Plus

Steeds minder vertrouwen in franchise: wie durft nog te franchisen?

Pizza Hut, Nando's. Pappa John's, Taco Bell, Dunkin' Donuts. Nederland kan een stortvloed aan snelletrekrestaurants tegemoetzien. Maar aan het uitbaten van andermans merk zitten ook nare kanten.

De vestiging van Kentucky Fried Chicken op de Foodstrip in Amsterdam Zuidoost, één van de eigen zaken die binnenkort naar een franchiseondernemer gaanBeeld Marc Driessen

Vijftien zaken willen de broers Sewnarain in Nederland, te beginnen in Amsterdam-Zuid, Utrecht en Rotterdam. Daarmee moet Pizza Hut terugkeren in Nederland, nadat het zich twintig jaar geleden schielijk terugtrok.

Het worden geen volwaardige restaurants met stoeltjes of een pizzabezorger, maar de expressversie met pizzapunten. "Pizza Hut heeft in Nederland nog altijd een naamsbekendheid van 90 procent," aldus Soeniel Sewnarain.

Crowdfunding
"Een groot deel van de Nederlanders denkt ook dat Pizza Hut nog altijd vestigingen in Nederland exploiteert." Voor de eerste drie zaken zoeken de twee nu 850.000 euro via crowdfunding - naast de twee ton die ze zelf meenemen. Met nog een maand te gaan is net een derde van het benodigde geld binnen.

Bedelen om een zaak te beginnen, een zaak bovendien waarvan merk, menu en uitstraling van een ander zijn - in het geval van Pizza Hut het Amerikaanse Yum! Brands. Maar franchisen, waarbij zelfstandig ondernemers andermans formule uitbaten, lijkt hot, zeker als het om terloops dineren gaat.

De ene na de andere formule, veelal Amerikaans, strijkt in ons land neer. Ook Pizza Hutzusje Taco Bell landt hier binnenkort. Begin volgend jaar wordt de eerste van de gewenste vijftig vestigingen van de Mexicaanse fastfoodketen in Eindhoven geopend.

En het derde Yum!-familielid, Kentucky Fried Chicken, kondigde deze week aan alle eigen zaken te verkopen, waardoor twintig van de 52 Nederlandse vestigingen ook naar franchisehouders gaan. Bovendien wil de keten nog zeker dertig nieuwe zaken in ons land openen.

TGI Fridays
Yum! is lang niet de enige. Na een zoektocht van twee jaar vond Dunkin' Donuts deze week een franchisehouder voor zo'n 25 koffiecafés. Grillbar TGI Fridays zal de komende tien jaar vijftien restaurants in Nederland openen, uitgebaat door een van de grote cateraars, Beijk.

Pizzabezorger Pappa John's heeft via zijn Britse franchisetussenpersoon een eerste Nederlandse zaak geopend, deze komen er vestigingen in Amsterdam Noord en Diemen, volgend jaar gevolgd door nog elf zaken in en om Amsterdam.

De nieuwkomers hebben één ding gemeen: ze worden niet uitgebaat door de naam die op de gevel staat, maar door zelfstandige ondernemers, die onder strenge voorwaarden van die naam gebruik mogen maken. Dat het daarbij nu vooral om de snelle hap gaat, is geen wonder.

Keurslijf
Fastfood laat zich makkelijk in een uniform keurslijf duwen, met steeds hetzelfde meubilair, dezelfde menukaart, dezelfde ingrediënten en dezelfde werkwijze.

Franchisen op zich is niet nieuw. Nederland telt zo'n 750 franchiseformules ­- winkels, horeca en dienstverleners ­- met 30.000 franchisezaken en 280.000 werknemers die tezamen goed zijn voor een jaaromzet van 31 miljard euro.

Voor ondernemers lijkt franchisen een uitkomst: in plaats van zelf een formule te bedenken en naamsbekendheid op te bouwen, kunnen ze aanhaken bij de marketingmacht en expertise van een grote speler.
Alleen moet daarvoor heel wat worden ingeleverd, vrijheid en geld vooral.

De franchiser mag in naam zelfstandig ondernemer zijn maar moet veel beperkingen slikken; een deel van de omzet moet worden afgedragen, de inkoop vindt verplicht bij het moederbedrijf plaats, de hoeveelheid en samenstelling van bestellingen ligt vaak vast en voor de financiële afwikkeling moet hij maar vertrouwen op de merkeigenaar.

Dat vertrouwen is er steeds minder vaak. Waren er in 2013 nog zestien rechtszaken waarbij groepen franchisehouders tegenover franchisegevers kwamen te staan, vorig jaar waren dat er 36, een aantal dat dit jaar al overschreden is. Alhoewel elke zaak net anders is, draait het steevast om de scheve verhouding tussen het merk dat alle touwtjes in handen heeft en de zelfstandige ondernemer.

Rollebollen
Het zijn niet de minste spelers die rollebollend met hun ondernemers voor de rechter staan. Multivlaai, Hema, Bruna, Bakker Bart, maar ook uitvaartondernemer Yarden hebben de afgelopen tijd robbertjes uitgevochten met hun ondernemers.

Albert Heijn moest zich de afgelopen maanden 240 franchisehouders van het lijf houden die vonden dat de supermarktketen hen niet voldoende laat meedelen in de winst - een stelling die de rechter niet volgde. Dertig DA-drogisten stapten na een aanhoudend conflict over naar aartsrivaal Etos. En Hema schikte voor 19 miljoen euro met zijn 250 franchisehouders in een conflict over te hoge inkoopprijzen.

De franchisewereld is tot op het bot verdeeld over een gedragscode die, vanwege alle affaires, in februari werd gepresenteerd maar inmiddels op sterven na dood is. De politiek is het inmiddels zo zat dat minister Kamp (EZ) van die code nu een wet dreigt te maken.

Slechte naam
ING-retailanalist Dirk Mulder hoopt dat nieuwe ondernemers zich niet door al het gekrakeel laten afschrikken om franchisehouder te worden. "Ik vind het jammer dat er zo veel onenigheid is waardoor franchisen een slechte naam krijgt. Dat komt de broodnodige vernieuwing in winkelstraat en de horeca niet ten goede."

Mulder ziet een kentering. "Jonge ondernemers vinden het niet meer zo sexy om voor een grote corporate te werken en gaan op zoek naar formules die ze zelf niet terugvinden in de winkelstraat." Kleinschalige lokale franchisers als mijnleukstetaartenshop, koffieketen Doppio en caféformule Anne & Max spelen daar weer op in.

"Merken moeten juist op zoek naar lokale helden, ondernemers die hun omgeving goed kennen. Die zijn meer betrokken bij de zaak dan een filiaalhouder en hun zaken draaien een hogere omzet en beter rendement, doordat de ondernemer er zelf afhankelijk van is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden