.

Ook de verklaringen van Sonja Holleeder worden volgens justitie door tal van getuigenissen en andere bewijzen ondersteund.

Officier Tammes somt bewijzen op die (details in) Sonja's verhaal bevestigen.

14 februari 2019, 11:22

25 heimelijke opnames Astrid

Astrid Holleeder heeft gaandeweg 25 heimelijk opgenomen gesprekken met haar broer Willem ingebracht, of delen daarvan. De opnames kwamen steeds in plukjes gaandeweg haar verhoren.

Tammes, over de reden van dat druppelsgewijs inbrengen van de gespreksopnamen: "Op de zitting heeft Astrid verklaard hoe ze die gesprekken verstopte en beheerde. Sonja had er ook enkele in bewaring, maar had er maar een paar teruggevonden. Soms waren gesprekken opgenomen met twee verschillende apparaatjes."

"Soms wilde ze niet zeggen hoe het was gegaan met die opnames, die ze meestal 'uit huis had gewerkt' uit angst dat ze zouden worden gevonden. Soms kwam iemand bij wie ze gesprekken had verstopt, die ineens weer brengen (terwijl Astrid niet meer wist dat ze die nog bij diegene had liggen)."

Dat Astrid geregeld stellig tegen de rechtbank had gezegd dat ze alle opnames had ingebracht, terwijl ze later met nieuwe opnames kwam, kwam volgens justitie doordat ze van het bestaan niet meer wist.

"Wie er kwaad in wil zien, kan stellen dat ze een strategie had, maar dan nog zou de verdachte niet in zijn belangen zijn geschaad. Hij heeft alles gekregen en de verdediging heeft Astrid overal over kunnen verhoren. De aanvankelijk 'achtergehouden' gesprekken bevatten geen ontlastende informatie. Wel bélastende."

14 februari 2019, 11:08

'Levenslang voor Astrid'

Tammes haalt verklaringen van Willem Holleeder aan over het gedrag van zijn zussen, die volgens haar aantoonbaar niet kloppen. Zo ontkent Astrid dat ze 8,5 ton van Willem Holleeder voor hem in een kluis had gelegd bij een advocaat. Die advocaat weerspreekt dat.

Dat het Astrid 'om het geld van Willem ging' bij het verklaren, vindt justitie aantoonbare onzin. Astrid verdiende haar hele leven al zelf geld op een normale manier, als advocaat, met werk dat ze 'ontzettend leuk vond'.

Tammes: "Haar beslissing te gaan verklaren heeft haar hele leven op zijn kop gezet." Ze kan geen advocaat meer zijn en leeft naar eigen zeggen 'tussen vier muren'. "Hij krijgt levenslang, maar ik heb het ook," citeert Tammes de getuige.

14 februari 2019, 11:03

'Sonja een debiel en Sandra jaloers'

Officier Tammes: "Het motief van de zussen is volgens de verdachte dus geld, en Astrid heeft als een ware regisseur niet alleen haar eigen verhaal in elkaar gezet, maar ook die van Sonja en Sandra. Hij zegt dat hij alleen maar leugens hoort."

Astrid vertelde dat Holleeder de vrouwen 'altijd hetzelfde neerzet. "Sonja als een debiel, Sandra als een jaloers wijf en ik was natuurlijk sowieso altijd al anders."

De vrouwen hebben vaak benadrukt dat ze onafhankelijk van elkaar de waarheid spraken. Dat hun verhalen soms grote gelijkenissen vertonen, komt doordat ze hetzelfde hebben meegemaakt, legden ze in verhoren uit.

Aanklaagster Tammes: "Vergelijking van de verklaringen van de vrouwen leveren niet het beeld op dat hun verhalen op elkaar zijn afgestemd. De verdachte doet alsof dat een peuleschil is, maar in zo'n eindeloze reeks verhoren is dat schier onmogelijk."

14 februari 2019, 10:42

'Ongezonde bloeddorst'

Terug van de koffiepauze begint officier van justitie Sabine Tammes met de bespreking van de uitvoerige getuigenissen van Holleeders zussen Astrid en Sonja en zijn ex-vriendin Sandra den Hartog (de weduwe van de in 2000 geliquideerde crimineel San Klepper).

Tammes: "Zonder overdrijving kunnen we stellen dat de verklaringen van zijn zusters insloegen als een bom, ook bij de verdachte, zoals hij zelf uitvoerig heeft verteld. Het voelde voor hem als de ultieme vorm van verraad."

Zijn zussen zagen Holleeder na zijn vrijlating uit de gevangenis in januari 2006 weer strategisch in de weer om zijn positie in het criminele milieu weer te versterken.

Langzaamaan begonnen ze aan 'een traject vol emoties, spanning en angst en een lange adem', zoals officier van justitie Betty Wind het formuleerde, die het getuigentraject coördineerde.

In 2013 'kwam alles in een stroomversnelling', vertelde Astrid Holleeder, omdat haar oudste broer zus Sonja steeds ernstiger begon te bedreigen. De zussen legden via misdaadverslaggever Peter R. de Vries in het diepste geheim contact met justitie en legden in de loop van 2013 de eerste verklaringen af.

De zussen verklaarden over de liquidaties die Holleeder volgens hen had laten plegen en over mislukte moordplannen. Op 11 april 2013 gaf Sonja aan officier Betty Wind te kennen dat ze niet anders kon dan te gaan verklaren tegen haar broer. Ze legden onafhankelijk van elkaar 'kluisverklaringen' af.

Tammes: "Officier van justitie Wind had ze op het hart gedrukt hun verklaringen niet op elkaar af te stemmen." In 2014 voerde officier Wind ook een eerste gesprek met Holleeders ex-vriendin Sandra den Hartog.

Ook zij vertelde over verschillende liquidaties waartoe Holleeder opdracht had gegeven, waaronder die op haar man Sam Klepper. Holleeder had volgens haar gedreigd ook haar jongste zoon, zus Sonja en haar zoon te laten vermoorden 'zodra hij weer ruimte had'.

De vrouwen spraken over Holleeders 'ongezonde bloeddorst' die niet was te stillen.

De zussen waren doodsbang dat de toen nog niet gearresteerde Holleeder via zijn 'petten' (corrupte politiecontacten) te weten zou komen dat zij in het diepste geheim verklaringen tegen hem aan het afleggen waren.

Dat Holleeder had gezegd dat 'bij (Kees) Houtman een raket naar binnen zou gaan' was voor Astrid Holleeder een trigger te gaan praten met de politie, omdat haar broer 'steeds gekker werd'.

Dat crimineel Stanley Hillis in februari 2011 was geliquideerd in de Amsterdamse Watergraafsmeer, hielp, want tevoren had Astrid Holleeder nooit over haar broer en Hillis durven verklaren.

De zussen zagen hun verklaringen als 'het laatste redmiddel'.

Willem Holleeder ziet Astrid als 'de kwade genius' achter de verklaringen en heeft vaak herhaald dat ze Sonja heeft overgehaald ook te liegen 'om van hem af te komen' en het overgebleven losgeld van de Heinekenontvoering voor zichzelf te kunnen houden.

14 februari 2019, 10:20

'Liegen is zijn hoofdeigenschap'

Dat Holleeder zijn zus Astrid niet serieus nam en haar advies heus niet nodig had, klopt volgens Tammes overduidelijk in het geheel niet. Hij sprak juist tot in detail over zijn banden met andere criminelen, voorvallen in het criminele milieu et cetera.

"De verdachte heeft zijn eigen waarheid. Die waarheid is heel vaak niet dé waarheid. Het beeld is ontstaan van een persoon die liegt, ook als dat niet eens nodig lijkt."

Ze citeert Astrid Holleeder: "Liegen is zijn hoofdeigenschap."

De rechtbank pauzeert voor een kwartier.

14 februari 2019, 10:11

Naam misbruikt voor afpersingen

Over de band die Holleeder had met zijn gewezen compagnon Dino Soerel (die inmiddels levenslang uit zit voor het samen met Holleeder geven van de opdrachten voor de liquidaties van Kees Houtman en Thomas van der Bijl) is 'veel gezegd', memoreert aanklaagster Tammes.

Zowel Holleeder als Soerel hebben in hun processen uitdrukkelijk verklaard dat ze al gebroken waren in de relevante periode. "Soerel heeft in zijn zaak Passage uit alle macht geprobeerd aan te tonen dat Holleeder zijn naam had misbruikt voor afpersingen waarmee hij niets te maken had. Ondanks al die moeite van Soerel en zijn verdediging die brouillering aan te tonen, heeft het gerechtshof dat terzijde geschoven. Het hof vond het verweer 'sterk gekunsteld aandoen'."

Uit het veelbesproken telefoongesprek in 2011 tussen de toen gedetineerde Holleeder en misdaadverslaggever Peter R. de Vries en andere telefoontjes van Holleeder vanuit de gevangenis, blijkt volgens onder anderen Astrid Holleeder dat Holleeder over de telefoon opzettelijk en ten onrechte over Soerel en zijn advocaten zegt dat die hem onder druk zetten omdat justitie dat dan zal afluisteren.

Voor officier Tammes tekent dat bellen vanuit de gevangenis de gewiekste en geraffineerde manier van Holleeder om een verkeerd beeld te schetsen.

14 februari 2019, 9:56

Vreselijk uitvallen. Typisch Jordanees?

Op de zitting kwam geregeld aan de orde hoe Holleeder vreselijk kan uitvallen tegen mensen op wie hij woest is, in heimelijk opgenomen tirades 'die iedere keer weer ijzingwekkend zijn'.

Tammes: "De verdachte heeft gezegd dat het typisch Jordanees is zo te schreeuwen. Het Parool heeft in de Jordaan een aantal mensen geïnterviewd die zich in dat beeld bepaald niet herkennen."

Lees verder: Wat vinden Jordanezen van het taalgebruik van Holleeder?

Tammes haalt getuigen aan van Holleeders razernij, op verschillende momenten en plekken, die hebben gezegd dat ze 'nog nooit iemand zó hadden zien flippen' en woorden van gelijke strekking.

"Zelf vindt hij zijn gedrag normaal, maar voor mensen die zijn razernij moeten ondergaan, is het zeer intimiderend. Het is toch die Holleeder die het zegt, zeggen verschillende getuigen," zegt Tammes.

Holleeder heeft zelf ook toegegeven dat hij zijn reputatie ook gebruikte om voor de malafide vastgoedmagnaat Willem Endstra mensen onder druk te zetten. Het was dan niet eens nodig echt te dreigen, omdat zijn verschijning al als indrukwekkend genoeg werd ervaren.

Holleeder zei bijvoorbeeld op de zitting: "Als ik geen Holleeder was geweest, had Endstra me niet nodig gehad."

Tammes bespreekt nu de vele verklaringen van getuigen die zeggen dat Holleeder over gevoelige zaken tegen ze fluisterde, zoals over liquidaties. "De verdachte fluistert altijd op momenten waarop hij iets cruciaals gaat zeggen, iets belastends."

14 februari 2019, 9:48

Holleeder wekt schijn van waarheid

Tammes wijst er op dat Holleeder in zijn eigen verklaringen steeds details noemt die hij toeschrijft aan mensen van wie hij de naam vervolgens niet wil noemen of aan mensen die zijn overleden. Zo wekt hij de schijn tot in detail de waarheid te vertellen, maar zijn zijn uitspraken niet te verifiëren.

14 februari 2019, 9:40

Tonnen gevuld met losgeld

Officier Tammes keert terug naar al het gedoe om het begraven van een deel van het losgeld van de ontvoering van Heineken in een bos bij Lage Vuursche, en allerlei verklaringen die betrokkenen daarover hebben afgelegd. Het losgeld was gewisseld op het wisselkantoor in het Centraal Station in Amsterdam.

De in 2006 vermoorde Thomas van der Bijl had daarover niet lang voor zijn dood gedetailleerde verklaringen afgelegd tegenover politie en justitie. Dat de details in zijn verhaal bleken te kloppen, sterkt het Openbaar Ministerie in het idee dat Van der Bijl ook betrouwbaar was in zijn verklaringen over liquidaties die Holleeder zou laten plegen.

Zelf heeft Holleeder slechts 'onverifieerbare' verklaringen afgelegd over dat begraven en opgraven van die tonnen met dat losgeld.

Holleeder vertelt 'zijn eigen waarheid' met gebruikmaking van details die aantoonbaar kloppen, in een poging zijn relaas aannemelijk te laten klinken, stelt justitie.

Holleeder heeft volgens justitie tevergeefs geprobeerd de betrouwbaarheid van de verklaringen van Van der Bijl in twijfel te trekken door in de rechtszaal een ander relaas af te steken. Anders dan Holleeders verklaringen zijn die van Van der Bijl wél zonneklaar juist, oordeelt Tammes.

14 februari 2019, 9:25

'Hij vertelde kleine en grote leugens'

Tammes bespreekt nu uitgebreid de troebelen rond de verfilming van het boek over de ontvoering van Heineken waarover Holleeder heel boos was en waarover hij in de rechtszaal ook loog.

"We zien hier een voorbeeld van hoe de verdachte opereert. Hij denkt ergens recht op te hebben en gaat door roeien en ruiten om het te krijgen."

Ook het draaien van Holleeder over het inmiddels veelbesproken gesprek dat hij in 2011 had gevoerd met misdaadverslaggever Peter R. de Vries (via de 'advocatenlijn' van toenmalig advocaat Stijn Franken), toont volgens Tammes 'hoe Holleeder pregnant meineed pleegt' en 'kleine en grote leugens' vertelt.

Dat vindt justitie erg belangrijk om te benadrukken, om de rechtbank aan te tonen hoe weinig waarde aan Holleeders eigen beweringen is te hechten.

Ook over een bijeenkomst met andere beruchte criminelen in het Okura Hotel in De Pijp, twee dagen na de liquidatie van Cor van Hout, heeft Holleeder aantoonbaar gelogen.

Eerst zei hij dat hij daar niet was, later moest hij toegeven dat hij er wel binnen was geweest, maar zei hij dat hij 'alleen een handje was komen geven' aan de criminelen die hij toevallig had zien zitten.

Tammes: "Het Okura Hotel is nou niet een plek waar je zomaar even op de bonnefooi naar binnen loopt."

14 februari 2019, 9:16

'Zoals de wind waait, waait mijn rokje'

Aanklaagster Tammes stelt vast dat Holleeder in zijn afpersingszaak Kolbak al had beloofd de waarheid te spreken, maar vervolgens volop heeft gelogen. Later heeft hij gelogen in televisieprogramma College Tour, hoewel hij ook daar had beloofd niet te liegen.

Dat hij in zijn huidige zaak had beloofd de waarheid te spreken, nemen de aanklagers dan ook niet serieus. "Het is: zoals de wind waait, waait mijn rokje."

Het enorme dossier bewijst voor de officieren van justitie voortdurend dat Holleeders eigen verklaringen niet kloppen.

14 februari 2019, 9:07

1244 ordners, een half miljoen pagina's

Officier van justitie Sabine Tammes begint er mee te memoreren dat het Holleederproces ontzettend veel aandacht van media en publiek heeft gekregen en (al dan niet zijdelings) onderwerp was van boeken, televisieseries, een toneelstuk et cetera. "Dat heeft het proces niet beïnvloed."

Ze somt de vijf liquidaties, één 'doodslag' en mislukte moordpogingen op waarvan Holleeder wordt beschuldigd.

Het dossier telt 1244 ordners en ruim een half miljoen pagina's.

Vandaag zullen de aanklagers met name de verklaringen van Holleeder en die van de cruciale getuigen bespreken. Morgen volgt een historisch overzicht. Daarna worden de verschillende dossiers behandeld en op 1 maart volgt de strafeis.

14 februari 2019, 9:05

De rechtbankvoorzitter opent de zitting

Rechtbankvoorzitter Frank Wieland opent de zitting in een goed gevulde rechtszaal. De Amsterdamse hoofdofficier van justitie Nicole Zandee en procureur-generaal Theo Hofstee zijn onder de vele belangstellenden in de zaal.

14 februari 2019, 8:55

Het requisitoir beslaat 800 pagina's

Het requisitoir dat de aanklagers de komende dagen zullen voorlezen beslaat 800 pagina’s en is opgebouwd uit zeven hoofdstukken.

14 februari 2019, 8:23

Het unieke proces tegen Holleeder

De veelvoudige liquidatiezaak tegen Willem Holleeder nadert zijn apotheose. Vanaf donderdag onderbouwen de aanklagers vier dagen lang waarom ze hem levenslang de cel in willen hebben. Vier elementen die dit megaproces uniek maken.

Lees verder: Waarom het megaproces tegen Holleeder zo uniek is

14 februari 2019, 6:12

Levenslang als eis

Ruim een jaar en vijftig zittingsdagen na aanvang van de veelvoudige liquidatiezaak tegen Willem Holleeder (60) beginnen officieren van justitie Sabine Tammes en Lars Stempher donderdag aan hun requisitoir.

Ze zullen daarin vier dagen lang (donderdag, vrijdag, 28 februari en 1 maart) onder grote belangstelling van media en publiek uiteenzetten welke bewijzen ze zien dat hij opdrachten gaf tot liquidaties – samen met ex-misdaadcompagnon Dino Soerel en de in 2011 in de Amsterdamse Watergraafsmeer zelf doodgeschoten Stanley Hillis.

Niemand twijfelt er aan dat de aanklagers op de vierde dag van hun relaas levenslang zullen eisen. Daarvoor is het niet nodig dat ze de gehele aanklacht bewezen achten. Een deel kan ook al volstaan.

Doodslag
Op Holleeders tenlastelegging staan vijf moorden (op mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout in 2003; op de malafide vastgoedbaron Willem Endstra in 2004; op crimineel John Mieremet en handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman in 2005 en op de criminele kroegbaas Thomas van der Bijl in 2006).

Daarnaast verwijt justitie hem één doodslag (op botenhandelaar Robert ter Haak die naast Cor van Hout stond toen die met een machinegeweer werd neergemaaid). Bovendien wordt Holleeder verdacht van mislukte moordpogingen en het lidmaatschap van een criminele organisatie.

De eerste twee volle weken van maart staat het pleidooi geagendeerd van Holleeders advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz.

14 februari 2019, 6:03

Lees terug: de hoogtepunten tot nu toe

Dit was dag 50 in proces Holleeder: Aan 'de Peter R. de Vries-show' wilde Willem Holleeder niet meedoen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.