Plus Filmrecensie

Superfan eert diva met mild portret in Maria by Callas

In Maria by Callas kijkt regisseur Tom Volf vanuit het perspectief van de diva naar haar leven. Het resultaat is een film die alles wat Callas over haar leven en werk heeft beweerd voor zoete koek slikt.

Callas in ­gelukkige ­momenten met Aristoteles Onassis

Wie denkt dat de worsteling met werk en privéleven iets is van onze tijd, moet alleen al om die reden Maria by Callas gaan zien. De documentaire van modefotograaf, film­maker en Callasdevoot Tom Volf draait over de kloof tussen het openbare en het privéleven van Maria Callas.

Veelzeggend begint de film met een fragment uit een interview dat David Frost in 1970 had met de sopraan, waarin ze haar worsteling benoemt. "Er zijn twee mensen in mij: de Maria die ik wil zijn en de Callas waaraan ik moet voldoen," zegt de diva tegen de Britse sterinterviewer.

Twee jaar eerder had de steenrijke scheepsmagnaat Aristoteles Onassis, de grote liefde van haar leven, Callas ingeruild voor Jacqueline Kennedy. Gebroken leefde ze sindsdien teruggetrokken in haar appartement in Parijs. Optreden deed ze al vanaf halverwege de jaren zestig nauwelijks nog, maar nu helemaal niet meer. Wel speelde ze in 1969 haar enige filmrol, in Pasolini's ­Medea, wat liet zien dat ze voor die vorm van acteren niet in de wieg was gelegd.

Dat Callas zich in 1973 liet over­halen voor een afscheidstournee, waarin ze ook in het Amsterdamse Concertgebouw optrad, pakte muzikaal desastreus uit, omdat haar stem geen schim meer was van wat hij ooit was. Het publiek kon dat overigens niets schelen. Dat kwam massaal kijken naar het opera-idool.

Gepusht
In Maria by Callas kijkt Volf met operaregistraties, nieuwsbeelden, homemovies, brieven en dagboeken van Callas vanuit het perspectief van de diva naar haar leven en carrière. Het resultaat is geen afgewogen enerzijds-­anderzijdsdocumentaire, maar een film die alles wat Callas over haar leven en werk heeft beweerd voor zoete koek slikt - vriendelijker gezegd: serieus neemt.

Het levert een portret op van een vrouw die de indruk wekt dat ze nooit gelukkig is geweest met haar zangcarrière en het sterrendom. Ze werd geleefd en schoof haar ­eigen verlangens opzij. In het interview met Frost ­betreurt de 47-jarige het dat ze geen gezin heeft ­gesticht, want 'de belangrijkste bestemming van een vrouw is een gelukkig gezin met kinderen'. Nee, een feministisch rolmodel was Callas niet.

Geboren in 1923 in New York uit Griekse ouders reisde ze dertien jaar later met haar inmiddels gescheiden moeder terug naar Griekenland, om haar moeders droom waar te maken. Die had zelf graag op een podium willen schitteren, maar omdat dat haar niet was gelukt, pushte ze haar dochter de klassieke zangwereld in.

Maria by Callas

Regie Tom Volf
Te zien in De Balie, Cinecenter, Eye, Filmhallen, Rialto, Studio K, Tuschinski

Dat lukte boven verwachting goed: Callas groeide in de jaren vijftig uit tot een absolute wereldster. Over haar stemkwaliteiten zijn critici het niet eens, maar dat ze met haar lyriek en dramatiek iets nieuws bracht in de operawereld staat buiten kijf. Callas leek alles wat ze zong zelf te hebben meegemaakt.

Fascinered portret
Dat ze als diva ook een lastpak was, probeert Volf met de film te weerleggen. Dat doet hij overtuigend bij het schandaal in 1958, toen Callas in Rome voor een publiek met ­onder anderen de Italiaanse president van het podium liep. De reden was bronchitis, maar de pers geloofde dat niet en pleegde karaktermoord. Wie dacht Callas wel dat ze was dat ze de president zo kon beledigen?

Door nadrukkelijk in alle kwesties in Callas' leven haar kant te kiezen, komt Maria by Callas dicht in de buurt van een hagiografie. Wie dat in zijn achterhoofd houdt, ziet niettemin een fascinerend portret van een vrouw, die in een leven terechtkwam dat ze niet kon hanteren. Op haar 53ste overleed Callas in haar Parijse appartement aan een hartaanval, waarschijnlijk ten gevolge van bovenmatig medicijngebruik.

Misschien was haar grootste probleem dat ze zichzelf niet begreep. Dat doet in elk geval deze uitspraak van haar, die niet in de film zit, vermoeden: "Het is vreselijk om Maria Callas te zijn, omdat het een kwestie is van proberen te begrijpen van iets dat je nooit werkelijk kunt begrijpen."


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden