Update

Ten Slotte : Paul Newman 1925 - 2008

Foto EPA/Carlo Ferraro

Hij was een van de laatste grote filmsterren van de vorige eeuw, beroemd om zijn intens blauwe ogen, maar altijd op zoek naar rollen die een worstelend mens achter dat uiterlijk van filmidool lieten zien.

De op 83-jarige leeftijd overleden Paul Newman was een icoon van de Hollywoodcinema in de jaren zestig en zeventig, maar in de Verenigde Staten ook bekend als getalenteerd professioneel autocoureur en vooral als de man achter Newman's Own, producent van populaire sauzen (gebaseerd op eigen recepten), waarvan de winst naar het goede doel ging. Newman's Own heeft in de loop der jaren naar schatting tweehonderd miljoen dollar opgebracht.

Hij werd uiteindelijk tien maal genomineerd voor een Oscar, maar moest 33 jaar op de grote prijs wachten. Hij had echter met iconische rollen in Butch Cassidy, Hud, The Hustler, The Sting, Absence Of Malice, The Verdict en Cool Hand Luke weinig meer te bewijzen.

Ook bij collega's stond Newman hoog in het vaandel. Voor Julia Roberts was Newman 'mijn grote voorbeeld, mijn held.' George Clooney zei: ''Hij legde de lat te hoog voor de rest van ons. Niet alleen acteurs, maar voor ons allemaal.''
Paul Leonard Newman werd geboren op 26 januari 1925 in Cleveland. Zijn vader had een goedlopende sporthandel, waardoor Paul en zijn oudere broer in het welvarende Shaker Heights, Ohio konden opgroeien. Zijn moeder Teresa was een fanatiek theaterbezoeker en stuurde haar zoon in die richting.

Newman speelde op de high school zowel football als toneel. Hij kwam in 1943 van school, en meldde zich aan bij de luchtmacht om piloot te worden. Daar kwam naar voren dat hij kleurenblind was, waardoor hij werd afgekeurd. Uiteindelijk vloog hij toch vele missies boven de Stille Oceaan als marconist.

In 1950 overleed zijn vader en Newman nam de zaak over. Maar het toneel trok en hij deed de zaak weer aan zijn broer over, waarna hij toneeldocent werd op Yale University. In 1952 kreeg hij een kleine rol in het toneelstuk Picnic, dat veertien maanden op Broadway zou lopen. Bij dit stuk zou hij zijn tweede vrouw, actrice Joanne Woodward tegenkomen, wat uiteindelijk zou leiden tot één van de langstlopende huwelijken in Hollywood.

In het begin van de jaren vijftig trad hij toe tot de legendarische Actors Studio in New York, waar hij les kreeg naast acteurs als James Dean en Marlon Brando; een heel nieuwe generatie acteurs, die de revolutie in Hollywood zou aanvoeren.

Hollywood meldde zich in 1954 voor de jonge Newman voor een belangrijke rol in The Silver Chalice, een Bijbels epos, dat hij in latere jaren aanduidde als 'de slechtste film ooit gemaakt'. De legende wil dat hij ooit een feestje organiseerde waarin hij zijn gasten voorzag van pannen, pollepels en fluiten en ze vervolgens dwong de film in zijn geheel uit te kijken.

Op 30 september 1955 kwam James Dean om bij een verkeersongeluk en het was Newman die hem in een aantal rollen verving. Vooral de rol van bokser in Somebody Up There Likes Me van Robert Wise, maakte indruk. Regisseur en vriend Arthur Penn zou later schrijven dat Newman in deze periode moeite had om te ontstijgen aan zijn pretty boy-imago. Zijn blauwe ogen gaven de indruk dat hij wellicht een lichtgewicht was op acteergebied.

In 1958 trouwde hij met Joanne Woodward en speelde hij de hoofdrol in de filmversie van Tennessee William's Cat On A Hot Tin Roof, wat hem zijn eerste Oscarnominatie opleverde. Hij zou uiteindelijk zes nominaties krijgen voor zijn grote rollen in de jaren zestig en zeventig, zonder er één te winnen, één van de zwarte bladzijden uit de geschiedenis van de Oscars. In 1986 kreeg hij een ere-Oscar voor zijn oeuvre, om een jaar later zijn eerste 'echte' Oscar te winnen voor zijn rol in Scorseses The Color Of Money, een vervolg op The Hustler uit 1961, waarin hij een van zijn beste rollen speelde.

Robert Redford, zijn tegenspeler in twee van de succesvolste films aller tijden, Butch Cassidy And The Sundance Kid en The Sting betreurde het verlies van 'een echte vriend'. ''Mijn leven en Amerika zijn beter geworden doordat we hem hebben gekend.'' (MARK MOORMAN)

Klik hier voor een videotribute op mashable.com

Newman met zijn vrouw, de actrice Joanne Woodward, met wie hij in 1958 in het huwelijk trad. Foto EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden