ten slotte: Miriam Makeba 1932 - 2008

9 november 2008, vlak voor haar dood. Foto EPA/Cesare Abbate Beeld
9 november 2008, vlak voor haar dood. Foto EPA/Cesare Abbate

Vrijdagavond stond ze nog op het podium van een bijna uitverkocht Paradiso uit te stralen dat ze beschikte over de eeuwige jeugd en het eeuwige leven. Twee dagen later bleek dat ook de eeuwigheid een einde heeft. Zondagnacht, na een concert in het Zuid-Italiaanse Castel Volturno, werd de Zuid-Afrikaanse zangeres en antiapartheidsstrijdster Miriam Makeba (76) getroffen door een hartaanval. In het plaatselijke ziekenhuis kon ze niet meer worden gereanimeerd.

Makeba, strijdbaar tot de laatste dag, nam in Italië deel aan aan een antimaffiaconcert uit solidariteit met de schrijver Roberto Saviano, die bedreigd wordt door de georganiseerde misdaad.

Miriam Zenzi Makeba werd geboren in Johannesburg als dochter van een Swazi moeder en een Xhosa vader. Als ouders hun kroost streng tot de orde willen roepen, gebruiken ze soms de volledige naam van hun kind (Willemijn van Santen! Wil je dat weleens laten!), maar bij Miriam Makeba was daar geen beginnen aan. Haar volledige naam luidt Zenzile Makeba Qgwashu Nguvama Yiketheli Nxgowa Bantana Balomzi Xa Ufun Ubajabulisa Ubaphekeli Mbiza Yotshwala Sithi Xa Saku Qgiba Ukutja Sithathe Izitsha Sizi Khabe Singama Lawu Singama Qgwashu Singama Nqamla Nqgithi - alle namen van haar voorouders, met daarachter een korte karakteristiek in één of twee woorden van hun karakter. Of die volledige naam in al haar negen paspoorten stond (ze was ook nog eens erestaatsburger van tien verschillende landen), staat vanwege de beperkte ruimte in die officiële documenten ernstig te bezien.

De eerste professionele band waarin Miriam Makeba zong was de Cuban Brothers, in 1950. Halverwege de jaren vijftig bracht ze het tot nationale bekendheid als lid van de Manhattan Brothers, een elfkoppige close harmonygroep, gemodelleerd naar Amerikaanse ensembles als The Mills Brothers. Met de Manhattan Brothers tourde ze uitvoerig in Zuid Afrika, Rhodesië en Congo, waarna ze in 1957 de ster werd van de African Jazz and Variety Show. Haar ster groeide verder toen ze meezong in de 'township musical' King Kong, naast haar toekomstige echtgenoot Hugh Masekela. Geld verdiende ze overigens nauwelijks.

De naam van Miriam Makeba zal voorgoed verbonden blijven met de strijd tegen de apartheid in Zuid-Afrika. Haar eerste statement was een belangrijke rol in de film Come back Africa van de Amerikaanse cineast Lionel Rogosin. Toen ze naar Venetië ging om de première van de film bij te wonen, trok de Zuid-Afrikaanse regering haar paspoort in.

In de Verenigde Staten bouwde ze verder aan een succesvolle carrière. Ze scoorde er hits met nummers als Pata pata, The click song en Malaika. In 1966 kreeg ze een Grammy voor de beste Folk Plaat, die ze maakte met Harry Belafonte, een felle aanklacht tegen de Apartheid. Via Belafonte kreeg gastoptredens in de Steve Allen show en engagementen aan gerenommeerde jazzclubs als The Village Vanguard.

In Amerika streek ze de autoriteiten tegen de haren in door haar huwelijk met Stokely Carmichael, burgerrechtenactivist en lid van de Black Panthers. Het kostte haar een platencontract en vele concerten. Ze verhuisde naar Guinee, waar ze jaren fungeerde als afgevaardigde voor de Verenigde Naties. Tot Nelson Mandela haar in 1990 overreedde terug te keren naar Zuid-Afrika. In 1986 kreeg ze de Dag Hammerskjøld Prijs voor de Vrede. (ERIK VOERMANS)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden