PlusPS

Surprises en traktaties leiden tot strijd en paniek: 'Het zweet brak me uit'

Ontbijtjes, surprises, traktaties en paasdozen: er moet wat worden afgeknutseld op de basisschool. Leuk - totdat overijverige ouders zich ermee bemoeien. De bouwsels zijn soms zo imposant dat ze door drie vaders naar binnen moeten worden gedragen. 'Tja, ik had ineens inspiratie.'

Beeld Rein Janssen

Twintig paasdozen stonden er in het klas­lokaal, maar alle ogen werden getrokken naar dat reusachtige ei van papier-maché, beschilderd met gouden letters en ­gekleurde stippen. Triomfantelijk torende het boven de andere creaties uit. Kinderen verdrongen zich rondom het kunstwerk.

Enkele moeders en leerkrachten maakten foto's voor Facebook, Pinterest en Instagram. De moeder die het prachtige ei ­afleverde, hield zich wat afzijdig en lachte quasibescheiden: "Tja, ik had ineens ­inspiratie."

Creatieve hoogstandjes
Toen de paasdozen werden geruild en juist háár zoon dat buitensporig grote ei voor zijn neus kreeg, raakte Marjon (38) in lichte paniek.

"Het zweet brak me uit, want zelf had ik me er nogal makkelijk vanaf gemaakt. Mijn zoon beplakte een oude schoenendoos met paasstickers. De helft deed ik, omdat hij er geen zin meer in had. Met zwarte viltstift - hij wilde per se zwart - heeft hij er nog wat eieren en hazen op ­getekend."

"Het was mijn eerste paasdoos­ervaring en ik was in de veronderstelling dat de kinderen hem moesten versieren. Maar al snel zag ik dat veel moeders dat voor hun kinderen hadden gedaan. Ook de andere dozen waren creatieve hoogstandjes. De volgende keer moet ik dus met iets beters komen."

Marjon had de paasdoos gevuld met een obligate krentenbol, een broodje kaas en wat chocolade-eitjes, terwijl haar zoon een fraai paasontbijt uit het papier-maché ei haalde: een vers gebakken broodje in de vorm van een haas, een versierd ei in een gehaakt jasje, een trosje druiven en mini-paasstol. "Ik vermoed dat het meisje van dat mooie ei teleurgesteld zal zijn geweest toen zij onze saaie doos kreeg."

Gemakzuchtig blokje kaas
Op veel Amsterdamse basisscholen is het paasontbijt een vast gebruik, al verschilt de invulling daarvan per school. Sommige scholen regelen het zelf, soms verzorgen de ouders het eten aan de hand van een door de schoolleiding gemaakte keuzelijst. Het meest voorkomend is de versierde paasdoos met daarin een ontbijt. Kinderen maken die voor een willekeurig ander kind in de klas.

Kinderen beleven er vaak veel plezier aan, maar voor ouders blijkt die paasdoos soms een bron van onderhuidse irritatie en stress te zijn. Net als de traktaties bij verjaardagen, de kerstdozen, kerstdiners en sinterklaassurprises waarbij alles uit de kast wordt gehaald om goed voor de dag te komen. De bouwsels zijn soms zo imposant dat ze door drie vaders naar binnen moeten worden gedragen.

Tot laat in de nacht knutselen aan traktaties is geen uitzondering, stad en land af fietsen voor biologische aardbeien of suikervrije drop evenmin. Onder moeders woedt een stille strijd om wie de beste ­inspanning levert, al zullen ze elkaar nooit openlijk bekritiseren. Het blijft bij een schuin oog op dat gemakzuchtige blokje kaas met vlaggetje of die hysterische fruitdraak.

Paniek
Dikke stress ervaart Mirjam (41), moeder van een dochter van 5 en een zoon van 2,5, van het 'huiswerk' dat ze van school krijgt en de prestatiedruk die dat vervolgens met zich meebrengt. "Via de groepsapp van school krijg je soms negen ­berichtjes per week. Dan ontvang je na een drukke werkdag dus een appje waarin je een dag van tevoren wordt gevraagd om natte oase en groene takjes mee te nemen."

"Paniek! Hoe kom je 's avonds nog aan natte oase? Mijn man is als een gek naar de Action gereden en heeft daar een kerststukje gekocht. Dat hebben we thuis uit ­elkaar gerukt, totdat we het steekschuim overhielden. Het groen deden we er los bij. Dat kon mijn dochter dan bij het kerstontbijt weer als kerststukje in elkaar zetten."

"Ze moest ook een kerstdoos meenemen. Die heeft mijn man voorzien van kerstlampjes, zodat hij van binnen mooi verlicht was. Toen we op school aankwamen, bleek dat dat niets voorstelde. Er stonden dozen met complete treinstellen erop, enorme sneeuwpoppen van watjes. Prachtige ­dingen waarbij onze kerstdoos in het niet viel."

Onder de maat
Ook traktaties vergen vindingrijkheid. De zakjes chips die Mirjam vroeger als kind uitdeelde, mogen niet meer omdat ze ­ongezond zijn. "Ouders kiezen als alternatief dus vaak voor zakjes die gevuld zijn met cadeautjes, zoals voorleesboekjes, een potlood met gum of beertjes. Mijn zoon heeft getrakteerd op een doosje rozijnen dat ik in een kartonnen huisje heb gezet, gemaakt met een Hemabouwpakket. ­Eigenlijk onder de maat, maar ik heb het toch maar gedaan."

Toch zijn er, getuige de vele trotse paasdoos- en traktatiefoto's op sociale media en mamablogs, ook veel moeders die geen moeite hebben met het fabriceren van tijdrovende, creatieve knutselwerkjes voor de kinderen. Sommigen kijken er met afgunst naar, anderen juist met bewondering, want het is niet iedereen gegeven om een koptelefoon van Oreokoekjes en dropveter te verzinnen.

Droommoeder
Karin Dekker (37) is een fanatieke 'knutselmoeder' van drie kinderen, maar doet dat niet om andere moeders de loef af te steken. "Iedereen moet zelf weten hoe hij het aanpakt. Mijn dochter van 11 heeft nu zeven keer getrakteerd en ik vind het elk jaar weer leuk om iets origineels te bedenken."

En ja, ze heeft meer dan eens, met ogen wegdraaiend van de slaap, vijftig soepstengelhengels in elkaar gezet. "Ik heb een tweeling met ieder 25 kinderen in de klas. Dan ben je wel even bezig. Maar de jongens zijn er zó blij mee. Ik vind het niet leuk om ze af te schepen met iets saais."

"Een droommoeder voor ieder kind," zeggen andere moeders met ontzag over Babise de Laive-Paasman, advocaat van beroep. "De knutselwerken die zij met de kinderen maakt, zijn serieus het exposeren waard. Kijkdozen met geweldige taferelen. En alles gemaakt met engelengeduld."

Zelf is De Laive-Paasman er nuchter over: "Knutselen kan ik redelijk goed, maar mijn traktaties zijn juist onbedoeld een beetje afwijkend. Bijvoorbeeld iets te aangebrande zelfgebakken mueslikoekjes of een katapult van dropveter en zanderige takjes uit het park. Andere moeders maken veel gavere dingen, zoals een ­eiland van eierkoek met een parasolletje of een glaasje bier van cake met een laagje popcorn."

Ook Mariëlle Beniers, marketeer, staat op school bekend om haar bijzondere traktaties en originele handgemaakte uitnodigingen voor kinderfeestjes. "Ja, ik ben dus zo'n freak," zegt ze. En lacht. "Mijn kinderen zitten op een zogenoemde 'gezonde' school, basisschool de Octopus in Diemen. Het is een uitdaging zo gezond mogelijk te trakteren. Ik doe echt mijn best om wat leuks te verzinnen voor mijn twee kinderen van 7 en 4 jaar."

Gezond voedingsbeleid
"Toen mijn zoon afgelopen winter jarig was, heeft hij bijvoorbeeld getrakteerd op pizza's. Die had ik gemaakt van water­meloen, mandarijntjes en tomaatjes. Een traktatie voor 25 kinderen, dus daar ben je wel even zoet mee. Daarbij is watermeloen in de winter niet echt gangbaar en bijna nergens te vinden. Druifjes daarvoor in de plaats vond mijn zoon niet leuk. Ik heb de hele stad door gefietst en toch nog een ­watermeloen gevonden. Prijzig was die wel, maar het resultaat mocht er zijn."

Bij binnenkomst op school maakten de juffen en ouders foto's voor Facebook en slaakten kreten van bewondering: "Wow, echt niet normaal! Wat mooi!"

Beniers is alweer bezig met de volgende verjaardag: "De jongste wordt deze zomer 5 en ik ben stiekem al aan het nadenken over de traktatie."
Nathalie Wijngaarde, leerkracht op ­basisschool de Octopus, zette de foto van de pizzatraktatie van Mariëlle Beniers op ­Facebook: "Die sprong er echt uit. Prachtig!" Ze ziet van alles voorbijkomen: egels met stekels van fruit, dolfijntjes gemaakt van een banaan in een blauw bekertje, popcorn, fruitspiesjes.

"We hebben twee jaar geleden een gezond voedingsbeleid op school ingesteld. Daar horen gezonde traktaties bij. Om ­ouders daarin te stimuleren, organiseren we een wedstrijd en kiezen we wie de leukste traktatie heeft. De winnaar komt in de schoolkrant. We plaatsen ook regelmatig foto's van traktaties op onze website."

DipDab
Al zijn er veel ouders die hun best doen een leuke, gezonde traktatie te verzinnen, worden volgens Wijngaarde ook nog steeds puntzakken vol snoep, cupcakes, lolly's, chocola en spekkies uitgedeeld. "Een ongezonde traktatie is nu eenmaal makkelijker; je vult een zakje met snoep en bent klaar. Van een moeder hoorde ik eens dat zij zo lang bezig was geweest met een gezonde traktatie, dat ze het voortaan niet meer doet."

De ironie wil dat moeders uit de generatie van net na de oorlog, toen werken voor vrouwen nog niet zo gewoon was en ze meer tijd hadden, zich helemaal niet zo uitsloofden voor traktaties. Met een MilkyWay, een DipDab (zak vol druivensuiker om met een lolly in te dippen) of een zakje wokkels was iedereen dik tevreden. Paas- of kerstdozen bestonden nog niet.

Waar komt die drang om steeds iets mooiers te maken dan vandaan? Deels van ­internet, dat het makkelijker maakt om ­inspiratie op te doen, via blogs en websites als Pinterest en Instagram die ideeën aandragen voor leuke traktaties.

Volgens Evelien Tonkens, hoogleraar Burgerschap en Humanisering van de ­Publieke Sector, ontstaat het fenomeen ook doordat het moederschap in de huidige prestatiemaatschappij een moeilijke opgave is. "Enerzijds moet je het als moeder excellent doen op de arbeidsmarkt, want je hebt immers zogenaamd gelijke kansen en oneindige mogelijkheden die je moet waarmaken."

"Anderzijds wordt van vrouwen vaak meer verwacht als ouder dan van mannen. Aan moederschap stelt men hogere eisen dan aan vaderschap, met name in termen van tijd en aandacht, van thuis zijn met thee enzovoorts. Dat gaat ten koste van het werk, waar je immers ook moet presteren. Het gevolg is: overijverige moeders, die ontzettend hard lopen voor kinderfeestjes en die ene watermeloen."

Compenseren
Dat speelt bij werkende, thuisblijvende en in deeltijd werkende moeders. "Voor degenen die op de arbeidsmarkt slagen, is het heel belangrijk om te laten zien dat ze ook goede moeders zijn, want ze worden ervan verdacht dat niet te zijn. Zeker als ze ­bijvoorbeeld voltijds werken en helemáál als hun kinderen veel tijd in de opvang doorbrengen. Dat geldt in Nederland, in tegenstelling tot in veel ­andere landen, als slecht moederschap. Dus compenseren zij dat met prachtige traktaties en mooie paasdozen," legt Tonkens uit.

Voor moeders die thuis zijn geldt het omgekeerde. "Degenen die níet actief zijn op de arbeidsmarkt, moeten eveneens laten zien dat ze excellente moeders zijn. Immers: als je dan niet zo slaagt met je mooie diploma en je oneindige kansen, zal dat wel aan jou liggen. Dan moet je ten minste een heel goede moeder zijn. Je kunt dan ook het moederschap als reden geven van matig succes op de arbeidsmarkt - en dat is vaak nog terecht ook. Dus linksom of rechtsom moeten vrouwen bewijzen dat ze excellente moeders zijn."

Hybride paasoctopus
Eva (44) is blij dat haar kinderen van de basisschool af zijn, waardoor zij zich niet meer steeds hoeft te 'bewijzen' als goede moeder.

"Ik ben gelukkig verlost van de traktatie-, kerst- en paasdoosterreur. De school vroeg van alles van je en ouders waren steeds bezig tegen elkaar op te bieden. Ze kwamen aan met over the top-paasdozen en geweldige traktaties, waarbij die van mij bleekjes afstaken."

"Mijn kinderen zaten wel op een elitaire witte school. Op ­gemengde scholen is dat mogelijk anders. Bij ons kon je echt niet met iets lulligs aan komen. En er was altijd wel een klassenmoeder met het verzoek om iets van ongebleekt katoen te borduren of een vlinder te figuurzagen voor de juf die jarig was. De tijd die dat kost!"

En daar wringt het, volgens Eva. "De ene minister wil dat moeders meer tijd en aandacht aan de kinderen besteden, de andere zegt dat we meer moeten werken en weer een ander vindt dat we ook nog eens mantelzorg moeten verlenen. Het punt is; ik kan niet fulltime werken, voor een zieke opa zorgen en ook nog prachtige paasdozen maken."

Grote strijd
Vooral die paasdozen werkten Eva op de zenuwen. "Andere moeders maakten van die schitterende papier-machébouwwerken. Ik knutselde 's avonds na het werk nog zo'n doos in elkaar met de kinderen. Het meeste deed ik overigens zelf, want met een kind van 6 valt het niet mee om een hybride paasoctopus te maken. En die moest dan ook nog worden gevuld. Dus snel naar de Albert Heijn voor wat croissantjes, want het was zielig voor het kind als er alleen een boterham met pindakaas in zat."

De rest van het jaar kreeg Eva te maken met de verfijnde of juist kingsize sinterklaassurprises, kerstdiners en de ­beroemde taartenwedstrijd voor ouders. "Vooral die taartenwedstrijd was een grote strijd, waarin iedereen elkaar wilde aftroeven. Enorme taarten met dure, massieve chocola, versierd met in chocola gedoopte koolbladeren. Dat soort dingen."

De rest van het jaar ervoer Eva dat vooral de moeders die niet werkten heel actief waren met figuurzagen en creatief doen, en dit ook van anderen verwachtten. "Toch vond ik het soms ook wel vervelend voor mijn kind. Zij vertelde dan thuis ­enthousiast over het maken van een paasdoos, terwijl ik de rode vlekken alweer in alle hevigheid voelde opkomen..."

Niet alle moeders willen met hun volledige naam in de krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden