Plus

Sylvia Passchier is schaapherder in Amsterdam: 'Elk schaap is anders'

Schapen drijven in Amsterdam? Herder Sylvia Passchier (58) bewijst dat het kan. Ze laat haar kuddes grazen in de Osdorper Binnenpolder in Nieuw-West. 'Ik was op slag verkocht.'

De kudde van Passchier is een vertrouwd gezicht geworden voor buurtbewoners Beeld Renate Beense

Automobilisten die door de Osdorper Binnenpolder rijden, willen hun wenkbrauwen nog weleens fronsen wanneer een kudde schapen hen de weg verspert.

Twee honden drijven de witte wol van de ene weide naar de andere. Op enkele meters daarachter behoudt Sylvia Passchier het overzicht. Haar herdersstok stevig in de hand, de herdersfluit waarmee ze haar honden commando's geeft aan een touwtje om haar nek. Er moet een nieuw stuk weide worden begraasd. Automobilisten zullen even moeten wachten.

De kudde van Passchier is een vertrouwd gezicht geworden voor buurtbewoners en voorbijgangers die geregeld door de polder trekken. Bijna niemand vindt het erg te wijken voor de schapen, automobilisten die zo'n kudde voor het eerst zien al helemaal niet. Bestuurders zetten hun auto langs de kant om foto's of filmpjes te maken. Passchier: "Ze willen ook weleens een gesprek met me aanknopen, maar ik moet goed op mijn kudde blijven letten, met 35 schapen op de weg."

Op slag verkocht
Maar wat doet een schaapherder in Amsterdam? Is het niet logischer om een kudde te hoeden ergens in Drenthe of Friesland, waar de schapen niet worden omringd door fietspaden, auto- en snel­wegen? Daar heeft Passchier nooit over nagedacht. Ze woont nu eenmaal in De Aker in Nieuw-West. Verhuizen is geen optie, elke dag uren reizen om haar schapen te verzorgen ook niet.

Wie Passchier bezig ziet, denkt dat ze is opgegroeid op een boerderij en van jongs af aan al schaapherder wilde worden. Maar daar is niets van waar. Ze rolde er per toeval in. Het begon met een bordercollie die ze vijftien jaar geleden kocht. De eigenaar van de pup dreef schapen. Niet zo gek; bordercollies werden daar jarenlang voor gefokt. Passchier ging mee om te kijken wat schapen drijven inhield en was op slag verkocht.

Schapen lezen
Ze kocht nog twee bordercollies en trainde bij verschillende schaapherders. Dat betekende vaak lang reizen, want schaapherders in Amsterdam waren er niet. Totdat de dijkbeheerder van de Osdorper Binnenpolder zes jaar geleden contact opnam. Hij had wel een veldje over. In ruil daarvoor moest Passchiers kudde stukken gras begrazen. Ze kocht direct een aantal schapen, maar was nog geen schaapherder.

Passchier gebruikte die schapen om haar bordercollies te trainen. Dat kon nu dicht bij huis. Het was een functionele kudde, ze had nooit de intentie om meer schapen te kopen dan nodig was. Totdat ze de dieren leerde kennen. "Ze zijn geweldig, hebben allemaal een eigen karakter. Ik breidde mijn kudde uit en voor ik het wist trok ik als schaapherder door de polder. Ik heb er nu 68."

Elke dag maakt Passchier een ronde langs haar schapen, die op verschillende weides in de polder grazen. Soms moet ze een kudde verplaatsen, meestal controleert ze alleen even of het goed gaat met allemaal. "Schapen zijn echte kuddedieren," zegt Passchier. "Wanneer ze dicht bij elkaar staan, of ontspannen in het gras liggen, weet je dat het goed is."

Sylvia Passchier: 'Je moet je schapen lezen, dan zie je wanneer er iets mis is' Beeld Renate Beense
Zonder bordercollies gaan de schapen alle kanten op Beeld Renate Beense

Dat is echter niet altijd zo. Gisteren ­bijvoorbeeld stonden alle schapen bij elkaar - op één na. Passchier wist meteen: hier klopt iets niet. Ze zag dat het dier met zijn poot vastzat in het afbakeningsnet. "Je moet je schapen lezen. Dan zie je wanneer er iets mis is. Maar het is moeilijk, want elk schaap is anders."

De verschillende kuddes hebben elk hun eigen taak. Er is een kleine groep trainingsschapen, waarop de bordercollies het schapen drijven oefenen. Noodzakelijk, want een kudde slaat op hol zonder honden die ze in het gareel houden.

Op een ander veld staan Drentse heideschapen. Passchier fokt daar lammetjes mee. De rammen die daarvoor nodig zijn, staan weer een weide verderop. Passchier wil de kudde Drentse heideschapen dolgraag uitbreiden, omdat het haar mooiste schapen zijn. "Boeren willen die schapen niet, omdat ze zo mager zijn. Die kunnen ze niet verkopen aan de slager, die wil namelijk vette schapen zien."

Leerling
Passchiers grootste kudde telt 35 schapen en staat aan de overkant van de A5, die de polder in tweeën deelt. Zij grazen grasvlaktes kaal voor de gemeente Spaarnwoude. Passchier zet een vlakte af met netten, de kudde graast die vlakte kaal en de netten gaan naar een volgende weide.

Dat is veel werk. Passchier krijgt wel instructies van de gemeente, maar die betaalt haar niet. "Dat zou ik wel willen. Als ik het niet bijhoud, moet de gemeente het door een boer laten doen. Die zou daar veel geld voor vragen. Maar ik heb nu eenmaal de afspraak dat mijn kudde in de polder mag staan in ruil voor het grazen. Ik ben allang blij dat ik in Amsterdam een plek heb gevonden."

Om haar werkzaamheden te kunnen bekostigen, verkoopt Passchier af en toe een schaap aan een kinderboerderij. De rammen in overvloed - voor het fokken van lammetjes is slechts één ram nodig - verkoopt ze aan de slager. Daarnaast runt ze een hondenopvang, waar ze parttime werkt. Daar geeft ze ook les in schapen drijven. Zo sprokkelt Passchier net genoeg geld bij elkaar om haar kudde te kunnen onderhouden en uit te breiden.

Passchier krijgt drie à vier dagen per week hulp van leerling-schaapherder Sjouke Kousbroek (64). Ze helpt met het verplaatsen van de schapen en controleert of ze in orde zijn wanneer Passchier een dag niet kan of bijvoorbeeld met vakantie is. De schaapherder leert haar leerling hoe ze schapen moet drijven. "Sjouke helpt me al vijf jaar. Ze is de enige aan wie ik mijn schapen toevertrouw."

Kousbroek zit aan een houten picknicktafel op een van de weides. Ze heeft net gekeken bij de trainingsschapen. Alles was in orde. "Tijdens het trainen loopt die kudde vaak hard op me af. Meestal stoppen de schapen op tijd, maar laatst liepen ze me gewoon omver."

Sinds Kousbroek met Passchier optrekt, staat ze gelukkiger in het leven. "De natuur is hier prachtig. Als ik buiten met de schapen ben, geniet ik met volle teugen van de dag."

Loslopende honden
Later die middag maken Passchier en Kousbroek met de Drentse heideschapen een wandeling door de polder. Af en toe blaast Passchier op haar fluit. Dan rent de bordercollie met een boog om de schapen om ze in de juiste richting te stuwen. Kousbroek loopt voor de kudde uit met haar eigen hond - waarmee ze het schapendrijven oefent - zodat de kudde niet ineens wegsprint.

'Ze zijn geweldig, hebben allemaal een eigen karakter' Beeld Renate Beense

Wanneer een voorbijganger met hond nadert, stopt Passchier de kudde. De man lijnt zijn hond aan en loopt met een grote boog om de schapen heen. Passchier, opgelucht: "Loslopende honden zijn een gevaar. Als die gaan jagen in de kudde, rennen mijn schapen alle kanten op. Dan kunnen de bordercollies ze niet meer bij elkaar brengen." Daarom roept Kousbroek vaak naar de hondenbezitter: "Hond vast!"

Het gaat weleens mis. Niet als Passchier met haar kudde door de polder loopt, wel als honden langs weides lopen waar de schapen staan. Als honden niet zijn aangelijnd, bijten ze soms een schaap dood. Of ze jagen op de kudde totdat een schaap uit paniek in de sloot springt en verdrinkt.

Die paniek ontstaat doordat honden onverwachte bewegingen maken, in tegenstelling tot getrainde bordercollies, en de schapen vreemde honden als roofdieren zien.

Gevaarlijke situaties
Passchier: "Het gebeurt elk jaar wel een paar keer. De laatste keer waren mijn schapen drachtig toen ze werden doodgebeten. Ik kan er echt stuk van zijn, vooral omdat het zo onnodig is. Let op je hond, en als je 'm niet onder controle hebt, laat 'm dan niet loslopen."

Het komt ook nog voor dat een schaap ontsnapt als het een opening in een net ziet. Dan wordt Passchier gebeld en springt ze met haar bordercollies in de auto om het schaap terug te halen. "Het staat dan meestal te grazen op een grasveld ergens in de polder. Als ik het dier kom halen, stribbelt het zelden tegen. Het lijkt ze niet zo veel te interesseren. Een weide is een weide."

De gevaarlijke situaties ontstaan wanneer een schaap bijvoorbeeld naar de weg rent. Daarom heeft Passchier visitekaartjes uitgedeeld in en rond het poldergebied, zodat mensen direct kunnen bellen als zoiets gebeurt. Wie haar kaartje niet heeft, belt de politie. "Maar die begrijpen niet hoe je zo'n beest moet vangen. Gelukkig heeft ook de politie mijn kaartje."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden