Plus

Sunset toont duistere machten in Boedapest

Het in 1913 spelende Sunset toont de duistere machten die achter de glanzende façade van Boedapest schuilgaan. De kijker belandt hierin aan de hand van de 20-jarige Írisz Leiter.

Hoofdpersoon Irisz (Juli Jakab) onderzoekt haar familieverleden in Boedapest. Beeld Sunset

Achteraf is alles makkelijk in de wereld en had je alles kunnen zien aankomen. De kunst is om in het heden te zien waar ontwikkelingen in zullen uitmonden. Er zijn zoveel variabelen en toevallige omstandigheden, dat de toekomst zich slecht laat voorspellen. Wie zag, om maar een voorbeeld te noemen, in de jaren tachtig de ineenstorting van de Sovjet-Unie aankomen? Of, een recenter voorbeeld, voorspelde de diepte van de mondiale economische crisis van elf jaar geleden?

Wijsheid achteraf ('hoe konden we zo blind zijn!') is nogal makkelijk. Het in 1913 in Boedapest spelende Sunset illustreert voorbeeldig hoe moeilijk het is om in het heden te zien waar het heen gaat. Het drama begint met een tekstje, dat stelt dat de Hongaarse stad in die periode booming is en met Wenen concurreert om de positie van belangrijkste stad in het Oostenrijks-Hongaarse Rijk. Ogenschijnlijk gaat alles uitstekend in de welvarende stad, maar achter de glanzende façade ligt een schimmige, duistere wereld.

Hoedenwinkel
De kijker belandt hierin aan de hand van de 20-jarige Írisz Leiter (fraaie rol Juli Jakab), die als 2-jarige haar ouders verloor bij een brand in hun hoedenwinkel in Boedapest. Írisz groeide op in een weeshuis, maar solliciteert na vele jaren bij de voormalige hoedenwinkel van haar ouders naar een baan als ontwerpster. Ze wordt aangenomen door de nieuwe eigenaar (Vlad Ivanov), die duistere contacten met de adellijke elite heeft. Als Irisz hoort dat ze een broer heeft, van wie ze het bestaan niet wist, gaat ze naar hem op zoek.

Het leidt tot een gevaarlijke tocht door Boedapest, waarin ze op occulte, decadente en politieke genootschappen stuit die weinig goeds in de zin hebben. Het woord Jood valt niet in de film, maar aannemelijk is dat Írisz Joods is en dat de hoedenwinkel van haar ouders bijna twintig jaar eerder door Jodenhaters in brand is gestoken.

Destructieve samenzwerende krachten

De keuze van de Hongaarse filmmaker László Nemes, die we kennen van het verpletterende Holocaustdrama Son of Saul, om alles vanuit het perspectief van Írisz te tonen, pakt uitstekend uit, omdat de kijker net als zij in het duister tast over wat er precies speelt in de stad. Nooit krijgen we een helder beeld van de destructieve samenzwerende krachten en machten onder de oppervlakte.

Daarmee heeft Nemes ons waar hij ons wil hebben, want Sunset, met schitterend came­rawerk van Mátyás Erdély, die ook Son of Saul fotografeerde, gaat over de onderhuidse spanningen in 1913, waarvan niemand zag dat ze een jaar later de wereld in vuur en vlam zouden zetten. Het is duidelijk dat de regisseur een parallel ziet met onze tijd. Sunset is zijn oproep om achter de buitenkant te kijken. "De horror van de wereld verbergt zich achter deze oneindig mooie dingen," zegt iemand tegen Írisz over de schitterende hoedencollectie in de winkel. Een jaar later sterven de eerste soldaten in de loopgraven. Sunset is food for thought.

Sunset
Regie László Nemes
Met Juli Jakab, Vlad Ivanov
Te zien in Eye, Filmhallen, Kriterion, Rialto

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden