PlusFilmrecensie

Strijd tussen de beauty en het beest

In I, Tonya wordt de gewelddadige aanslag op kunstschaatsster Nancy Kerrigan vooral bezien vanuit het perspectief van haar concurrente Tonya Harding.

Margot Robbie schittert als de ambitieuze, grofgebekte Tonya Harding.Beeld I, Tonya

Op 6 januari 1994, twee dagen voor de Amerikaanse kampioenschappen kunstschaatsen en zes weken voor de start van de Olympische Winterspelen in Lillehammer, werd de Amerikaanse favoriete Nancy Kerrigan door een onbekende man met een ijzeren staaf op haar knie geslagen.

Korte tijd later wees FBI-onderzoek uit dat Jeff Gillooly, de ex-echtgenoot van concurrente Tonya Harding, opdracht tot de aanslag had gegeven. Harding was de enige Amerikaanse die een drievoudige axel aandurfde; Kerrigan, die twee jaar eerder op de winterspelen van Albertville brons had gewonnen vóór Harding, werd gezien als haar voornaamste tegenstreefster.

De affaire ontwikkelde zich tot een soap met dagelijks nieuwe afleveringen, die de media en het publiek in de Verenigde Staten en de rest van de wereld ­wekenlang in de ban hield en de kijkcijfers voor het kunstschaatsen in Lillehammer naar ongekende hoogten stuwde.

Anticlimax
De gehypete tweestrijd eindigde overigens in een anticlimax: de 16-jarige Oekraïense Oksana Bajoel won goud, nipt vóór Kerrigan. Harding werd uiteindelijk achtste, ­nadat ze haar kür had moeten onderbreken omdat haar veter pal voor de start was gebroken.

Er waren vrijwel meteen plannen voor een film over de ­curieuze affaire, die werd geframed als de strijd tussen de beauty (Kerrigan) en het beest (Harding). Disney legde een miljoen op tafel om direct na de spelen een tv-film vanuit Kerrigans perspectief te maken en een Nancy-pop op de markt te brengen.

Een Japanse zakenman bood Harding vervolgens een veelvoud om profworstelaar te worden en zo het imago van de Japanse worstelbond op te vijzelen: 'Ze was eerst een boef, maar ik denk dat ze kan leren een held te zijn.'

In 2014 maakte de Amerikaanse sportzender ESPN 30 for 30: The Price of Gold, een documentaire waarin de controverse van alle kanten werd belicht. Steven Rogers, scenarioschrijver van romcoms als P.S. I Love You (2007), Kate & Leopold (2001) en Hoap Floats (1998) zag The Price of Gold en besloot dat hij een speelfilm over Harding wilde ­maken.

Rogers baseerde zijn scenario op urenlange interviews die hij had met Harding én haar ex-echtgenoot. Hun beider verhalen kwamen bijna nooit overeen, wordt gemeld aan het begin van I, Tonya: 'Based on irony free, wildly contradictory, totally true interviews with Tonya Harding and Jeff Gillooly.'

Schijn van echt
De vorm waarin de Australische regisseur Craig Gillespie (nog het meest bekend van Lars and the real girl uit 2007) zijn film heeft gegoten, lijkt te onderstrepen dat de waarheid in het midden ligt: I, Tonya ziet eruit als een mockumentary met quasiauthentieke interviews met alle hoofdrolspelers en minutieus nagemaakte 'actiescènes'.

Maar die schijn van echt wordt ook weer bruusk doorbroken, met scènes waarin Tonya zich rechtstreeks tot de kijker richt. "This is bullshit. I never did this!" zegt Tonya ­tegen de camera, nadat ze een schot heeft gelost op haar ex-man, die haar zou hebben mishandeld.

I, Tonya

Regie Craig Gillespie
Met Margot Robbie, Allison Janney, Sebastian Stan
Te zien in Cinecenter, City, FC Hyena, Filmhallen, Kriterion, The Movies, Tuschinski

"There's no such thing as truth," zegt ze ook. "It's bullshit. Everyone has their own truth, and life just does whatever the fuck it wants."

Feiten en fabels zijn nauwelijks uit elkaar te halen; de ­alleronwaarschijnlijkste gebeurtenissen blijken zo goed als waar, de meest bizarre personages zijn uit het ­leven ­gegrepen. Hier en daar zijn historische feiten aangepast om het slachtofferschap van Harding te beklemtonen. Maar ja, there's no such thing as truth. En I, Tonya is een speelfilm.

Musculair voorkomen
Een zeer amusante film waarin geweldig wordt geacteerd; de acteurs hebben zich kunnen uitleven. Caitlin Carver is goed ­gecast als Nancy Kerrigan; hetzelfde geldt voor de zeer bonte entourage rond Tonya's ex-man. Hilarisch, soms op het karikaturale af is Allison Janney als Tonya's moeder LaVona.

De net iets te mooie Margot Robbie (Suicide Squad) schittert als de ambitieuze, grofgebekte Tonya, wier musculaire voorkomen, muzieksmaak (ze schaatste onder meer op ZZ Top en filmmuziek uit Jurassic Park) en zelfgemaakte, ordinaire outfits een doorn in het oog ­waren van het keurige kunstschaatswereldje. Haar drievoudige axel komt overigens uit de computer.

Robbie kreeg een ­Oscarnominatie voor beste actrice, Janney is genomineerd voor beste bijrol. Ook de eigenwijze montage van Tatiana S. Riegel maakt 4 maart kans op een Oscar. Zij laat I, Tonya eindigen met echte interviewbeelden van Harding, haar moeder en haar onwaarschijnlijke bodyguard Shawn Eckhardt.

Dat is vaak de dood in de pot, omdat de fictie slechts een schrille aftekening van de werkelijkheid blijkt te zijn. In dit geval val je bijna van je stoel: de werkelijkheid is écht nog vele malen vreemder dan fictie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden