Plus

Telefoongebruik in het verkeer vinden we gevaarlijk, nu nog ermee stoppen

Telefoongebruik in het verkeer is even gevaarlijk als hardnekkig. En dat terwijl de meesten inmiddels wel doordrongen zijn van de risico's. Hoe krijgen we de smartphone de auto uit?

Beeld Lieke Janssen

Verzekeraar Interpolis lanceerde vorige maand een heftig campagnespotje. In het drie minuten durende filmpje vertelt een man over het ongeluk dat hij veroorzaakte doordat hij in de auto met zijn telefoon aan het pielen was.

Over het moment dat hij te horen kreeg dat hij een jongetje had doodgereden. Hij moet huilen als hij het vertelt. Het spotje is volgens Inter­polis bedoeld om verkeersdeel­nemers bewust te maken van de gevaren van de telefoon in het verkeer.

Bewustwording. Als het gaat om het terugdringen van gedrag dat we als ongewenst beschouwen is 'bewustwording' een steeds maar terugkerend toverwoord. Als iedereen nou eerst maar eens een beetje bewust wordt dan zal de oplossing voor het probleem zich vanzelf wel aandienen, is de populaire gedachte.

(tekst loopt door onder filmpje)

Dat lijkt niet te gelden voor het gebruik van de smartphone in het verkeer. Want vrijwel iedereen ís zich al ten volle bewust van de risico's van het bellen en appen achter het stuur. En toch blijft een aanzienlijk deel van de automobilisten en fietsers stug doorgaan met appen en bellen, daarmee zichzelf en hun medeweggebruikers in gevaar brengend.

Projectleider infrastructuur van de politie Egbert-Jan van Hasselt noemde de smartphone in het verkeer al eens een 'nationale ziekte'.

Hoe groot het percentage verkeersdeelnemers is dat de mobiele telefoon niet met rust kan laten in het verkeer is niet duidelijk. In een enquête van Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) van de gemeente Amsterdam in opdracht van Het Parool geeft twintig procent van de ondervraagden toe weleens te appen in het verkeer.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu zegt dat het gaat om de helft van de bezitters van een mobiele telefoon, Interpolis rept zelfs van 89 procent.

Als de cijfers enigszins kloppen, wordt de telefoon veel meer in het verkeer gebruikt dan in elk geval de Amsterdammer bereid is toe te geven. Dit terwijl de risico's bij vrijwel iedereen bekend zijn: 98 procent van de ruim 400 respondenten van het onderzoek van OIS vindt het gebruik van de mobiele telefoon in de auto gevaarlijk. Ook appen of sms'en op de fiets wordt door vrijwel iedereen als gevaarlijk beschouwd.

Gevaarlijkste vorm van afleiding
Het merendeel van de respondenten heeft zelf gevaarlijke situaties in het verkeer meegemaakt die het gevolg waren van het gebruik van de mobiele telefoon. De automobilist die over de weg slingert, de fietser die een kruispunt oversteekt terwijl hij vooral oog heeft voor het schermpje van zijn telefoon: eigenlijk is het een wonder dat er niet veel vaker ongelukken gebeuren.

Volgens het Instituut Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) heeft iemand die een bericht verstuurt op zijn telefoon, zes keer zoveel kans om een ongeluk te veroorzaken als iemand die zich volledig op de weg concentreert.

"Naar schatting vallen jaarlijks tientallen tot ruim honderd dodelijke slachtoffers in het verkeer door afleiding," zegt SWOV-onderzoeker Jolieke de Groot.

"Hoeveel daarvan door smartphonegebruik komt, is niet te zeggen. Wel is duidelijk dat het sturen van tekstberichten behoort tot de gevaarlijkste vormen van afleiding."

Veilig Verkeer Nederland (VVN) stuurde onlangs een brandbrief naar het kabinet. Het gebruik van de smartphone moet als het aan VVN-voorzitter Felix Cohen ligt als een zwaar verkeersdelict worden bestempeld.

De focus moet wat VVN betreft vooral liggen op hogere straffen en veel meer handhaving. Smartphonegebruik in het verkeer zou net zo zwaar bestraft moeten worden als rijden onder invloed en het rijden met een veel te hoge snelheid.

Uit de enquête van OIS blijkt dat meer dan tachtig procent van de ondervraagden zegt appen in het verkeer minstens zo gevaarlijk te vinden als met alcohol op achter het stuur gaan zitten. Zo beschouwd rijden er dagelijks duizenden stomdronken automobilisten door de stad.

SWOV-onderzoeker De Groot: "Als er een algemeen verbod komt, zul je zien dat de publieke opinie omslaat. Veertig jaar geleden was het gebruikelijk om dronken achter het stuur te stappen, maar tegenwoordig word je erop aangesproken. Dat zal ook gebeuren na een verbod op smartphones achter het stuur."

Smartphonevrije auto's
Uit de enquête blijkt dat zwaarder straffen en het verhogen van de pakkans inderdaad vruchten af zullen werpen. Zestig procent geeft aan (zeer) waarschijnlijk te stoppen met appen en sms'en als er een grotere kans is om tegen de lamp te lopen en de straffen hoger zijn.

Verkeerspsycholoog Cees Wildervanck: "Je moet iemand op heterdaad betrappen, en dat is moeilijk. Daarom zou de politie veel meer ruchtbaarheid moeten geven aan de mensen die ze wél pakken. Zo wanen andere smartphone­gebruikers in het verkeer zich minder veilig."

Een op de vijf denkt dat door mensen nog meer bewust te maken van de risico's het gebruik van de telefoon over tien jaar minder zal zijn dan nu, een kleine veertig procent verwacht de meeste heil van technologische ontwikkelingen.

Softwareproducenten spelen al in op verkeersveiligheid. Apple en Android willen in het besturingssysteem van smartphones mogelijk maken dat gesprekken en berichten worden geblokt zodra de auto begint te rijden, maar waterdicht zijn die maatregelen niet. Het vaststellen dat de auto rijdt, werkt namelijk via gps of een bluetooth. Als je die functies uitschakelt, vervalt de blokkade.

De Groot verwacht daarom dat er 'binnen enkele jaren' automerken zijn die zich afficheren als smartphonevrij. "Het zal niet lang meer duren, een Volvo die alleen start als bepaalde functies van de smartphone uitstaan."

Gordelgebruik
Hoe de verandering er ook mag komen, het verleden heeft in elk geval aangetoond dat onveilig verkeersgedrag kán worden omgebogen. Zo ging het bij het gebruik van de gordel en bij het verbod op alcohol in het verkeer.

De geijkte route voor gedragsverandering: stel ongewenst gedrag strafbaar, zorg voor strenge handhaving en beloon goed gedrag. Dankzij vele blaastesten, rijontzeggingen en Bobcampagnes daalde het aantal dronken chauffeurs in veertig jaar met 85 procent.

Inmiddels is het aandeel alcoholdoden in het verkeer ongeveer gehalveerd ten opzichte van de jaren zeventig. Toegenomen gordelgebruik voorkomt jaarlijks 250 doden, aldus SWOV.

Ook hoopvol: volgens de helft van de door OIS geënquêteerden komt appen in het verkeer over tien jaar niet meer voor.

Lees ook: Slachtoffer en sms'er vertellen. 'Leg die telefoon weg, voor je medemens'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden