Plus

Techcriticus Andrew Keen: 'Technologie is ontspoord'

De Facebook-affaire rond geschonden privacy en dreigende almacht dendert onverminderd voort, maar ook andere techreuzen gaan niet langer vrijuit. Het speelkwartier is voorbij, zegt de Britse techcriticus Andrew Keen.

Voormalig internetondernemer en techcriticus Andrew Keen: 'Het hoeraverhaal van gratis technologie is uitgedraaid op surveillancekapitalisme.'Beeld Ruud van Zwet

Al jaren waarschuwt voormalig internetondernemer en publicist Andrew Keen (58) voor de donkere kant van de technologische omwenteling. Lang voelde de Brit zich een roepende in de woestijn. Want het internet, zo luidde de algemene wijsheid, zou ons naar een betere toekomst leiden. Maar die zekerheid is afgebrokkeld.

Silicon Valley, de geboorteplaats van menige techreus, is meer een deel van het probleem geworden dan van de oplossing: schending van de privacy, monopolievorming en zelfs ondermijning van de democratie.

Dataschandaal
Facebook is de gebeten hond nu het verwikkeld is in het dataschandaal rond Cambridge Analytica. Maar ook de andere techreuzen zijn niet langer onaantastbaar. De roep om hun macht te beperken, klinkt steeds luider.

Wie een zelfvoldane Keen aan de telefoon had verwacht, komt bedrogen uit. Het is volgens hem nu vooral tijd om vooruit te kijken. "Ik ben opgelucht dat ik gelijk had maar voel me geen morele winnaar. Je mag niet overdrijven met destructieve kritiek, want dan slaat de slinger te ver door. Van tech een publieke vijand maken, slaat nergens op."

Ze doen niks illegaals, stelt Keen. "Ik vind ze niet evil. Het is kapitalisme. Maar ik heb wel altijd gevonden dat tech zich graag boven de rest plaatst. Zij zouden winstgevend én goed zijn. Vooral Google, dat bij zijn beursgang de leuze 'Don't be evil' voorop plaatste, benadrukte dat het van de wereld een betere plek zou maken. Wel, dat is gewoon niet waar. Ze moeten ook geld verdienen voor hun werknemers en aandeelhouders. En daar is niks mis mee. Opnieuw: dat is kapitalisme."

Winner-takes-all-economie
De technologie zou de samenleving verheffen, was het wijdverbreide idee. "Maar uiteindelijk is er een winner-takes-all-economie gecreëerd," zegt Keen. "Je kunt technologie niet de schuld geven van de wereldwijde ongelijkheid, maar ze speelt er wel een steeds grotere rol in. Bovendien bedreigt automatisering meer banen dan er door technologie bijkomen."

"De digitale revolutie is ontspoord," vindt Keen. Technologie zou ons dichter bij elkaar brengen. "Meer begrip, meer community, meer delen. Maar wat we zien is: echokamers, verdeeldheid en narcisme. De cultuur brokkelt af naar chaos en haat. De opkomst van Donald Trump is daar het perfecte voorbeeld van. En ook: het hoeraverhaal van gratis technologie is uitgedraaid op surveillancekapitalisme."

Het antwoord van Silicon Valley op deze paradox luidt steevast: nog meer technologie. Keen: "Technologie gaat de toekomst niet redden, wel menselijke vaardigheden."

Creativiteit
"Als mensen hebben we vijf grote middelen tot onze beschikking: we kunnen reguleren, innoveren, druk uitoefenen als consumenten, ons engageren als burgers en focussen op onderwijs. In plaats van iedereen verplicht te leren programmeren, kunnen we beter cultiveren wat ons menselijk maakt. Creativiteit dus. Het nastreven van een doel. Dat is wat machines nooit zullen kunnen."

De mensheid maakt woelige tijden door, maar dat is niet voor het eerst. Keen: "Mensen hebben eerder al verschrikkelijke technologie gemaakt. Bij de start van het industriële tijdperk waren de sociaal-economische gevolgen catastrofaal. Om maar te zwijgen van de ecologische impact. Dezelfde tendensen zie je vandaag de dag."

"Uiteraard werken er in het Westen geen kinderen van elf jaar in fabrieken, maar je kunt wel zeggen dat kinderen van elf veel geld opbrengen voor Instagram, Facebook en Snapchat zonder dat ze daar een idee van hebben. De industriële revolutie hebben we aanvaardbaar gemaakt door een reeks tegenreacties. Daarvan moeten we leren."

Arrogantie ondermijnt het vertrouwen in producten, meent Keen. "Door hun zakenmodel van gratis diensten zijn Facebook en Google uit het oog verloren wat consumenten willen. Niemand wil constant geobserveerd worden. Niemand wil software die verslavend is. Die bedrijven moeten dat erkennen en opgroeien. Ze moeten hun zakenmodel en product fundamenteel omgooien."

Kritische ondernemer

De Britse ondernemer, auteur en politicoloog Andrew Keen (58) studeerde in Londen en Sarajevo en Californië en doceerde geschiedenis aan verschillende universiteiten in de VS.

Hij richtte de start-up Audiocafe.com op, die in 2000 over de kop ging. Nadien werkte hij bij meerdere techbedrijven. In 2007 waarschuwde hij in The Cult of the Amateur voor het gevaar dat internet amateurs gelijkstelt aan deskundigen en creatieven.

In The Internet is not the Answer beschreef hij hoe internet de ongelijkheid vergroot. In het onlangs verschenen How to Fix the Future, reist Keen de wereld af, op zoek naar oplossingen tegen de dreigende almacht van technologie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden