Terschelling herdenkt 'Engelse furie': de vergeten ramp van de eilanders

Terschelling herdenkt vrijdag de ­'Engelse furie' van 350 jaar geleden, waarbij tweeduizend opvarenden omkwamen en West-Terschelling afbrandde.

Op deze kopergravure van Gaspar Bouttats wordt de Engelse furie verbeeld.Beeld Rijksmuseum

Het is 19 augustus 1666. De Tweede Engelse Oorlog is in volle gang als voor de kust van Vlieland tientallen branders - brandende schepen die andere schepen aan moeten steken - richting een Nederlandse koopvaardijvloot varen.

De Engelsen brengen onder leiding van kapitein Robert Holmes 170 schepen met kostbare handelsvoorraad tot zinken. Tweeduizend mensen komen om, de economische schade loopt tot in de miljoenen. Een dag later steken Engelse soldaten het dorp West-Terschelling in brand, enkel de vuurtoren en een paar huisjes blijven staan.

Een plekje in de boeken
Het is 19 augustus 2016. Terschelling en Vlieland staan een week lang stil bij de gebeurtenissen van 350 jaar geleden. Veel eilanders zijn er verbolgen over dat de ramp zo weinig aandacht krijgt, zegt Hans Geijtenbeek, voorzitter van de Stichting 1666-2016 Terschelling, die de herdenking organiseert. "Goed, we hoeven er niet om te huilen, maar het verdient gewoon een plekje in de boeken."

Het was een uitzonderlijk bloedig gebeuren, zegt Geijtenbeek. Ook economisch was de klap zwaar. "De beurs in Amsterdam sloot drie dagen om een krach te voorkomen."

In Engeland wordt Holmes' bonfire (het vreugdevuur van Holmes) juist gevierd, in Nederland wordt het vergeten. Voor de slag bij Chatham die een jaar later volgde, is dit weer andersom: ­tijdens deze zeeslag leed de Engelse vloot een enorme nederlaag.

Michiel de Ruyter
Men denkt niet graag terug aan nederlagen, maar de furie was meer dan dat, zegt historicus Anne Doedens. "Die heeft een vaste plaats en functie in het verhaal rond Michiel de Ruyter."

De Ruyter had het tijdens de furie te druk met een ruzie met Cornelis Tromp in Zeeland, de vloot in het noorden was daardoor een makkelijke prooi. De schaamte en woede rondom de furie was groot en leidde uiteindelijk tot de zeeslag bij Chatham.

Doedens schreef samen met Jan Houter een boek over de furie. "Om een compleet beeld van die oorlog en die tijd te krijgen, moeten de gebeurtenissen de geschiedenisboeken in. Maar ze worden volledig genegeerd."

De lespakketten van de stichting over de ­Engelse furie hebben hun weg naar scholen in het noorden inmiddels gevonden. Doedens probeerde tevergeefs een plek te krijgen in de canon van de ­Nederlandse geschiedenis, maar de samenstellers van de Friese canon zijn positiever gestemd. Het is Anne Doedens en Hans Geijtenbeek om het even. "Als het maar in de boeken komt."

Herdenking ook in virtual reality
De herdenking op Terschelling duurt een week. Praalwagens rijden door de straten, de ramp wordt geprojecteerd op de vuurtoren en er is een speciale historische wandeling.

De virtual­reality-app '1666' moet de ramp interessant maken voor de jeugd. De organisatie rekent op duizenden bezoekers, afgevaardigden van zowel de ­Nederlandse als de Britse marine zijn aanwezig. Ook op Vlieland wordt de ramp, in iets mindere mate, herdacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden