Plus

Stedelijk brengt overzicht werk Günther Förg

Dat het Stedelijk een overzicht van het werk van Günther Förg brengt, is geen verrassing. De Duitser was een graag geziene gast in Amsterdam. Rudi Fuchs zag zijn werk als schakel tussen kunststromingen.

In elke zaal van de tentoonstelling over Günther Förg is het licht anders afgesteld om bezoekers steeds een andere beleving te bezorgen Beeld Gert Jan van Rooij
In elke zaal van de tentoonstelling over Günther Förg is het licht anders afgesteld om bezoekers steeds een andere beleving te bezorgenBeeld Gert Jan van Rooij

Het spectrum waarin de Duitse kunstenaar Günther Förg werkte, was breed, zo blijkt uit een overzicht van zijn werk in het Stedelijk ­Museum. Er zijn werken op papier, schilderijen, foto's en sculpturen en voor elk van deze media maakte hij gebruik van verschillende materialen.

Förg verdeelde zijn doeken soms in strakke, geometrische vormen. Andere schilderijen zijn schijnbaar achteloos gevuld met kleurige toefjes verf. Soms citeert hij andere kunstenaars, ­zoals Edvard Munch. Toch wekt het geheel niet de indruk te zijn gemaakt door een kunstenaar die alles maar aanpakte dat op zijn pad kwam. Het oeuvre is eerder proefondervindelijk tot stand gekomen en heeft zich geleidelijk verbreed.

Günther Förg (1952-2013) was in de jaren ­negentig van de vorige eeuw een graag geziene gast in het Stedelijk Museum. Voormalig museum­directeur Rudi Fuchs ontpopte zich als een hartstochtelijk pleitbezorger van diens werk. Hij zag in Förg een verbindende schakel tussen het Duitse expressionisme en de abstracte, modernistische schilderkunst uit Europa en de Verenigde Staten.

Machtig en duister als een Duits oerbos van Kiefer, maar tegelijk helder en uitgewogen als een abstracte compositie van Mondriaan. Die warme band leidde tot diverse aankopen en schenkingen, waardoor het Stedelijk een aanzienlijk aantal werken van Förg in de collectie heeft.

Totaalervaring
Ook de laatste directeur, Beatrix Ruf, is een fan. Samen met het Dallas Museum of Art nam ze het initiatief tot deze overzichtstentoonstelling, die eerst in Amsterdam te zien is en later in Texas. Förg is niet oud geworden en de samenstellers van de tentoonstelling moeten dat als een gemis hebben ervaren.

Voor Förg was een tentoonstelling een totaalervaring. Hij hield rekening met de ruimte, plaatste zijn werken op specifieke ­locaties. Voor zijn eerste galerietentoonstelling schilderde Förg het plafond donkergrijs, om ook de architectuur van de ruimte een rol te geven. Soms maakte hij kunstwerken speciaal voor een zaal.

Het Stedelijk heeft die ideeën in de tentoonstelling verwerkt door het licht steeds aan te passen, waardoor bezoekers elke zaal als een expositie op zich ervaren. In een van de kleinere kabinetten wordt de ruimte zelf een soort totaalervaring. Drie wanden zijn beschilderd in beige, groen en zwart, zoals Förg in 1986 al deed in Galerie Max Hetzler in Keulen.

Teruggrijpen op oud werk
Zoals gezegd breidde Förg zijn oeuvre proefondervindelijk uit, en daarbij greep de kunstenaar vaak terug op eerder gemaakt werk. Dat is mooi te zien in een zaal waarin zich ook het oudste werk van de tentoonstelling bevindt.

Dat is gemaakt in 1973, als Förg student is aan de academie in München. Hij is onder de indruk van schilders als Cy Twombly, Ellsworth Kelly, Barnett Newman en Clyford Still. Om zijn eigen positie ten opzichte van zijn helden duidelijk te krijgen, besluit hij elke week een schilderij te maken. Het is steeds een monochroom grijs schilderij, waarin hij varieert in toon en handschrift.

Later kwam Förg herhaaldelijk terug bij deze vroege, grijze schilderijen. Ook in ander werk is grijs vaak een grondtoon, een startpunt voor nieuwe vormen en kleuren. Voor een indrukwekkende installatie beschilderde hij veel­kleurige geometrische vormen in acrylverf op 22 panelen van lood.

Förg was ook fotograaf. Dat aspect van zijn werk is misschien wat onderbelicht, maar in 1985 debuteerde hij zelfs in het Stedelijk met een aantal fotowerken, die in twee zalen waren opgehangen. Ook toen maakte Förg er een totaalinstallatie van door de grote portretten hoog in de zaal te hangen en de onderste helft van de wanden grijs te beschilderen. De foto's werden samen getoond met het werk van Jeff Wall, die in deze tijd furore maakte met haarscherpe, ­panoramische fotowerken waarin alles geregisseerd was en niets aan het toeval werd overgelaten.

Uit de losse pols
Förgs foto's daarentegen zijn spontane snapshots en vaak onscherp. Op de overzichtstentoonstelling hangen ook architectuurfoto's die hij maakte van het Bauhausgebouw in Dessau en van andere modernistische bouwwerken in Moskou en Rome. De foto's zijn uit de losse pols genomen, waardoor de strakke, esthetische architectuur vaak wat oneerbiedig scheef in beeld staat.

"Eigenlijk heb ik een pesthekel aan kunstfotografie," zei Förg in 2003 in Het Parool, waarmee hij doelde op allerlei succesvolle Duitse fotografen als Thomas Struth, Candida Höfer en Andreas Gursky. Dat vond hij 'decoratieve kunst voor boven de bank'. Zelf streefde hij naar iets heel anders met zijn foto's. "Ik heb die Moskou-foto's voor het eerst in een galerie in New York getoond. Toen liet ik ze op een soort pallets spijkeren. Daardoor gingen ze golven en werden het echt objecten. Het moet gewoon zijn, geen kunstfotografie."

Over het maken van de opnames deed hij ook niet al te ingewikkeld. Förg fotografeerde gebouwen als de spreekwoordelijke Japanse toerist. Even de taxi uit, een paar foto's schieten en hup, door naar het volgende gebouw. Kunst moest een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven zijn.

Günther Förg, A Fragile Beauty. Te zien tot en met 14 oktober in het Stedelijk Museum.

Bijrol voor Brigitte Bardot

Het eerste gebouw dat Günther Förg ooit fotografeerde was Casa Malaparte op het eiland Capri in Italië. Daarna ging de kunstenaar op zoek naar andere gebouwen die in de jaren dertig in Italië waren neergezet, vooral in Rome en omgeving.

Casa Malaparte speelt een belangrijke rol in Le mépris van Jean-Luc Godard uit 1963. De woning met een spectaculaire trappartij, die toegang geeft tot een ­fenomenaal dakterras, vormt de setting van een beroemde scène met Jack ­Palance en Brigitte Bardot.

In het Stedelijk Museum hangen daarom ook enkele stills uit de film. Förg laat Bardots blonde lokken buiten beeld en zoomt in op haar knalgele badjas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden