Stakingen in Frankrijk leggen complete land plat

Het openbaar vervoer in Parijs ligt donderdag grotendeels stil vanwege de stakingen.Beeld AFP

Het is de lakmoesproef voor president Macron: in heel Frankrijk wordt donderdag gestaakt, gedemonstreerd en actie gevoerd tegen zijn beleid. En bij het openbaar vervoer start zelfs een staking voor onbepaalde tijd.

De een staat met een flinke borstel lange lokken te kammen, de ander staat met een gloeiende föhn een kort koppie droog te blazen. En tussen het kammen en föhnen door gaat het in een kapsalon in Parijs maar over één onderwerp: de staking van treinen, trams, metro’s en bussen.

“Ik heb geen idee of we wel naar ons werk kunnen komen,” zegt de kapper links. “Anders blijven we toch gewoon ’s nachts in de zaak slapen?” suggereert de kapster rechts. “Maar misschien komen er ook wel nauwelijks klanten.”

Bij Uber zijn ze wel al voorbereid. “Voor onze chauffeurs is een staking in het openbaar vervoer juist interessant,” zegt een woordvoerder. Uber gaat chauffeurs stimuleren de straat op te gaan. “Denk bijvoorbeeld aan een premie na elke vier ritjes.”

Plat

Frankrijk gaat ‘plat’ vandaag en de Fransen raken er niet over uitgepraat. Talkshows op televisie gaan dagelijks over ‘zwarte donderdag’. Politici hebben het angstig over ‘de muur van protest’. Dagblad Le Monde schrijft over ‘een wervelstorm’ die op de president afkomt.

Aanvankelijk wilden de vakbonden de straat opgaan tegen de pensioenhervormingen die de regering voorbereidt. Maar de onvrede zit diep bij de Fransen en steeds meer organisaties en werknemers sloten zich aan om hun algehele ongenoegen te uiten. Daardoor is een – zelfs na de Gele Hesjes – ongekend groot en breed actiefront ontstaan.

Overlast

De meeste overlast zal komen van de staking voor onbepaalde duur bij het openbaar vervoer in Parijs. Maar ook anderen leggen het werk neer, van grondpersoneel van Air France tot vuilnismannen in Marseille. Advocaten gaan de straat op en vrachtwagenchauffeurs demonstreren. Gele Hesjes en Black Bloc-antikapitalisten lopen mee. Onderwijzers staken, studenten gaan betogen, bij olieraffinaderijen wordt het werk neergelegd, Renault- en Peugeot-personeel gaat de fabriek niet in en zelfs op politiebureaus worden er stiptheidsacties gehouden.

“Er zullen de komende dagen en zelfs weken problemen ontstaan,” beaamde minister Gérald Darmanin van Overheidsfinanciën zuinigjes. “We hopen vooral dat de protesten rustig zullen verlopen, zonder geweld.”

Maar de regering heeft ook al laten weten: die pensioenhervormingen komen er. Het stelsel dreigt onbetaalbaar te worden. De officiële pensioenleeftijd in Frankrijk is 62 jaar. En sommigen mogen al veel eerder stoppen. Militairen soms al op hun 47ste, treinpersoneel met 52 jaar en zeevarenden als ze 55 zijn.

De Oeso becijferde dat Fransen gemiddeld stoppen met werken als ze 60,8 jaar oud zijn: vier jaar eerder dan in vergelijkbare landen. En een Franse gepensioneerde ontvangt gemiddeld 74 procent van zijn of haar laatste inkomen. In andere westerse landen is dat maar 59 procent.

Voorrechten

Dat kost geld. Jaarlijks stopt de rijksoverheid 8 miljard euro in de pensioenpotten. Daarvan gaat bijna de helft, 3,3 miljard, alleen al naar de spoorwegen – naar die machinisten die op hun 52ste stoppen. “Het is moeilijk te begrijpen waarom alle belastingbetalers daarvoor moeten opdraaien,” aldus minister Darmanin.

Maar de Fransen hechten aan hun pensioenen, aan de voorrechten die erbij horen en aan alle sociale voorzieningen die na de Tweede Wereldoorlog werden opgebouwd. Veel Franse regeringen probeerden te hervormen, maar krabbelden terug na massale betogingen.

“Frankrijk is een toneelstuk in herhaling, waarbij elke belangrijke hervorming ook elke keer weer wordt verwelkomd met grootschalige protesten ertegen,” vatte politiek commentator Hervé Gattegno het ritueel samen.

Emmanuel Macron heeft daarbij een extra handicap: zijn zeer geringe populariteit. Nog maar een op de drie Fransen vindt dat hij het goed doet. En een ruime meerderheid (64 procent) denkt niet dat hij de pensioenen op de juiste manier wil hervormen.

Dat is misschien wel het meest raadselachtige aan deze zwarte donderdag: de Fransen zijn boos, maar de regering heeft nog niets eens gezegd hóe ze de pensioenen wil hervormen. De president beloofde de officiële pensioenleeftijd niet te veranderen en ook de premies niet te verhogen. Maar wat zit er dan wel aan te komen?

“Fransen zullen langer moeten gaan werken (voor een volledig pensioen, red.),” zei minister Darmanin. “Net als in de landen om ons heen. De enige vraag is nog hoe we dat gaan organiseren.” Half december zal de regering haar eerste concrete voorstellen presenteren.

1995

Oude Parijzenaars weten het nog precies: hoe ze in 1995 wekenlang alleen maar lopend of fietsend naar hun werk konden. Het openbaar vervoer lag maar liefst drie weken compleet stil. Er werd gestaakt, mede omdat de regering toen ook in de pensioenen wilde snijden. Volgens de bonden werd toen door twee miljoen mensen gedemonstreerd. De Franse economie kwam tot stilstand. En sportwinkels werden beroofd door mensen die fietsen en rolschaatsen pikten om naar hun werk te kunnen gaan.

De overlast werd zo groot dat de regering van president Chirac maar één uitweg zag: de hervormingen werden weer ingetrokken. De regering verloor evengoed de daarop volgende parlementsverkiezingen.

Geen hervormingen en de verkiezingen verliezen: dat is – zeggen vriend en vijand - het nachtmerriescenario voor president Macron.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden