recensie

Taxi Teheran is een liefdesverklaring aan de Iraniërs en hun cinema (****)

Het concept mag simpel lijken, maar Taxi Teheran is een indrukwekkende roadmovie. De film brengt een ode aan de Iraniërs maar op de achtergrond schuilt een ernst, geaccentueerd door het huisarrest van de filmmaker Jafar Panahi.

Jafar Panahi als toeluisterende taxichauffeur Beeld Taxi Teheran
Jafar Panahi als toeluisterende taxichauffeurBeeld Taxi Teheran

Een taxichauffeur rijdt door Teheran. De beelden die we zien, zijn vastgelegd met een paar cameraatjes die op het dashboard staan gemonteerd. Klanten - en hun verhalen - komen en gaan en aan het einde van de rit hebben we een beeld van Teheran, dat kijkers naar Onze man in Teheran, de VPRO-serie van Thomas Erdbrink en Roel van Broekhoven, niet onbekend zal voorkomen.

Het concept mag simpel lijken, maar Taxi Teheran, onder de titel Taxi de winnaar van de Gouden Beer in Berlijn, is een indrukwekkende roadmovie over vrijheid en de prijs die je ervoor wenst te betalen. Achter de lichtheid van de vorm en de vaak komische dialogen aan boord van de taxi schuilt een diepe ernst, geaccentueerd door het huisarrest en het beroepsverbod dat filmmaker Jafar Panahi tot creatieve oplossingen dwingt. De jury in Berlijn noemde Taxi Teheran een 'liefdesverklaring aan de cinema en Panahi's land'.

Het is geen bittere film en inderdaad een ode aan Iran, althans aan de Iraniërs, die op vele manieren hun eigen vrijheid vinden tussen de restricties waartussen ze laveren.

En net als in de films van landgenoot Abbas Kiarostami (vooral Ten, dat zich ook in een taxi in Teheran afspeelt) is er het spel met fictie en non-fictie dat geen gimmick is, maar een manier om om te gaan met de spelregels die aan filmmakers worden opgelegd.

Script
Het begint in Taxi, een film zonder credits, al met de rol die Panahi zichzelf heeft gegeven: die van taxichauffeur. Zijn eerste twee passagiers raken met elkaar in een verhit gesprek over het nut van de doodstraf. En als een van hen de camera op het dashboard 'ontdekt', krijgt hij te horen dat dit voor de veiligheid is. Een derde passagier, een handelaar in illegale dvd's, herkent Panahi en vraagt onmiddellijk of de twee anderen 'echte mensen' zijn, of acteurs die zich aan een script houden.

De handelaar heeft werk van Woody Allen en Nuri Bilge Ceylan aan Panahi verkocht, de enige manier waarop je in Teheran werk van deze en vele andere filmmakers te zien krijgt. Een andere passagier is een advocate op weg naar de gevangenis om een meisje te bezoeken dat betrapt werd op een verboden activiteit: het bezoeken van een volleybalwedstrijd. Een verwijzing naar Offside, de bekendste film van Panahi, waarin een dergelijke kwestie aan de orde komt.

Ideale film
Zo snijdt Panahi, in de vermomming van geamuseerd toeluisterende chauffeur voortdurend essentiële kwesties aan, die verwijzen naar de stad buiten zijn kleine rijdende studio en naar zijn eigen oeuvre.

De show wordt gestolen door de eigenwijze Hana, het nichtje van Panahi, die hij van school moet halen. Zij moet van school een film maken en confronteert de regisseur met een waslijst aan voorschriften waaraan de ideale Iraanse film moet voldoen. Het is duidelijk dat deze strenge regels op geen enkele manier zouden leiden tot de film waar we op dat moment naar zitten te kijken.

Het was dit nichtje dat in Berlijn de Gouden Beer in ontvangst nam. Je kunt het zien als een nederlaag voor het regime en een triomf voor Panahi, maar als je naar zijn films kijkt, weet je dat het veel gecompliceerder ligt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden