Ten slotte: Ferdi E. (1942-2009)

Paul Elsas (Ferdi E.) en zijn echtgenote Els Hupkes in 2006 in de bossen rond Ruurlo. Foto GPD

De daad van Ferdi E. hield heel Nederland in de ban. In het najaar van 1987 ontvoerde en vermoordde hij Ahold-topman Gerrit Jan Heijn. Ruim een half jaar bleef hij ongrijpbaar voor justitie. Maandag kwam E. op 66-jarige leeftijd om het leven bij een ongeluk.

'Een ongelooflijk gemene misdaad'. Zo betitelde Paul Elsas alias Ferdi E. jaren later zelf de ontvoering van en de moord op Gerrit Jan Heijn in 1987.

Maandenlang was Nederland in de ban van de ontvoering. De familie werd afgeperst; als er geen losgeld betaald zou worden, zou Gerrit Jan Heijn worden gedood. Het wrange was dat de Ahold-topman al op de dag van zijn ontvoering was doodgeschoten door zijn gijzelnemer.

Op 9 september 1987 wachtte Ferdi Elsas, een werkloze ingenieur, zijn slachtoffer op bij diens woning in Bloemendaal. Elsas verkeerde in financiële moeilijkheden. Tegen de rechter vertelde hij dat hij het geld ook nodig had om vier ex-collega's te vermoorden. Later zei hij tegen het weekblad Elsevier dat hij dit had verzonnen om ontoerekeningsvatbaar te worden verklaard en geen levenslang te krijgen.

Hij nam Gerrit Jan Heijn mee naar de bossen bij Renkum. Urenlang wandelde het duo door de bossen. Om half tien 's avonds schoot Elsas zijn gijzelaar uiteindelijk door het hoofd en sneed een stukje van diens pink af. Hij begroef het lichaam in de bossen, in een vooraf gegraven kuil.

Tegenover de familie Heijn deed hij het echter maandenlang voorkomen alsof hun echtgenoot en vader nog leefde. Zo stuurde hij cassettebandjes op die Gerrit Jan gedwongen was geweest om in te spreken.

Elsas eiste bijna 8 miljoen gulden aan geld en diamanten. Om de familie te overtuigen dat hij hun vader in zijn macht had stuurde hij het stukje pink op met de tekst: 'Gerrit Jan Heijn zal voorlopig moeite hebben met pianospelen'. Eind november betaalde de familie Heijn losgeld.

Lange tijd had de politie het idee dat de ontvoering het werk was van een bende. Elsas opereerde echter alleen. Pas in april 1988 kon de politie hem oppakken. Elsas, die toen nog zijn voornaam Ferdi gebruikte, was in beeld gekomen nadat hij bij de slijter had betaald met een bankbiljet, afkomstig uit het losgeld. De politie hield hem een maand in de gaten voordat ze hem op 6 april arresteerde.

De Gooi- en Eemlander was de zaak toen al op het spoor. Maar de regionale krant besloot op verzoek van de politie niet te publiceren voordat zij Elsas had opgepakt.

Ferdi E., zoals hij landelijk bekend werd, kreeg tbs en twintig jaar gevangenisstraf. Na behandeling in de Van Mesdagkliniek en celstraf kwam hij in 2001 vrij. In een boek had zijn echtgenote Els Hupkes proberen uit te leggen onder welke omstandigheden haar man tot zijn daad was gekomen. Hij was volgens haar boos over onrecht dat hem zou zijn aangedaan, er waren echtelijke spanningen. In een interview met de krant de Stentor zei Elsas drie jaar geleden: ''Pas later aanvaardde ik van mezelf dat ik in de periode van de moord hartstikke gek was.''

Een jaar daarvoor had hij een brief ontvangen van weduwe Hank Heijn. Zij noemde de ontvoeringstijd de meest verschrikkelijke periode van haar leven, erger dan de vier jaar die zij in het Jappenkamp doorbracht. Maar Hank Heijn schreef de moordenaar van haar man ook dat zij hoopte dat zijn heling voorspoedig zou verlopen: ''...zodat u wat meer grip krijgt op het leven en de bedoeling daarvan. Dat is niet alleen belangrijk voor uzelf maar ook voor uw omgeving.'' Haar schrijven was een antwoord op een brief waarin Elsas haar zijn spijt betuigde van zijn daad.

Met zijn echtgenote was Elsas in 2006 in een woonboerderij in Ruurlo, de Achterhoek, gaan wonen. Dat leidde plaatselijk tot enige opschudding, waarna hij in de openbaarheid trad via een interview.

De aanpassing van zijn voornaam had hem niet lang in de anonimiteit gehouden. Na zijn detentie gebruike Elsas één van zijn andere voornamen, Paul, om de kans te verkleinen dat mensen zouden ontdekken dat hij de bewuste Ferdi E. was. Emigratie was door het paar overwogen maar dan zouden ze hun kinderen en kleinkinderen niet veel meer kunnen zien.

Paul Robert Ferdinand Elsas fietste maandagochtend door Vorden. Op een kruising gaf hij geen voorrang aan een graafmachine. Hij overleed in het ziekenhuis. Elsas is 66 jaar geworden. (GPD)

Hank Heijn doet 4 december 1987 via de televisie een oproep aan de ontvoerder(s) van haar man. Gerrit Jan Heijn is dan 86 dagen zoek. Foto GPD
Gerrit Jan Heijn met echtgenote Hank bij de vleugel. Foto GPD
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden