Review

Stieg Larson - Milleniumtriologie

Als moeder en dochter erom vechten wie een boek als eerste mag lezen en de verliezer van de strijd op de fiets springt om een eigen exemplaar te kopen, omdat het lezen nú door moet gaan, is er duidelijk iets aan de hand.

Denk niet meteen in termen van De Da Vinci code, maar duidelijk is wel dat de Millenniumtrilogie van de Zweedse thrillerschrijver Stieg Larsson een groot succes is, ook in Nederland. De jongste herdruk meegerekend gaat de teller richting 250.000 exemplaren.

Bij de uitgeverij hadden ze er een hard hoofd in. Zou een boek met de titel Mannen die vrouwen haten (deel 1) wel aan lezers te slijten zijn? Moeiteloos dus.

Ook de twee vervolgdelen, elk nog dikker, vliegen de winkels uit. De boeken verkopen op eigen kracht. Het achterliggende verhaal over Larsson voegt echter een opmerkelijke dimensie toe.

Larsson leeft niet meer. Hij is overleden op 9 november 2004, vijftig jaar oud, na een zeer intens leven, zoveel is duidelijk. Hij heeft de trilogie in feite nagelaten.

Journalist en activist was hij. Zijn leven stond in het teken van de bestrijding van extreem rechts en totalitaire systemen in het algemeen en Zweden in het bijzonder. Zweden, het land van de moorden op politici als Olav Palme en Anne Lindh. Zweden, op het oog noordelijk koel, maar met veel broei in de onderste lagen.

Larsson was de grote man achter Expo, een onderzoeksplatform dat door het uitbrengen van een tijdschrift alle vormen van neofascisme en racisme aan de kaak stelde. Expo begon in 1995, een jaar waarin volgens Larsson zeven mensen door neonazi's werden vermoord. De Zweedse politie hield extreem links scherper in de gaten dan extreem rechts, meende Expo.

Larsson was een obsessieve werker, die nachten kon doorhalen met zijn speurtochten op internet. Onderwijl werkte hij zijn dagelijkse rantsoen van zestig sigaretten weg.

''Ik schrijf erg snel,'' zei hij in het enige interview dat hij als thrillerschrijver heeft gegeven, twee weken voor zijn overlijden. Het is verschenen in het Zweedse vakblad Svensk Bokhandel. ''Het is gemakkelijk detectives te schrijven. Het is veel moeilijker een artikel van vijfduizend tekens te schrijven voor Expo, want daarin moet alles honderd procent correct zijn. We kunnen geen fouten maken in Expo, dan worden we vervolgd.''

Zijn trilogie moet hij bij wijze van ontspanning hebben geschreven, al wekken zijn boeken allerminst die indruk. ''Detectives zijn lichte literatuur, entertainment.''

Hij begon eraan in 2001. ''Voor de lol.'' Met een bevriende collega, die ook gek was op het genre, sprak hij over detectives waarin een duo zaken onderzoekt. Een tweetal met tegengestelde karakters. Hoe zou het zijn als het duo op leeftijd raakte?

Larsson vroeg zich vervolgens af hoe het de vrolijke vrijbuiter Pipi Langkous op latere leeftijd zou zijn vergaan in deze tijd. Had ze haar jeugdige rebellie kunnen volhouden?

En zo ontstond Lisbeth Salander, de vrouwelijke helft van het speurdersduo in de Millenniumtrilogie. Salander is 25, een totale outsider en computerhackster zonder sociale vaardigheden.

Tegenwicht is haar collega Mikael Blomkvist, een 45-jarige journalist die voor het tijdschrift Millennium werkt.

Larsson onderscheidde zelf drie kringen van personages. De zeskoppige redactie van Millennium, een groep lieden van een beveiligingsfirma en een los-vaste groep politieagenten. Wat hem voor ogen stond, was een open romanwereld. ''De personages komen niet zomaar de handeling binnen om iets te zeggen. Wat ze doen, beïnvloedt voortdurend de plot. Het is geen gesloten universum.''
Legio verhaallijnen. Corruptie in deze tijd raakt verweven met een raadselachtige verdwijning van veertig jaar eerder.

Miljoenen exemplaren van Larssons boeken zijn inmiddels verkocht. De verfilmingen zijn in volle gang. Vorige week is de bioscoopfilm van Mannen die vrouwen haten in Stockholm in première gegaan. Ook de andere twee delen worden verfilmd. Of, wanneer en hoe (bioscoop of tv/dvd?) de films ook in Nederland te zien zullen zijn, is nog niet bekend.

Gouden handel voor de erven. En, er is een vierde boek. Larsson wilde er tien schrijven, bleek uit nagelaten aantekeningen. Ook wilde hij, als hem iets zou overkomen, dat de opbrengst naar de Socialistische Partij van Zweden zou gaan, maar die wilsbeschikking bleek niet rechtsgeldig te zijn.

Tot zo ver de eensgezindheid rond Larssons nalatenschap. De opbrengst gaat nu naar zijn vader en broer. Is het vierde manuscript eigendom van de familie, is het van zijn partner? Een zaak voor Salander en Blomkvist. (THEO HAKKERT)

Stieg Larson - Milleniumtriologie
Mannen die vrouwen haten, 10,00
De vrouw die met vuur speelde, 19,95
Gerechtigheid, 19,95
Uitgeverij Signatuur

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden