Supernanny Jo Frost en haar 'time-out' op het strafbankje

Een kind op een strafstoeltje zetten is een populaire opvoedstrategie. Maar is het goed voor kinderen? En is het effectief? Volgens de wetenschap niet.

null Beeld ANP
Beeld ANP

'Jim, kijk naar mij,' zegt de Britse Jo Frost in het televisieprogramma Supernanny terwijl ze een peuter op ooghoogte vasthoudt. 'Als je de dop van de stift niet aan me teruggeeft, krijg je een time-out.'

Als het jongetje niet luistert, sleept ze hem aan de hand mee naar een hoek in de kamer. Hij begint te huilen. 'Je blijft hier drie minuten zitten, omdat je niet naar me luisterde.'

Het kind brult nu nog harder en blijft niet op z'n plek. Maar na een half uur en vijftig keer terugzetten, luistert hij.

Supernanny gebruikt de 'time-out' al ruim tien jaar bij Engelse en Amerikaanse gezinnen. Afgelopen maanden deed ze dat voor het eerst ook bij Nederlandse gezinnen. Hoe ze dat deed, is sinds 3 maart elke dinsdag bij RTL4 te zien.

Veel ouders nemen een voorbeeld aan Supernanny. 'Tot en met de eerste helft van de twintigste eeuw was de time-out een heel normale manier om je kind groot te brengen. Ook de jeugdhulpverlening paste de methode toe om kinderen te laten doen wat je ze opdroeg,' zegt Priscilla de Vreugd, die tien jaar ervaring heeft als pedagoog en gezinsvoogd in Amsterdam.

Weerstand
Maar is het nu een goede manier om je kind op te voeden? En helpt het? Niet echt, volgens de laatste wetenschappelijke inzichten. Zo zegt Daniel Siegel, Amerikaans hoogleraar psychiatrie, in zijn boek No Drama Discipline dat een time-out jonge kinderen leert dat ze even alleen moeten zijn als ze een fout maken of het moeilijk hebben. En dat voelt als een afwijzing.

Uit hersenonderzoek blijkt dat die afwijzing in het kinderbrein erg lijkt op het ervaren van fysieke pijn, zei Siegel onlangs in een interview met Time Magazine. Ofwel: time-outs doen een kind letterlijk pijn. Bovendien kalmeren kinderen er niet van, integendeel, hun woede wordt er juist door aangewakkerd.

Ook pedagoog De Vreugd is fel tegen de time-out. 'De methode komt uit het behaviorisme (Pavlov). Volgens die psychologische theorie kun je kinderen conditioneren door gewenst gedrag te belonen en ongewenst gedrag te bestraffen. Dat doet Supernanny ook. In feite probeert ze kinderen op dezelfde manier af te richten als honden. Maar je moet mensen niet behandelen als dieren.'

Praten
Tischa Neve, kinderpsycholoog en opvoedkundige in Weesp, is het hier mee eens. 'Waar ik wel voor wil waken is dat we nu hard roepen dat een time-out schadelijk is voor je kind. Daar help je ouders niet mee.'

Waar het haar om gaat, is ouders mee te geven hoe ze ook zonder time-out hun kind kunnen begrenzen, want daar heeft een kind meer aan. 'Als je kind boos is, kun je beter beginnen met: 'Weet je liefje, als je zo boos bent, heb je even tijd nodig om rustig te worden voordat we kunnen praten.' Als je kind dat vervolgens graag op z'n kamer wil doen, is dat heel wat anders dan wanneer je hem of haar zonder pardon daar neerplant en hij daar verplicht vijf minuten moet zitten.'

Hoe zou Supernanny dan beter met een peuter om kunnen gaan die de dop van z'n stift niet terug wil geven? Daar zijn beide deskundigen het roerend over eens. De Vreugd: 'Je hebt als opvoeder altijd de taak om na te gaan waar gedrag vandaan komt. Vaak wordt daaraan voorbij gegaan, waardoor kinderen niet leren hun emoties te benoemen. Als een kind helemaal overstuur is, kun je ook je kind op schoot nemen en zeggen: 'Je mag boos zijn, ik ben er voor je en wil je erbij helpen.' Zo'n time-in is veel beter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden