Plus PS

Studenten eren 'hersenloze zombies' die de stad bezoeken

De toerist moet als individu worden gezien en niet als anonieme plaag, vindt kunstenaar Jan Hoek (34). Hij vroeg 130 studenten om een creatieve kijk op de bezoekers van Amsterdam.

Beeld Miranda Kruijer/Tibor van der Brink/Joachim Rubinstein

Ergernis, gezucht en vermoeidheid; dat zijn volgens Jan Hoek de reacties die de toerist bij de meeste Amsterdammers uitlokt. Het zijn hersenloze zombies, is vaak de ­teneur.

Het tegenovergestelde is waar, volgens Hoek. "Doordat ze overal vandaan komen is het cultureel gezien een heel interessante, verrijkende groep mensen. Oók de Italiaanse blowtoeristen."

Toen de Breitner Academie - onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten - hem vroeg om ­tijdens een artist in residency 130 studenten van de opleiding docent beeldende kunst en vorming iets met diversiteit in de stad te laten doen, hoefde hij niet lang na te denken. Hij zou ze vragen dat stereotype van hersenloze zombies te doorbreken.

Sommige studenten eerden de toerist met een bijzondere fotoshoot, of probeerden zich te verplaatsen in de belevenissen van de vakantiegangers.

Anderen gebruikten hun eigen irritaties, door de rikketikkende, wegversperrende rolkoffereigenaars op het Damrak in een spoor te laten wandelen. "Een goed voorbeeld van hoe je van iets irritants iets leuks kunt maken, door er een grappige oplossing voor te verzinnen."

Een selectie van werken is vanaf donderdag te zien in vijf hotels in Amsterdam: DoubleTree by Hilton, Andaz, hostel ClinkNoord, Q-Factory Hotel en The Student Hotel in West.

'Netjes achter elkaar' Beeld Linsey Knibbeler/Angel Lohr

Netjes achter elkaar

Rolkoffers maken een vrij irritant geluid, maar ze ­versperren ook vaak de weg. Zéker wanneer een Brits vrijgezellenfeestgroepje de weg van het Centraal Station naar de Airbnb in het centrum probeert te vinden, en zo het Damrak in volle breedte in beslag neemt.

Wat nou als we rails voor die toeristen maken, dachten Linsey Knibbeler (23) en Angel Lohr (19). "Met zulke rails lopen de toeristen netjes achter ­elkaar, zodat ze Amsterdammers niet meer voor de voeten lopen," zegt Knibbeler.

Die rails bleek niet haalbaar, maar een provisorisch spoor met een rol tape was dat wel. De studenten trokken veiligheidshesjes aan, pakten een bord en een fluitje en dirigeerden de toeristen richting het pad. En warempel: de meesten liepen zonder te mokken in een treintje achter elkaar. "We waren er heel verbaasd over, de meeste toeristen konden er ook wel om lachen. Ook veel Amsterdammers kwamen vragen wat we aan het doen waren."

De winkeliers op het Damrak vonden het spoor minder geslaagd. Na een uur rolkofferen stuurde Handhaving de studenten na een klacht weg.

'Amsterdammer geworden' Beeld Lili van Doorninck

Amsterdammer geworden

De man op deze foto, Nabil, is in de jaren zeventig vanuit Jordanië naar Europa gekomen. Via Denemarken kwam hij terecht in Amsterdam, waar hij zich nu uitstekend thuisvoelt, vertelt Lili Liane van Doorninck (21).

Ze sprak en portretteerde hem uitgebreid. "Hij is hier gebleven omdat hij een baan kon krijgen in een hostel. Hij heeft er twintig jaar gewerkt, kreeg een vrouw en drie kinderen. Maar toen zijn relatie op de klippen liep, ging alles stuk." Nabil raakte zijn werk en zijn huis kwijt, raakte verslaafd en belandde op straat.

Inmiddels gaat het beter met hem; hij is aan het ­afkicken en komt in aanmerking voor een begeleidwonentraject. "Toen hij mij zijn verhaal vertelde, zei ik dat hij eigenlijk een toerist is, die Amsterdammer is geworden. Hij vond dat een enorm compliment, voelde zich vereerd om zo genoemd te worden. Waarmee hij het chauvinisme van de gemiddelde Amsterdammer grappig genoeg goed in stand houdt."

Stonede zonnebloemen

In het Van Gogh kwamen Suzanne Eelman (25), ­Dominique van de Pol (21) en Lieke Zeeman (17)­ ­erachter dat menig toerist het museum stoned ­bezoekt. Blijkbaar ga je de kunstwerken er heel ­anders door ervaren. "Een medewerker van het­ ­museum vertelde ons dat reisgidsen toeristen aanraden om onder invloed het museum te bezoeken, al hebben we dat niet terug kunnen vinden," zegt Suzanne Eelman.

De studenten probeerden de visuele effecten van een drugstrip op een van de beroemde schilderijen met zonnebloemen uit 1889 uit te beelden. Ze maakten de kleuren feller, vervingen de zachte penseelstreken voor tekenachtige streepjes en maakten daar een filmpje van zodat je een flikkerig, trippy effect krijgt.

Het drietal heeft ook overwogen in de naam van de kunst zelf stoned naar het museum te gaan. Helaas mocht de jongste student de coffeeshop nog niet in.

'Tattoo als souvenir' Beeld Veerle Baardse/Iris Smit

Tattoo als souvenir

Iris Smit (21) dacht direct aan een toeristische activiteit die ze zelf altijd nog eens wilde ervaren: een ­tatoeage laten zetten in een andere stad. "Ik vroeg me af: wat zouden mensen hier vaak laten zetten?"

Zij en medestudent Veerle Baard­se (19) gingen op onderzoek uit bij een stuk of tien tattooshops, en kwamen erachter dat de drie andreaskruisen uit het stadswapen veruit het vaakst op het lijf worden vereeuwigd. "Veel zaken hebben van die koopjesbladen met de goedkoopste tattoos waaruit je kunt kiezen, à 60 euro per stuk. Daar staan de kruisen vaak op.

Je kunt ze in allerlei stijlen laten zetten: in zwarte blokletters, in een gekalligrafeerde stijl, of alsof je ze met een marker hebt geschreven. Een tattooshop deed er zeker vijf op een dag. Ook fietsen zijn populair, en tulpen bij de vrouwen."

Geen enkele shop gaf de studenten toestemming klanten te fotograferen die in een opwelling zo'n plaatje lieten zetten. Er zat dus niets anders op dan dat een van hen zich opofferde - en nu is Smit eigenaar van zo'n vrolijk tulpje op haar ribbenkast. "Ik heb er niet lang over nagedacht, net zoals de meeste toeristen die dit ­besluit nemen. En ik ben er best wel blij mee."

'Typisch Hollands' Beeld Jula Gerssen/Kawita Kumar/Coco Bink

Typisch Hollands

Jula Gerssen (18) heeft een vreemde fascinatie: mensen beplakken met producten. Vandaar dat ze met Kawita Kumar (19) en Coco Bink (19) al snel op het idee kwam om toeristen voor een fotoserie te bedekken met typisch Hollandse exportproducten. Via via vonden ze vrijwilliger Jeremy, uit Hongkong.

Hij liet zich inpakken met plakken Goudse kaas, die na een tijdje enorm begonnen te zweten en stinken. Met stroopwafels maakten ze een soort shirt, armband en kroon. Gerssen: "Hij was helemaal into ons idee, en bleek zelfs model te zijn geweest voor ­Michael Kors. Hij ging los op de shoot."

De studenten hulden Jeremy ook in hagelslag, maar dat leverde een minde resultaat op. "We hebben hem ingesmeerd met honing en plakten daar de hagelslag op. Het leek net of hij bedekt was door mieren."

'Heft in eigen handen' Beeld Miranda Kruijer/Tibor van der Brink/Joachim Rubinstein

Heft in eigen handen

Als de toerist een nieuw imago nodig heeft, waarom krijgt ie dan niet de kans dat zelf vorm te geven? Met Instagram gaven Miranda Kruijer (26), Tibor van der Brink (23) en Joachim Rubinstein (25) toeristen een virtuele expositieruimte. Ze maakten een account aan (@me_the_tourist), en deelden in het centrum briefjes uit met de naam en het wachtwoord. Aan toeristen de taak om foto's te plaatsen.

Rubinstein: "Ik had niet zo'n zin om heel rooskleurig over toeristen te doen, omdat ik best veel overlast van de drukte ervaar. Maar zo konden we de verantwoordelijkheid aan de toerist geven."

De eerste ­foto's plaatsten de studenten zelf, om koudwatervrees te voorkomen, daarna stroomde het account vol met plaatjes op grachten, gezellige uitgaansfoto's en een schap vol potten pindakaas.

"We zagen de clichéfoto's bij de I Amsterdamletters, maar ook intiemere foto's van mensen in een café. Toch leuk om te zien." Het account bleek ook voer voor ongein: op een onbewaakt ogenblik verschenen er vijf mannentepels. Het wachtwoord werd ook al twee keer veranderd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden