Plus

Taimounti van Denk, de beschermheer naar wie is gesnakt

Denk stevent af op drie zetels in de Amsterdamse gemeenteraad. Minderheden die zich niet gehoord voelen bij de gevestigde orde, voelen zich wel thuis bij de partij van voorman Mourad Taimounti.

Na de verkiezingen van 2010, als CDA gaat regeren met gedoogsteun van de PVV, zegt Mourad Taimounti zijn CDA-lidmaatschap op Beeld Mats van Soolingen

Tijdens de campagne zat Mourad Taimounti, Amsterdamse lijsttrekker van Denk, plotseling tegenover Diederik Boomsma aan tafel bij AT5 om te praten over vrijheid in de stad.

In een blokje over de vrijheid van godsdienst liet de lijsttrekker van het CDA zich ontvallen de Nederlandse cultuur natuurlijk als superieur te beschouwen, en werd daar fel op aangevallen door de andere lijsttrekkers aan tafel.

Boomsma richtte zich bij wijze van verdediging tot Taimounti: "U bent moslim. U vindt de islam toch ook superieur aan andere godsdiensten?"

Taimounti schudde zijn hoofd. "Het mooie van de islam is dat ik kan geloven, maar u alle ruimte moet geven om een ander geloof aan te hangen. Dat heeft niets te maken met superioriteit of de behoefte andere bevolkingsgroepen weg te zetten als inferieur."

Het is maar een moment, maar de botsing vertelt veel over de weg die Mourad Taimounti heeft afgelegd in de lokale politiek. Tussen 2002 en 2006 is de Amsterdammer van Marokkaanse komaf nog deelraadslid in Slotervaart. Voor het CDA, de partij waarvoor de toen 21-jarige moslim met veel overtuiging heeft gekozen.

Superieur
In 2006 spreekt Jan Peter Balkenende op het Festival der Bestuurskunde in de Beurs van Berlage. In zijn toespraak roemt de premier Taimounti als de ambassadeur van Slotervaart. "Elke buurt of wijk verdient zo'n ambassadeur. Iemand die het heft in handen neemt en zich inzet voor leefbaarheid en veiligheid. Iemand die zijn schouders eronder zet. Iemand die verbindingen legt en wantrouwen ombuigt in vertrouwen."

Dat is in 2006. Tijdens de campagne zit dezelfde ambassadeur van Slotervaart, inmiddels 37 jaar, in de AT5-studio tegenover de lijsttrekker van zijn voormalige partij die helemaal geen behoefte lijkt te hebben aan het ombuigen van wantrouwen in ­vertrouwen en onomwonden stelt dat de Nederlandse cultuur natuurlijk superieur is aan andere culturen.

Dat Taimounti nu de kandidatenlijst van Denk aanvoert, heeft veel meer te maken met de klimaatverandering binnen de gevestigde politieke partijen dan met de ontwikkeling van zijn ideeën of standpunten.

Het warme bad van weleer is koud geworden, in elk geval voor leden die er niet van houden dat hun loyaliteit aan de partij en het land argwanend wordt beklopt als een overgebleven suikermeloen op de zaterdagmarkt.

Rellen August Allebéplein
Het politieke bewustzijn van Taimounti komt tot bloei in de nasleep van de rellen op het August Allebéplein in de zomer van 1998. De arrestatie door de wijkagent van een onschuldige Marokkaanse jongen die naast een brandende vuilnisbak staat, zorgt voor een stormloop van meer dan honderd woedende vaders en zoons bij het politiebureau.

De ongekende felheid van de protesten leidt ertoe dat in de ­media vergelijkingen worden getrokken met rassenrellen in Engeland en de Verenigde Staten, en ook het bestuur van de stad en het stadsdeel stellen geschrokken vast dat het contact met de inwoners van Marokkaanse herkomst in voorgaande jaren ernstig is verwaarloosd.

Rechtlijnige moslim
Een vuurdoop, zegt Harro Hoogerwerf, die in hetzelfde jaar aantreedt als dagelijks bestuurder ­­voor het CDA in Slotervaart en Overtoomse Veld. "De rellen zijn een dieptepunt, maar ze zorgen er wel voor dat iedereen aan de slag gaat. De strategie is: laat duizend bloemen bloeien en we zien wel wat er werkt en wat niet. Dat leidt tot initiatieven als de buurvaders die 's avonds de straat op gaan om een beetje toezicht te houden op hun zoons."

Als portefeuillehouder Welzijn steekt Hoogerwerf veel tijd en energie in het leggen van contacten met Marokkaanse organisaties en sleutelfiguren binnen de gemeenschap. Een van zijn contactpersonen is Mohamed Taimounti, de vader van Mourad.

Hoogerwerf en Taimounti kunnen het goed vinden, zegt de bestuurder. "Mohamed is een vrij rechtlijnige moslim, zeg maar stevig gereformeerd. We begrepen elkaar in religieus opzicht. In de wijk was hij een echte strijder. Hij kon zich kwaad maken over afval op straat en sprak mensen daar ook op aan."

Campagne op het Osdorpplein Beeld Mats van Soolingen

Vader Taimounti behoort ook tot de groep moslims die in 2000 tijdens de ramadan een leegstaand schoolgebouw in de Elisabeth Boddaertstraat kraken om er gebedsdiensten te houden, een actie die uiteindelijk zal resulteren in de bouw van De blauwe moskee. In 2003 krijgt Taimounti uit handen van burgemeester Job Cohen de Amsterdamse Vrijwilligersprijs als blijk van waardering voor zijn inzet voor taallessen, huiswerkbegeleiding en debatten.

Jonge leeftijd
In de aanloop naar de verkiezingen voor een nieuw stadsdeelbestuur in 2002 polst Hoogerwerf namens het CDA of vader Mohamed belangstelling heeft voor een plek op de kandidatenlijst. Maar Taimounti vindt dat hij de Nederlandse taal nog onvoldoende beheerst en schuift zoon Mourad naar voren. Na enkele gesprekken met het bestuur krijgt Mourad de vijfde plek toegewezen.

Hoogerwerf: "Toen was het nog zo: als je een Marokkaan op de lijst zet, wordt hij gekozen. Zo ging het ook met Mourad. Hij haalde meteen voldoende voorkeurstemmen voor een plek in de deelraad. Wij waren blij met hem, ook vanwege zijn instelling. Hij was nog jong, maar toonde serieuze belangstelling voor de politiek."

Mourad geeft er al op jonge leeftijd blijk van over de juiste kwaliteiten te beschikken voor de rol van volksvertegenwoordiger. Hij is mondig, nieuwsgierig en eigenwijs. Op de basisschool schrijft de meester in zijn rapport dat hij niet per se elke opmerking met een vraag hoeft te beantwoorden.

Bij zijn voetbalclub Blauw-Wit stapt Mourad op 13-jarige leeftijd naar het bestuur als hij in de gaten krijgt dat het leeuwendeel van de contributie naar de verzorging van het eerste elftal gaat, en de lagere teams op een houtje mogen bijten. Thuis moet vader Taimounti Mourad er geregeld aan herinneren dat hij toch echt de huur betaalt: hij vindt het leuk om zijn zoon te horen praten over de samenleving, maar het laatste woord is niet van hem.

Plattelandspartij
Mourad groeit op in een gezin met vijf kinderen. Van zijn vijfde tot zijn achtste woont hij met zijn ouders en vier zussen in Marokko, daarna keert de familie terug naar Slotervaart. Mourad gaat naar de Johan Huizingaschool en het Caland­lyceum, en doet daarna bedrijfsmanagement met het oogmerk ondernemer te worden, bij voorkeur in de mode.

Dat lukt: anno 2018 heeft hij samen met zijn compagnon een keten met zes winkels in het land waar mannenpakken worden verkocht. Vader en moeder Taimounti kunnen trots zijn op hun kinderen: ze zijn allemaal goed terechtgekomen. Twee zussen zijn docent op het Calandlyceum, de school waar ze zelf heen gingen.

Als deelraadslid volgt Mourad het spoor van zijn vader door op te komen voor de belangen van de gemeenschap, maar ook hamerend op het belang van recht en orde. Hij aarzelt niet om jongeren die kiezen voor het verkeerde pad openlijk de mantel uit te vegen, iets wat hem niet overal in dank wordt afgenomen.

Maar hij neemt met minstens zo veel vuur op voor de jongeren als zij na de moord op Theo van Gogh in 2004 in de hele stad met de nek worden aangekeken. "Afgestudeerde vrienden krijgen in de tram te horen: sta op moordenaar," zegt hij in een interview met het Algemeen Dagblad. "Maar waarom moet ik me schamen? Waarom moet ik me verdedigen?"

De moord op Van Gogh heeft grote politieke gevolgen. De landelijke politiek voelt de stemming in het land aan, en maakt vrijwel collectief een ruk naar rechts, in de richting van Geert Wilders en zijn afkeer van alles wat met de islam heeft te maken. Ferme taal voert de boventoon in het debat, en daar is niet iedereen van gediend.

Bij de deelraadsverkiezingen van 2006 blijkt de islamitische achterban het CDA in Slotervaart te hebben verlaten. Van de drie zetels in het bestuur houdt de partij er slechts een over. Taimounti zit kapot. Zijn CDA is gedegradeerd tot plattelandspartij. Hij laat zich moed inpraten door Hoogerwerf die het verlies aangrijpt om nog een tandje bij te schakelen. Het gaat om de mensen in de buurt, houdt de mentor zijn pupil tijdens lange gesprekken voor.

PVV

Taimounti keert niet terug in de deelraad, maar blijft actief in het stadsdeel. Hij gaat in 2006 aan de slag voor de Stichting Aanpak Overlast Amsterdam, die initiatieven opzet en uitvoert om de overlast in Nieuw-West tegen te gaan. Taimounti schrijft onder meer een baanbrekend programma om gezinnen thuis te bezoeken, en met lichte dwang het gesprek aan te gaan met ouders over hun rol in de opvoeding van de kinderen.

Mourad heeft een groot netwerk in Slotervaart en Overtoomse Veld en aarzelt niet jongeren aan te spreken op hun gedrag. Hij houdt niet van slappe praatjes en motiveert de jongeren iets van hun leven te maken. Hij blijft actief voor de stichting tot 2014.

Lid van het CDA is hij dan niet meer. Het breekpunt komt in 2010, wanneer het CDA na de verkiezingen toetreedt tot een minderheids­kabinet met de VVD, met gedoogsteun van de PVV. Hoogerwerf en Taimounti wonen allebei het congres in Arnhem bij, waar een krappe meerderheid van de leden partijleider Maxime Verhagen groen licht geeft.

Mokerslag
"Het was een zwaar moment voor veel leden," zegt Hoogerwerf. "Maar voor Mourad was het klaar. Hij heeft zijn lidmaatschap meteen opgezegd. Ik voelde in vergaande mate met hem mee. Er was in Slotervaart door veel mensen hard gewerkt om de boel bij elkaar te houden. De samenwerking met de PVV was een mokerslag."

Bij Denk hervindt Taimounti zijn interesse in de actieve politiek. Een multiculturele partij die fel van leer trekt tegen racisme en discriminatie ziet ook hij als het antwoord op de toenemende ongastvrijheid van de gevestigde partijen.

De Turkse, Marokkaanse en Surinaamse kiezers snakken naar een partij die zich sterk voor hen maakt, die optreedt tegen politici op de rechterflank die de nieuwkomers, en met name de moslims onder hen, als een bedreiging afschilderen. Zoals lang de PvdA een beschermheer voor deze groepen was, en zoals vier jaar geleden Alexander Pechtold kiezers aan zich wist te binden met zijn gedreven aanpak van Geert Wilders.

Toonbeeld van emancipatie
Deze campagne lijken alle gevestigde partijen van links tot rechts vervuld van argwaan richting de nieuwe partij - is het niet over het standpunt over de Armeense kwestie dan wel over de visie op het Midden-Oosten. Taimounti zegt keer op keer dat hij de wereldpolitiek niet naar Amsterdam wil halen.

Wat Amsterdammers volgens hem willen, is heel simpel een schone stad, een veilige buurt en een betaalbare woning. De concurrentie toont vooral belangstelling voor de standpunten inzake de buitenlandse financiering van moskeeën of de agressie tegen homo's, alsof Denk dient te worden ontmaskerd in plaats van te worden verwelkomd als een partij die een grote groep Nederlanders weer bij de politiek betrekt.

Hoogerwerf benadrukt dat er altijd sprake is van een ingewikkelde en spannende relatie tussen gevestigde politieke partijen en kandidaten met een andere culturele achtergrond. "Alle allochtone raadsleden zitten in een spagaat tussen de mores van de partij en de wensen van de achterban."

Verrechtsing
"Zij moeten soms standpunten verdedigen waar hun kiezers helemaal niet op zitten te wachten. Dat is een lastige positie waar de buitenwacht wat mij betreft doorgaans erg gemakkelijk over oordeelt. Als zeventig procent van jouw potentiële achterban supporter is van Recep Erdogan, denk je wel twee keer na voor je hem in het openbaar een smerige dictator noemt. Dat staat gelijk aan politieke zelfmoord."

De verrechtsing van de landelijke politiek maakt de opkomst van partijen als Denk en Bij1 verklaarbaar. Daar kunnen de leden hun organisatie en programma naar eigen inzichten vormgeven. Hoogerwerf: "Eigenlijk is het een toonbeeld van emancipatie. Het is ook echt iets voor de tweede generatie."

"Hun ouders hadden dit nooit voor elkaar gekregen, alleen al vanwege het gebrek aan beheersing van de Nederlandse taal. Ik zie in de programma's ook niets wat op gespannen voet staat met de Nederlandse rechtsstaat. Dat is toch mooi? En wie weet is dit nu nodig, maar zal een vierde generatie wel weer gewoon een plek vinden binnen de PvdA, de VVD of de SP."

Campagne op Osdorpplein Beeld Mats van Soolingen

De tijdlijn van Denk

November 2014
Kamerleden Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk verlaten de PvdA na een hoog­oplopend conflict met minister Lodewijk Asscher over integratie van Turken.

Februari 2015
Kuzu en Öztürk beginnen Denk. In april sluit Farid Azarkan, voorzitter van het Samen­werkingsverband van Marokkaanse Nederlanders, zich aan.

Mei 2016
Denk maakt een video over het stemgedrag van allochtone Kamerleden over de Armeense genocide. Die worden vervolgens bedreigd. Presentator Sylvana Simons sluit zich aan, om in december te vertrekken en Artikel 1 op te richten.

September 2016
Kuzu loopt in Rotterdam mee in een demonstratie van de Nederlandse tak van de Turkse AKP. In de Kamer weigert hij openlijk de Israëlische premier Benjamin Netanyahu de hand te schudden.

Februari 2017
NRC Handelsblad onthult dat Denk gebruikmaakt van internettrollen om de ­publieke opinie te beïnvloeden.

Maart 2017
Bij de Tweede Kamerverkiezingen haalt Denk 3 zetels.

November 2017
Als enige partij stemt Denk tegen een motie die pleit voor vrijlating door de Turken van Taner Kiliç, de Turkse voorzitter van Amnesty International.

Februari 2018
Als enige partij stemt Denk tegen een motie om de Armeense genocide te erkennen. Denk zegt zowel de Armeense als de Turkse slachtoffers te betreuren.

Februari 2018
Op de Turkse televisie zegt Kuzu dat de Turkse kandidaten voor de gemeenteraden duidelijk moeten maken aan welke kant ze staan in de Armeense kwestie. De grootste krant van Turkije publiceert een lijst met vijf Nederlands-Turkse Kamerleden die voor erkenning van de Armeense genocide hebben gestemd. Daags erna ontvangen zij bedreigingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden