Plus

Stanley Brouwn (1935-2017): Kunstenaar van ruimte en tijd

Met afstand en tijd als materiaal vervulde Stanley Brouwn een pioniersrol binnen de conceptuele kunst. Hij inspireerde jongere generaties, bijvoorbeeld met de sb-voet, zijn eigen lengtemaat.

Stanley Brouwn (rechts) liet verschillende passanten dezelfde route uittekenen voor zijn project 'this way brouwn'Beeld Igno Cuypers

In de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum in Otterlo staat een bordje met de tekst 'beginpunt van een door stanley brouwn op 20 december 1984 gelopen afstand van 1761 stappen'.

Het kunstwerk bestaat alleen uit dit tekstbordje. Beter ­gezegd: het tekstbordje wijst de toeschouwer op een kunstwerk dat niet fysiek zichtbaar is. De wandelende figuur van de kunstenaar mogen we er zelf bij be­denken, net als de route die hij mogelijk heeft gelopen.

Grote onbekende
De bedenker van dit kunstwerk was de grote onbekende van de Nederlandse kunstwereld. Stanley Brouwn, geboren in Paramaribo en sinds 1957 woonachtig in Amsterdam, liet zich nooit over zijn persoon of werk uit en stond het anderen ook niet toe om dat te doen.

Boeken over zijn werk waren taboe, interviews gaf hij niet en er zijn nauwelijks foto's van hem bekend. Geheel in lijn met de opvattingen van de conceptuele kunst uit de jaren zestig maakte hij zijn leven en werk buitengewoon ongrijpbaar. Afgelopen donderdag overleed Brouwn in ­Amsterdam.

Ondanks, of misschien mede dankzij zijn enigmatische persoonlijkheid, is Brouwns pioniersrol in de conceptuele kunst onomstreden. Ook als docent aan de kunstacademie in Hamburg en het Amsterdamse instituut De Ateliers had hij veel invloed op latere generaties kunstenaars, bij wie hij zeer geliefd was.

Fascinatie met tijd en afstand
Brouwns werk getuigt van een fascinatie met tijd en vooral afstand. In 1960 ontstonden zijn eerste conceptuele werken. Zo verklaarde hij ­alle schoenwinkels van Amsterdam tot zijn werk. Ook verspreidde hij vellen papier op straat, die vervolgens door voetgangers werden 'bedrukt' met hun voetstappen. De bladen werden door Brouwn verzameld als documentatiemateriaal van het project.

In de jaren zestig ontstond ook zijn beroemdste serie werken. Daarvoor vroeg hij willekeurige passanten in Amsterdam de route naar een bepaalde bestemming uit te tekenen. De schetsjes van deze voorbijgangers werden ­vervolgens voorzien van een stempel met de tekst 'this way brouwn' en onder deze titel tentoongesteld.

Maten en verhoudingen
Brouwn deed systematisch onderzoek naar maten en verhoudingen. Hij ontwikkelde zijn eigen lengtemaat (de sb-voet, de sb-el en de sb-stap), die hij vergeleek met het metrische stelsel en met oude lokale maateenheden.

'Steeds meer mensen maken een of twee keer per jaar verre vliegreizen,' schreef hij in 2005 in een vouwblad bij zijn tentoonstelling in het Van Abbemuseum in Eindhoven. 'De geldigheid van het begrip afstand wordt steeds verder uitgehold. In mijn werk worden afstanden opnieuw opgeladen, ze krijgen weer betekenis.'

Veel belangrijke musea in binnen- en buitenland toonden Brouwns werk, zoals het Stedelijk Museum en het MoMA in New York. Zijn werk was op vier edities van de Documenta in Kassel te zien en in 1982 vertegenwoordigde hij Nederland op de Biënnale van Venetië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden