Plus

Strijd tussen bewoners en eigenaar van ADM-terrein nadert climax

Het gevecht om het gekraakte ADM-terrein in de haven gaat richting een hoogtepunt. De eigenaar wil op de culturele vrijplaats een cluster van scheepsreparatie­bedrijven vestigen.

De papillion (met propellors), waarmee de eerste krakers negentien jaar geleden op het ADM-terrein kwamen Beeld Mats van Soolingen

Is dit een verhaal over de laatste rafelrand van de haven die wordt opgeslorpt door de snel groeiende stad? Of gaat het over handige vastgoedjongens die een slaatje slaan uit de lankmoedigheid van de gemeente? Nu de strijd om het alweer negentien jaar geleden gekraakte ADM-terrein naar een climax voert, zijn de stellingen betrokken.

Eigenaar Chidda heeft grote plannen met de maar liefst 23 hectare havengrond en 20 hectare water pal aan het Noordzeekanaal. De vastgoedmaatschappij denkt aan een cluster van bedrijven die zich bezighouden met het repareren van schepen. Chidda hoopt daarbij ook op de scheepsreparatiewerf van Damen en scheepscoatingbedrijf Braspenning, die nu nog bij de NDSM-werf in Noord zijn gevestigd.

De eerste huurder, Koole Maritiem, trad anderhalf jaar geleden al op de voorgrond tijdens een van de vele rechtszaken die Chidda voert om de 250 bewoners van het terrein te krijgen. Toen presenteerde Koole zich als een scheepssloperij die in Vijfhuizen uit zijn jasje was gegroeid. Inmiddels is Koole snel gegroeid door de overname van de bergingsactiviteiten van het wereldwijd opererende hijsbedrijf Mammoet.

Mammoet was tot de conclusie gekomen dat zwaar transport en hefwerk de kern van het bedrijf vormen. Bergingsapparatuur en specialistisch personeel werden begin dit jaar overgedaan aan Koole. En dat terwijl Mammoet juist zijn bekendheid dankt aan de berging van de Russische atoomonderzeeër Koersk in 2001.

Druk op de stad
Naast het nieuwe Koole Mammoet Salvage, dat volgens Chidda een huurcontract voor dertig jaar heeft getekend voor 50.000 vierkante meter, hoopt de eigenaar van het ADM-terrein ook Damen en Braspenning naar de Westhaven te lokken. De eerste contacten zijn er, zegt Ferry Sint van Chidda. "Als dat allemaal doorgaat, zijn we volledig verhuurd."

Dat het terrein plotseling zo courant is geworden, verklaart hij door de groei van de economie en de druk op de stad. "Bedrijven expanderen en merken dat groei in andere delen van de haven niet meer past in de bestemming die rust op de grond, zoals in de Houthavens," zegt Sint. "Heel Amsterdam-Noord gaat op de schop. Damen en Braspenning moeten daar op termijn weg."

Directeur Tjeerd Schulting van Damen Ship Repair Amsterdam bevestigt de belangstelling, al gaat het volgens hem om 'verkennende gesprekken'. Het liefst blijft het vroegere Shipdock in Noord, waar het in het ooit voor NDSM gegraven dok schepen tot 250 meter lang droog kan zetten voor onderhoud.

Historische grond
Maar na 2028 verstrijkt het erfpachtcontract dat zware industrie toestaat, waardoor woningbouw mogelijk wordt bij de NDSM-werf. "We kijken om ons heen, omdat we tot in de eeuwigheid boten willen repareren in Amsterdam."

Alternatieve locaties voor scheepsbouw liggen in Amsterdam nou niet voor het oprapen. En wat als een ander bedrijf hen voor is en eerder neerstrijkt op het ADM-terrein? "We willen in Noord blijven op deze historische scheepsbouwgrond. Het is voor ons geen goede optie om naar ADM te verhuizen, maar het is misschien wel onze enige optie."

De plannen van Koole passen in het bestemmingsplan, heeft de gemeente al vastgesteld. De gemeente ziet ook geen mogelijkheden de kap van 2500 bomen op het terrein uit te stellen, zei havenwethouder Kajsa Ollongren gisteren in de gemeenteraad. Over een maand of vier kan de bouwvergunning voor Koole er zijn, waarmee eigenaar Chidda bij de rechter om ontruiming van het terrein kan vragen.

Kettingbeding
Maar dat is dus de ene kant van het verhaal. Dat het ADM-terrein al tientallen jaren niet meer als haventerrein wordt gebruikt, komt ook door het kettingbeding dat rust op de grond. Dat kettingbeding, afgesproken toen de gemeente in 1970 de scheepswerf ADM probeerde te redden en voor een lage prijs afstand deed van de grond, verplicht de eigenaar het terrein voor scheepsbouw te gebruiken. Maar scheepsbouw is goeddeels verkast naar lagelonenlanden.

De locatie van het ADM-terrein Beeld Laura Van Der Bijl

Chidda, tot zijn liquidatie in 2003 eigendom van vastgoedhandelaar Bertus Lüske, heeft verschillende pogingen gedaan het terrein te laten ontruimen voor andere bedrijvigheid. Of zoals de bewoners het zien: om de bepalingen van het kettingbeding op te rekken. Zo had Chidda in 2001 het plan er cacao-overslag te vestigen. Als de gemeente dat had toegestaan, was de door Chidda goedkoop gekochte grond meteen een stuk meer waard geworden.

De vraag is nu of de plannen van Koole passen binnen het kettingbeding. Daar lijkt het wel op, meent wethouder Ollongren. Maar de bewoners van het terrein zijn daar niet zo zeker van. "Koole is een bedrijf dat asbest verwijdert, fabrieken sloopt en wrakken verwijdert. Een sloperij van schepen is iets heel anders dan een bedrijf dat ten doel heeft schepen te herstellen en te bouwen, zoals het kettingbeding voorschrijft," zegt Anneke Teepe. "Scheepssloop is ook een oprekking van het kettingbeding."

Geluidsoverlast
Bij de aanvraag van de bouwvergunning sprak Koole van 'onderhouds-, reparatie en revisiewerkzaamheden aan schepen' en opslag van scheepsonderdelen. Maar om onduidelijke redenen - Koole wil niet reageren op vragen - is het bedrijf nog niet over de brug gekomen met rapporten over de geluidsoverlast en de afvalstoffen die een sloperij zouden meebrengen.

De bewoners twijfelen toch al hardop aan de bedoelingen van Koole. Dat heeft volgens de bewoners de afgelopen anderhalf jaar niet altijd even hard gewerkt aan zijn plannen voor het ADM-terrein. "Straks zijn wij weg en dan verkoopt Chidda het aan één of andere Aziatische partij voor opslag. Of ze laten het weer leeg," zegt Teepe. "We hebben sterk de indruk dat ze alleen maar kijken hoeveel rek in het kettingbeding zit."

Als de gemeente op het terrein meer toestaat dan het herstellen en bouwen van schepen stijgt meteen de waarde van het terrein. Chidda kan daar dan een slaatje uit slaan, waarschuwen de bewoners. "Gooit de gemeente geld weg? Als het terrein daadwerkelijk een scheepswerf van Damen wordt, ligt het voor ons ook heel anders."

Chidda ontkent dat het andere bedoelingen heeft dan het vestigen van een cluster van scheepsreparatiebedrijven. "Wij willen niet verkopen, als we het verpachten krijgen we nu een mooi rendement," zegt Sint. "Wij blijven gewoon binnen het kettingbeding."

Verkassen

Eigenaar Chidda heeft gesprekken gevoerd met de bewoners van het ADM-terrein over de mogelijkheid dat zij verkassen naar een ander terrein. Chidda wil dat terrein, een steenworp verderop, voor de ADM-bewoners kopen. Het is met 1,5 hectare wel een stuk kleiner.

De ADM-bewoners benadrukken dat dit niet moet worden opgevat als een teken dat ze op weg zijn naar de uitgang. Ook is op dat terrein eigenlijk geen wonen toegestaan, dus het is maar zeer de vraag of de gemeente dat toestaat. Of het aanbod nog staat, is ook onduidelijk, zelfs voor Chidda. "Als het vijf voor twaalf is, hoeven ze niet meer bij ons aan te kloppen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden