Plus Interview

'Studenten moeten les krijgen in suïcidepreventie'

Na veertig jaar neemt Ad Kerkhof (66), klinisch psycholoog, onderzoeker en hoogleraar aan de Vrije Universiteit afscheid met een dringende boodschap: 'Studenten moeten suïcidepreventie onder de knie krijgen.'

Ad Kerkhof, hoogleraar VU. Beeld VU

Waarom pleit u in uw afscheidsrede voor het doceren over suïcidepreventie?
"Eén van de eerste onderzoeken die ik in mijn carrière als klinisch psycholoog deed, was die naar suïcidepogers die werden geholpen in ziekenhuizen. Vooral de houding van het medische personeel was markant: die waren vaak geïrriteerd en afwijzend. In de afgelopen veertig jaar is die zorg verbeterd, maar nog niet voldoende."

Vanwaar die negativiteit?
"Dat heeft te maken met de ouderwetse angst voor suïcidaliteit. Hulpverleners bijvoorbeeld zijn bang dat wanner zij iemand proberen te helpen die alsnog suïcide pleegt, het hun schuld is. Niet iedereen, maar het is een belangrijk obstakel. Ook onwetendheid speelt een rol: Medici willen mensenlevens redden. Als er dan patiënten komen die zichzelf verwonden, levert dat ergernis op, puur uit onwetendheid."

Waar komt uw interesse voor suïcide ­vandaan?
"Omdat ik goed was in het doen van onderzoek, werd ik hiervoor gevraagd. Het is immers complex. Het gaat erom wat mensen beweegt iets te doen dat ze eigenlijk niet willen. Alle zaken van de psychologie en psychiatrie komen erin samen: van depressie en dwang tot psychoses en genetica. En het interessante is: suïcide is niet een psychische ziekte op zichzelf."

Hoe bedoelt u dat?
"Zelfmoorddrang en suïcide komen voort uit gevoelens van hopeloosheid, controleverlies, angst of mensen hebben de overtuiging anderen tot last te zijn. Daarna komt de suïcide pas."

Wat wordt er nu gedaan om studenten hierop voor te bereiden?
"Het gebeurt nu mondjesmaat. Op de meeste universiteiten is er een gastles. Ik pleit voor het vastleggen van lessen over suïcidepreventie in het curriculum van alle psychologische bachelor, master en postdoctorale opleidingen."

Hoe moet dat worden vormgegeven?
"Er ligt een lesplan klaar dat ook wordt ondersteund door het Nederlands Instituut voor Psychologen en de landelijke opleidingsraad. Behalve de theorie moeten studenten ook gespreksvaardigheden met suïcidale patiënten onder de knie krijgen."

Is dat bewezen effectief?
"Ja. Op de VU doceerde ik het al. Studenten die deze lessen hebben gevolgd konden direct, als stagiair, werken met suïcidale patiënten. Andere hulpverleners moeten in de praktijk leren om te gaan met deze kwetsbare groep. Ze zijn door schade en schande wijzer geworden in hun eigen professie."

Hoe is het nu gesteld met de hoeveelheid ­suïcides in Nederland?
"Het is ernstig. 100.000 mensen hebben vorig jaar een poging gedaan tot zelfmoord. 15.000 zijn in het ziekenhuis of bij de huisarts terechtgekomen. Het aantal suïcides met dodelijke afloop is iets meer dan 1900, blijkt uit onderzoek van het Trimbos Instituut. Dat is gigantisch veel."

Wordt het voor mensen die echt euthanasie wensen hiermee lastiger?
"Nee, dat zelfbeschikkingsrecht houd je. De vraag is: zijn er voldoende argumenten om ervoor in aanmerking te komen? Als hulpverleners kunnen helpen, wordt de kans kleiner dat mensen dood willen. Want niemand wil dood. Mensen willen van hun rotgevoelens af."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden