Ten slotte: Frank McCourt (1930 - 2009)

Frank McCourt in de klas in de film Angela's Ashes. Foto GPD Beeld
Frank McCourt in de klas in de film Angela's Ashes. Foto GPD

Als kind las hij Dickens. Die schreef ook over armoede. Maar de armoede van Dickens geloofde hij niet. Die boeken liepen altijd goed af. Hij had het bijzonder gewaardeerd als Oliver Twist of David Copperfield in die boeken aan tuberculose waren gestorven.

Schrijver Frank McCourt, die zondag in zijn geboorteplaats New York op 78-jarige leeftijd is overleden, wist waarover hij het had. In zijn van bittere armoede doordrenkte jeugd in het Ierse stadje Limerick liep hij zelf tbc op. Hij werd besmet via de buiten-wc pal naast hun huis. Alle bewoners van de steeg leegden daar hun emmers stront.

Het katholiek-Ierse gezin McCourt vluchtte in 1934 voor de Depressie in de VS naar Ierland, maar de economische omstandigheden waren daar zo mogelijk nog beroerder. ''Het was als Calcutta in de regen. Maar in Calcutta is het tenminste nog warm.'' Vader Malachy McCourt was aan de drank. Als hij na een nacht in de kroeg stomdronken thuis kwam, wist het gezin dat ze weer een week niet zouden eten. Moeder Angela baarde zeven kinderen in vijfeneenhalf jaar, waarvan drie voortijdig overleden. Elektriciteit hadden ze niet. Ook geen televisie. En dan was er nog de gewelddadige schooltijd, met meesters die de stok niet alleen gebruikten om iets aan te wijzen, en de kerk met zijn eeuwige sfeer van doem, schuld en boete.

Frank McCourts toekomstperspectief was niet rooskleurig. Al op zijn veertiende moest hij gaan werken. Naar de middelbare school? Uitgesloten.

Op zijn negentiende keerde hij terug naar New York, waar hij de bibliotheek in 42nd Street ontdekte en begon te lezen. George Orwells Down and out in Paris and London was een favoriet. ''Hij kende de details; de stank van de armoede.''

McCourts leven veranderde toen hij in dienst moest. ''Ik werd bevrijd toen de Chinezen Korea binnenvielen.'' Hij werd gestationeerd in Duitsland, waar hij herdershonden trainde. Na zijn tijd in het leger kon hij door de G.I. Bill of Rights alsnog met een studie taal- en letterkunde in New York beginnen.

In 1959 werd hij leraar Engels aan middelbare scholen, die hij zelf nooit had bezocht. En hij schreef, over zijn jeugd, op basis van notities die hij in de loop der tijd had gemaakt. Dat leidde in 1996 tot het autobiografische Angela's ashes (vertaald als De as van mijn moeder), over zijn kindertijd in Limerick. Hij won er als 66-jarige debutant de Pulitzerprijs mee. Het boek, waarvan miljoenen zijn verkocht, werd in 1999 verfilmd door Alan Parker.

Wat Angela's ashes indrukwekkend maakte, was de volstrekt onsentimentele, onschuldige blik waarmee de schrijver de grimmige gebeurtenissen uit zijn jeugd beziet. McCourt kon er ook de rijkdom van inzien: ''Armoede maakt alles kostbaar.''

Maar het verhaal was niet af. In 1999 ging hij verder in 'Tis', waarin hij zijn leven als nieuwe Amerikaanse immigrant beschrijft. Maar de onschuldige toon van Angela's ashes was verdwenen.

Er zouden nog twee boeken volgen: Teacher man (2005), over zijn tijd als leraar, en het kinderboek Angela and the baby Jesus (2007), gebaseerd op een verhaal dat zijn moeder hem als kind vertelde. (ERIK VOERMANS)

Frank McCourt in 1997. Hij won als 66-jarige debutant de Pulitzerprijs met het autobiografische Angela's ashes. Foto AP Beeld
Frank McCourt in 1997. Hij won als 66-jarige debutant de Pulitzerprijs met het autobiografische Angela's ashes. Foto AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden