Plus

'Surinaamse keuken is meer dan roti'

Ze zijn een drie-eenheid, de zussen Moreen, Martha en Aretha Waal. Met regelmaat koken ze in boekhandel Scheltema hun Surinaamse familierecepten, die nu zijn gebundeld in SuriMAM Cooking.

De zussen Moreen, Martha en Aretha Waal maakten het kookboek SuriMAM.Beeld SuriMAM

Een interview kan alleen 's avonds en dan op een centrale plek, want de drie zussen Waal hebben ook nog hun eigen werk en eigen leven. Dus treffen ze elkaar in het grand café-restaurant 1e klas op CS, Moreen (52, Almere, werkzaam bij een woningcorporatie), Martha (49, Purmerend, medewerker bij een internationale bank) en Aretha (47, Vleuten, medewerker vakbond).

Maar van jongs af aan zijn ze ontzettend close. Martha: "Ik ben vorig jaar getrouwd en zei tegen mijn man: als je mij krijgt, krijg je mijn zussen erbij." Geschater. "Moreen: "Hij was enig kind, dus hij vond het wel best."

De afgelopen jaren waren ze nog intensiever samen dan normaal. Was het niet voor de organisatie van Martha's bruiloft (dansfeest voor driehonderd man, twee dagen niet kunnen praten), dan was het voor 'het boek': SuriMAM Cooking, het kookboek dat ze schreven op basis van de gerechten die ze leerden van hun moeder en tantes.

"We werden ervoor benaderd op een proeverij in Scheltema," vertelt Moreen. "Op een verjaardagsfeestje van een goede vriendin leerden we Harold Zwaal kennen, de directeur van Scheltema. Hij nodigde ons uit in de boekwinkel te komen koken, er is daar een keuken met alles erop en eraan. En zo is het boek ontstaan."

Martha: "Er zijn maar weinig aantrekkelijke Surinaamse kookboeken. Onze cultuur, onze heritage, wordt vooral mondeling overgebracht en we merkten dat de authentieke verhalen verwateren. Daarom wilden we ze bundelen om te voorkomen dat die verhalen en de herinnering aan onze moeder verloren gaan."

Vreemde jukebox
Vandaar ook dat 'MAM' in de titel, niet alleen de eerste letters van hun voornamen, maar ook een eerbetoon aan hun moeder Norine, die naar Nederland kwam voor een verpleegstersopleiding in het OLVG.

In die ijskoude winter van 1962/'63, toen twee Elfstedentochten werden gereden. Moreen: "Ze had nooit een winterjas gedragen, nog nooit een kachel gezien. Ze dacht: wat een vreemde jukebox."

Haar dochters werden alle drie in Oost geboren, maar groeiden op in Dordrecht, hun vader buiten beeld. "Die kreeg heimwee, om het zo te zeggen."

Wat ze van hun moeder meekregen? Ze tuimelen over elkaar heen: trots zijn, onafhankelijk zijn, schooldiploma halen, stimuleer en steun elkaar, tel je zegeningen, je krijgt tegen­slagen, maar je weet nooit waar ze later goed voor zijn, sterke vrouwen zijn vrouwen die doen wat ze willen.

Martha: "En ze was altijd trots op haar kleur en achtergrond."

Aretha: "We woonden met z'n viertjes in een grote flat, maar eind jaren zeventig kwamen veel familieleden over - ook mensen die na de machtsgreep van Pinochet in Chili waren gevlucht. Allemaal vrienden die met hun verhalen bij elkaar kwamen."

Martha: "Dat was het beginpunt van een intellectuele uitwisseling waar we van jongs af bij betrokken zijn geweest. Zo kregen we vanzelf een hoog zelfbeeld."

Alles met liefde bereiden
En eten was 'leidraad nummer 1' in hun leven. Soso lobi, benadrukken de zussen. Alles met liefde toebereid. Aretha: "Onze moeder kon met weinig een heel lekker gerecht maken. Dat doen we ook in ons boek."

Moreen: "We hadden het financieel soms niet makkelijk, maar de humor en positiviteit van onze moeder maakten het luchtiger, we waren gelukkige kinderen."

Met herinneringen en foto's van vroeger geeft hun boek ook een mooi tijdsbeeld van een Nederlandse jaren-zeventigjeugd. Avro-avondjes op televisie, Toppop met Ad Visser en Penney de Jager.

Martha: "Mijn moeder en ik waren verliefd op Hans van der Togt."

Aretha: "En Rob de Nijs."

Moreen: "Ja, Rob de Nijs! Dag vader en dag moeder, dag zuster Ursula. We waren gek van Rob de Nijs." Ook in de recepten zijn de invloeden van die tijd te bespeuren, met klassiekers als gevulde eieren en kaaskoekjes.

Aretha: "In ons boek laten we de verbindende factor zien."

Blauwe ogen
Als ze over hun moeder praten, voelt het alsof ze nog leeft. Maar ze overleed vijf jaar geleden, na een lang ziekbed. Alzheimer. Moreen heeft drie kinderen en drie kleinkinderen, Aretha een zoon van zes. Martha fungeert als 'snoeptante'.

En nu geven zij hun familierecepten weer door. Moreen: "Mijn kleinzoon heeft blond haar en blauwe ogen, maar hij wil alleen maar Surinaams eten."

De recepten zijn toegankelijk voor iedereen, benadrukken ze. Aretha: "In de jaren zeventig, tachtig had je misschien maar één tropische winkel, maar nu kun je de meeste ingrediënten gewoon bij de Albert Heijn krijgen."

Er staan ook recepten in voor wie snel een maaltijd op tafel wil hebben staan. Martha: "Maar we proberen wel een of twee dagen in de week meer de tijd te nemen om te koken." Moreen: "Eten is niet vanzelfsprekend. Wij hebben geleerd daar met respect mee om te gaan."

En dat 'Surinaams' staat voor heel veel. Martha: "Creools, Chinees, Joods, Hindoestaans, Indiaans, je kunt uit zoveel culturen putten." Moreen: "Daarom wilden we onze keuken in een ander daglicht zetten. Surinaams is meer dan alleen maar roti. We willen echt onze wereldkeuken ­laten zien aan de wereld."

SuriMAM Cooking, op zoek naar de soul van de Surinaamse keuken, Luitingh-­Sijthoff, €24,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden