Update

Teeven-deal en nasleep waren foutenfestival

De deal die toenmalig officier van justitie Fred Teeven in 2000 sloot met drugscrimineel Cees H. kan de toets der kritiek niet doorstaan. De afspraak op zich deugde van geen kanten en is ook onjuist tot stand gekomen en afgewikkeld.

De bonnetjesaffaire kostte Fred Teeven de kop Beeld anp

Dat heeft een onderzoekscommissie onder leiding van oud-ombudsman Marten Oosting woensdag vastgesteld. De commissie was in het leven geroepen om de zaak uit te pluizen die Opstelten en Teeven in maart dit jaar hun baan als minister en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie kostte.

Ook de wijze waarop minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten met de kwestie is omgegaan toen die in 2014 en 2015 opspeelde, vertoont tekortkomingen. Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie 'betreurt in hoge mate' dat er zoveel is misgegaan met en na de Teeven-deal. Hij neemt de aanbevelingen (zie kader) voor verbetering over, liet hij woensdagmiddag weten.

De Tweede Kamer wil nog meer weten van de commissie. Een meerderheid van de Kamer vroeg woensdag om een hoorzitting met Oosting. De hoorzitting staat gepland voor dinsdag. Woensdag of donderdag volgt dan een debat met premier Mark Rutte, minister Ard van der Steur en staatssecretaris Klaas Dijkhoff.

Bonnetje
Opstelten heeft lang volgehouden dat er met de deal 1,2 miljoen gulden gemoeid was geweest, terwijl het uiteindelijk 4,7 miljoen bleek te zijn die Cees H. mocht houden na het betalen van een boete van 750.000 gulden. Ook hield hij geruime tijd vol dat er geen bonnetje meer van was te vinden, terwijl dat er uiteindelijk toch bleek te wezen. Had Opstelten met zijn ambtenaren de kwestie beter aangepakt, dan had hij mogelijk niet hoeven af te treden, stelt Oosting.

Het bedrag waarmee drugshandelaar Cees H. in 2000 een schikking sloot met toenmalig officier van justitie Fred Teeven was met 750.000 gulden 'een relatief laag bedrag'. Dat zei oud-ombudsman Marten Oosting woensdag in een toelichting op zijn rapport.

'En dan druk ik me voorzichtig uit', voegde Oosting daar aan toe. Hij wees er op dat toenmalig advocaat Piet Doedens zich over de hoogte van het bedrag honend uit had gelaten en ook H.'s latere advocaat Jan-Hein Kuijpers uitte zich volgens Oosting 'vergenoegd' over de aantrekkelijkheid van de deal. Die reacties onderstrepen het oordeel van zijn commissie, zei Oosting. Het bedrag was ook voor de Staat geen 'evenwichtige overeenkomst'.

Eigenlijk mocht de Teeven-deal in de gekozen vorm ook gewoon al niet. Maar het proces van goedkeuring door het college van procureurs-generaal was ook niet goed. Er is ook geen rechtvaardiging te vinden voor het feit dat Teeven de Belastingdienst erbuiten hield.

In een reactie laat Teeven weten: 'De bestrijding van zware georganiseerde criminaliteit heeft voor mij altijd voorop gestaan. Het publieke belang diende ik destijds, en dat belang blijf ik tot op de dag van vandaag dienen.' Hij zegt dat hij de bevindingen van de commissie met interesse heeft gelezen. Hij respecteert 'het werk dat daarvoor is verzet', maar benadrukt ook dat het rapport van de commissie gebeurtenissen behandelt die ruim vijftien tot eenentwintig jaar geleden plaatsvonden.

Rutte
Premier Mark Rutte had er volgens Oosting goed aan gedaan als hij de weerslag van de herinnering van oud-staatssecretaris Fred Teeven over diens deal met drugshandelaar Cees H. had gedeeld met de Tweede Kamer. Nadat Nieuwsuur had onthuld dat met de deal geen 1,2 miljoen maar 4,7 miljoen gulden was gemoeid, sprak een topambtenaar daarover met Teeven. Die zei de ambtenaar dat hij zich een bedrag van 4,8 miljoen gulden herinnerde.

Het verslag van dat gesprek verdween in een kluis. In een Kamerdebat later noemde Rutte het een 'kattenbelletje', persoonlijke aantekeningen van een ambtenaar, die hij niet naar de Kamer kon sturen. Oosting is het daar niet mee eens. Het was weliswaar geen formeel ambtelijk beleidsstuk, maar het was achteraf verstandiger geweest als Rutte het document naar de Kamer had gestuurd.

Miltenburg
Ook op Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg is kritiek van de commissie-Oosting, die de Teeven-deal onderzocht. Ze had bij de commissie aan de bel kunnen trekken over een brief met tips over de de Teeven-deal, maar deed dat niet. 'Onhandig,' aldus commissievoorzitter Marten Oosting.

Het ging om een brief die anoniem aan haar was gericht en waarvan het niet duidelijk is of die ooit bij haar op het bureau terecht is gekomen. Een afschrift van de brief kwam in 2015 in handen van Nieuwsuur en dat programma legde het schrijven voor aan de parlementsvoorzitter. Ze sprak erover met een van de programmamakers en sprak later in een sms aan een medewerker van een 'storm in een glas water'. Later werd (ook) deze brief vernietigd.

Het voorstel van oppositiepartij D66 om naast Ooosting ook Van Miltenburg te horen, strandde op verzet van de liberalen. Van Miltenburg zou informatie over de deal niet hebben doorgespeeld.

OM
Het College van procureurs-generaal 'aanvaardt' de bevindingen en beoordelingen van de commissie-Oosting over de Teeven-deal. Dat heeft de landelijke leiding van het Openbaar Ministerie (OM) woensdag in reactie op het rapport laten weten.

Een dergelijke schikking zal volgens het OM nu waarschijnlijk niet meer op dezelfde manier worden gesloten, omdat het toen nog een totaal nieuw verschijnsel was. 'Binnen het OM is inmiddels veel kennis en ervaring opgebouwd met het afpakken van crimineel vermogen,' aldus het College in een reactie.

Het OM geeft aan om over de aanbevelingen te overleggen met het ministerie van Veiligheid en Justitie. Voor een beter beheer van het archief - zodat bijvoorbeeld bonnetjes niet meer zoek raken - heeft het OM inmiddels afspraken gemaakt.

Conclusies uit onderzoek naar Teeven-deal

- De deal die Teeven in 2000 als officier van justitie sloot met drugshandelaar Cees H. kan de toets der kritiek niet doorstaan. Inhoudelijk was de deal niet goed en ook niet vanuit het oogpunt van 'totstandkoming en afwikkeling'. Teeven splitste de deal in twee afspraken: één over geld en één over strafkorting. Eigenlijk kwam dat neer op een zogeheten 'package-deal'. Zo'n deal was eerder door het college van procureurs-generaal én door toenmalig minister van Justitie Benk Korthals al uitdrukkelijk en ondubbelzinnig afgewezen.

- Teeven en diens baas in 2000, de huidige VVD-Senator Ben Swagerman, informeerden het college van procureurs-generaal niet goed over de deal. De Belastingdienst werd er bewust buiten gehouden.

- De manier waarop Opstelten reageerde toen televisieprogramma Nieuwsuur in maart 2014 met onthullingen kwam over de deal 'vertoont tekortkomingen', aldus Oosting. Ambtenaren wilden een onafhankelijk onderzoek door Kees Vendrik van de Algemene Rekenkamer. Maar Opstelten besloot oud-procureur-generaal Henk van Brummen te vragen. Die kreeg uiteindelijk te weinig tijd, mocht niet met Teeven praten en slaagde er niet in door te dringen tot de juiste informatie. Hij vond het bewuste bonnetje over de deal van 4,7 miljoen gulden niet.

- Opstelten en de ambtelijke top voerden geen 'goede regie' in de periode na de onthullingen. Opstelten hield in een Kamerdebat vast aan het onjuiste bedrag van 1,2 miljoen. Later moest hij toegeven dat het om 4,7 miljoen ging. Oosting schrijft dat als er wel een goede regie was gevoerd, er dan uiteindelijk waarschijnlijk geen situatie was ontstaan waarin Opstelten zich op 9 maart van dit jaar gedwongen zag af te treden, gevolgd door het opstappen van Teeven.
Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie geeft een reactie op het rapport Beeld anp
Aanbevelingen uit het rapport

-Op dit moment is niet nader omschreven wanneer een schikking wel of niet aan de orde kan zijn. Daar moeten normen voor komen. De procedure voor zo'n schikking moet duidelijk in kaart worden gebracht. Archiveren is ook erg belangrijk.

- Schikkingsovereenkomsten moeten, zij het geanonimiseerd, ook openbaar worden, in bijzondere gevallen zelfs door middel van een persbericht. Als een ontneming via een rechterlijke uitspraak tot stand komt, wordt dat immers ook in het openbaar uitgesproken.

- De Erfgoedinspectie concludeert dat het archief over de zaak Cees H. niet op orde was en dat dossiervorming, toegankelijkheid en selectie beter moeten. Het College van procureurs-generaal zal dit oppakken, aldus minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden