PlusAchtergrond

Techbedrijven hekelen aanhoudende bouwstop voor nieuwe datacenters

Amsterdam en Haarlemmermeer houden nog altijd vast aan een bouwstop voor nieuwe datacenters. Ondertussen raken bestaande datacenters overvol en dreigen techbedrijven elders neer te strijken.

De Amsterdam Data Tower in het Science Park.Beeld Arjan Post

“Terwijl we nog aan het praten waren, trokken ze er zonder enig overleg de stekker uit. Het gaat hier om grote investeringen. Internationale ­datacenterbedrijven willen geen risico lopen, die gaan nu naar het buitenland.”

Job Witteman, geestelijk vader van internetknooppunt AMS-IX, waarmee in de jaren ­negentig de basis werd gelegd voor de digitale koppositie van Amsterdam, is nog boos over de eenzijdige oekaze van Amsterdam en Haarlemmermeer, zomer vorig jaar. De twee gemeentes legden subiet de bouw van nieuwe datacenters stil, omdat ze meer greep wilden op de onstuimige opmars van de databranche.

Een half jaar trokken de gemeentes daarvoor uit. “De belofte was om er in november of ­december eruit te komen,” zegt Stijn Grove van brancheorganisatie DDA. “Dat vonden wij al aan de korte kant. We hopen nu dat er in mei of juni meer duidelijkheid is.”

Als het alleen om datacenters zou gaan, zou het probleem beperkt zijn. Groot Amsterdam is met 189 vestigingen veruit de belangrijkste ­opslag- en verwerkingsplek van data in Europa, met dank aan AMS-IX. Datacenters willen zo dicht mogelijk op die internettoegang zitten, zodat de hoogste snelheden, laagste toegangstijden en grootste betrouwbaarheid zijn gegarandeerd.

‘Nooit een deadline genoemd’

Op hun beurt willen techbedrijven om dezelfde reden zo dicht mogelijk bij hun data zitten. Het succes van de Amsterdamse tech- en creatieve industrie, met grote spelers als Booking, Netflix, Oracle, Uber, Adyen en Messagebird, hangt direct samen met de aanwezigheid van data­centers, bleek onlangs uit een rapport van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield.

Maar door de aanhoudende bouwstop piept en kraakt de dataopslag aan alle kanten. Er is steeds minder serverruimte beschikbaar en de prijzen voor opslag stijgen snel. ‘Amsterdam is wereldwijd veruit de krapste markt,’ aldus het rapport, ‘zeker nu alle ontwikkelingen stil liggen.’

“De digitale industrie groeit in enorm tempo,” zegt Grove. “Een pas op de plaats is eigenlijk niet mogelijk. Steeds meer landen spelen hierop in. Noorwegen stopt – omgerekend – 100 miljoen euro in de nieuwe digitale hub van Europa. ­Onze internationale koppositie wankelt. Er moet snel een beslissing worden genomen, ­anders gaat het pijn doen.”

De gemeentes Amsterdam en Haarlemmermeer reageren laconiek. “Het verhaal was inderdaad dat we tot de jaarwisseling geen vergunningen zouden uitschrijven,” erkent een woordvoerder van wethouder Marieke van Doorninck (Ruimtelijke Ordening en Duurzaamheid). “Die doelstelling is niet gehaald. Het plan is dat het nieuwe vestigings­beleid in het tweede kwartaal vast te stellen. Als zoiets binnen een jaar lukt, is het nog steeds snel.”

Haarlemmermeer ontkent glashard dat er een deadline is beloofd, alhoewel in het gezamenlijke persbericht destijds toch duidelijk staat: ‘Het nieuwe beleid moet eind 2019 gereed zijn’. “We hebben nooit afgesproken dat er binnen een halfjaar beleid zou zijn,” zegt een woordvoerder van wethouder Mariëtte Sedee (Ruimtelijke ­Ordening en Milieu). “Die indruk verbaast ons. We hebben toegezegd het zo snel mogelijk te doen. Volgens de wettelijke normen hebben we een jaar de tijd.”

Om verder oponthoud te voorkomen, wordt volgens brancheclub DDA, na een periode van wrijvingen en onbegrip, nu ‘goed overlegd’. “Wij zorgen ervoor dat er haalbare en reële doelen worden gesteld,” zegt directeur Grove. Maar achter de schermen is het ongenoegen nog altijd groot. “Datacenters werken mee uit angst dat ze anders eenzijdig beknot worden,” zegt Witteman, die inmiddels actief is met micro­datacenterexploitant Edge Infra en als adviseur van datacentergigant TDCG. “Ze krijgen het mes op de keel.”

Zo begrijpen de datacenters nog altijd niets van kritiek op de vermeende hoeveelheid ruimte die ze zouden innemen ten koste van andere bedrijvigheid en woningen. “Alle datacenters in de Haarlemmermeer passen bij elkaar in één groentekas waar het daar vol mee staat,” zegt Grove, “alleen hebben datacenters een veel grotere economische waarde. En in Amsterdam gaan datacenters, als er ruimteproblemen zijn, de hoogte in.”

Hypocriet

Ook de milieubelasting staat al langer op de ­radar. “Het is, ook vanwege de hoge energiekosten in het belang van bedrijven om zo duurzaam mogelijk te zijn. Stroom is duur en het komt niet meer uit om de warmte van servers zo maar te verspillen. In Amsterdam Zuidoost zijn net twee grote woningbouwprojecten gestart, waar de huizen straks deels worden verwarmd met restwarmte van datacenters, wat al ver voor de groeistop was afgesproken.”

Belasting van het stroomnet is een reëel probleem. Maar daar heeft juist de overheid het ­laten liggen. “De gemeente Haarlemmermeer heeft onder druk van bewoners de bouw van een nieuw onderstation afgeblazen,” zegt Witteman. “Leg de schuld dan niet bij datacenters. Die nemen al stroombeperkende maatregelen. Maar dat wordt niet erkend. Ik moet dan wel lachen dat de gemeente claimt dat ze daar het initiatief toe hebben genomen. Dat is hypocriet.”

Brexit

Het belang van Amsterdam voor internationale databedrijven werd onlangs nog eens duidelijk toen softwaregigant Oracle de stad aanwees als zijn nieuwste ‘cloudregio’. Daarvoor werd ­beslag gelegd op grote hoeveelheden servers in een aantal ­datacenters, waardoor de druk nog groter is geworden.

“We zien een duidelijke uitbreiding en groei van clouddiensten in de Europese Unie,” zegt Jean Pierre van Tiggelen van Oracle Emea. Brexit heeft dat alleen maar versterkt, doordat veel aanbieders eisen dat hun gegevens binnen de EU - en zijn privacywetgeving – staat opgeslagen. “Voorheen deelden we vaak opslag tussen Frankfurt en Londen, maar na brexit moeten we op zoek naar andere oplossingen.

“Klanten eisen bovendien steeds meer zekerheden. Zo moet hun data op verschillende plekken staan. Mocht er iets gebeuren in Frankfurt, dan is er de zekerheid dat het binnen Europa ook elders is ondergebracht.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden